شهرستان نِکا یکی از شهرستان‌های استان مازندران ایران است. شهرستان نکا از غرب به شهرستان ساری و از شرق به شهرستان بهشهر متصل است. مرکز این شهرستان شهر نکا است

تقسیمات کشوری

بخش مرکزی شهرستان نکا
دهستان پی‌رجه
دهستان قره‌طغان
دهستان مهروان

شهر: نکا
بخش هزارجریب
دهستان استخر پشت
دهستان زارم‌رود

تاریخچه

نام نکا را به صورت «نیکاح» و «نیکا» هم آورده‌اند که به معنای شهر و آبادی کوهستانی یا سرزمینی که در آن خیزران یا نوعی نی می‌روید یا آبادی جایگاه «الهه ناهید» است. در داده‌های منابع تاریخی و جغرافیایی تا دوره قاجار اطلاع دقیقی درباره نکا وجود ندارد، اما در منابع جغرافیا نویسان قرون اولیه اسلامی از شهری به نام «مهربان» یا «میردان» در نزدیکی نکا امروزی یاد شده‌است

منطقه‌ای که امروزه نکا نامیده می‌شود طی ۷۰ سال اخیر ازتوسعه محله یا روستای«تاریخ محله» جنب پلی بر روی رودخانه نکا، به وجود آمده‌است. نکا در منطقه‌ای کاملا دشتی قرار دارد و آب و هوای آن معتدل و مرطوب است. مجسمه و ظروف چوبی، حصیربافی، سفال و دست بافت‌ها از مهم‌ترین صنایع دستی نکا به شمار می‌آیند. نکا به صورت نی کا به لغت اوستایی به معنی چشمهً پایینی است.

مراکز دیدنی

آب معدنی قر مرض، دریاچه استخر پشت- منطقه هزار جریب- غار باستانی کمیشان-برج آرامگاهی امامزاده عبدالله - جنگل‌های نکا در داخل نکا و امامزاده یحیی نزدیک روستای سیکا از معروف‌ترین مناطق شهرستان نکا به شمار می‌آیند.

دریاچه طبیعی روستای استخر پشت که در سی و پنج کیلومتری شهر «نکا» قرار دارد، روزگاری با نیزارهای حاشیه خودنزدیک به بیست هکتار از محیط اطراف را پوشش می‌داد. در چند دهه اخیر به دلیل بی توجهی به این منبع طبیعی نادر وسعت آن به چهارهکتار تقلیل یافته و روز به روز از آن کاسته می‌شود.[۱] این دریاچه کوچک و گمنام با مردابهای اطراف خود منظره رؤیایی را در منطقه پدید آورده‌است که در اولین نگاه هر بیننده‌ای را مجذوب خود می‌کند. دریاچه استخر پشت که آب آن به طور غیر محسوس از کف دریاچه تأمین می‌شود، سالهای سال است که برای آبیاری دست کم ۵۰ هکتار از شالیزارهای روستاهای مجاور مورد استفاده قرارمی گیرد. مرداب اطراف این دریاچه روزگاری دراز پناهگاه امنی برای پرندگان بومی خصوصاً اردک‌های وحشی بود اما متأسفانه در چند سال اخیر به دلیل تهاجم شکارچیان مجاز و غیرمجاز به این زیست گاه و کشتار این پرندگان زیبا، نسل آنان در معرض انقراض جدی قرار گرفته‌است. درباره دریاچه طبیعی استخر پشت که بومیان منطقه به آن «اسطل» می‌گویند، افسانه‌های بی شماری نقل شده و اشعاری در وصف آن سروده شده‌است.البته هنوز هم زیبایی خاصی دارد که هر ساله پذیرا مسافرای زیادی از تمام نقاط ایران است
صنایع

نیروگاه شهید سلیمی، پایانه نفتی نکا ( بندر نکا )شرکت حفاری شمال، کارخانه کشتی سازی صدرا، کارخانه سیمان، نکا پلاست، نکا فولاد، فولاد گستر نکا، فولاد ماشین نکا، کارخانه هوافضای نکا(ساخت هواپیماهای شناسایی)، کارخانه سیلو.

مَرزیکُلا یکی از شهرهای استان مازندران ایران است. این شهر مرکز بخش بابل‌کنار شهرستان بابل است.

شهر مرزیکلا در جنوب شهر بابل واقع شده‌است و بیش از ۳۳ روستا را شامل می‌شود که روستاهای سیادرکا، مرزیکلا، پیتکا و رئیس‌کلا در بخش مرکزی آن قرار دارند.[۱]

جادهٔ بابل‌کنار از دل این شهر می‌گذرد. این شهر تازه‌بنیاد است و هنوز طرح هادی ندارد.[۲

زَرگَرمَحَلّه یکی از شهرهای استان مازندران ایران است. این شهر مرکز بخش لاله‌آباد شهرستان بابل است. شهر زرگرمحله در مسیر جاده آمل به بابل در ۸ کیلومتری بابل واقع شده‌است.[۱]

تعریض فاز اول جاده ۲۵ متری زرگرمحله و بلوارسازی محور زرگرمحله به دریاکنار در سال ۱۳۸۵ خورشیدی انجام شد. از برنامه‌های شهرداری زرگرمحله پروژه طرح گردشگری منطقه و ایجاد شهرک مصالح ساختمان است.[۲]

یکی از علمای شیعه، آیت‌الله شیخ محمد بن کرمعلی زرگرمحله‌ای بارفروشی، از این شهر است.[۳]
پیشینه [

در سال ۱۳۳۱ قمری‌/۱۲۹۱ خورشیدی با حمایت معنوی و مادی دولت روسیه دبستانی به نام دبستان پسرانه بارفروش در زرگرمحله تاسیس شد. در این مدرسه زبان روسی به عنوان یکی از دروس اصلی تدریس می‌شد. مدیریت آن با آقا حسن بادکوبه‌ای و نظامت آن با آقاسیدهاشم معلم بود. با آغاز جنگ اول جهانی و درگیری روسیه این دبستان نیز در سال ۱۳۳۵ قمری‌/۱۲۹۵ خورشیدی تعطیل شد.[

نمک‌آبرود شهرکی گردشگری و ویلایی است در استان مازندران ایران. این شهرک دارای خط تله‌کابینی به نام تله‌کابین نمک‌آبرود است.

شهرک نمک آبرود بین راه چالوس به تنکابن در ۱۲ کیلومتری چالوس قرار دارد و به بنیاد مستضعفان تعلق دارد

تاریخچه نمک آبرود

شهرک جدید نمک آبرود که در دوازده کیلومتری غرب چالوس واقع شده قسمتی از اراضی منطقه را با وسعت تقریبی ۶۵۰ هکتار در بر می‌گیرد. حد شمالی این اراضی را دریای خزر و حد جنوبی آن را ارتفاعات مدوبن (از بلندی‌های رشته‌کوه البرز) تشکیل داده‌است. وجود پارک‌های جنگلی بنفشه و شمشاد در قسمت شمالی این مجموعه با وسعت تقریبی ۲۰۰ هکتار مناظر بدیعی را در این قسمت از اراضی به وجود آورده‌است. ضمن آنکه در جنوب این اراضی دامنه کوه مدوبن به صورت جنگلی فشرده و با جاذبه‌های بصری فوق العاده واقع شده‌است [۱].
 
 دید شهر توریستی نمک‌آب‌رود از درون تله‌کابین خط یک

طرح اولیه شهرک به وسیله مهندسین مشاور داض، چرخاب و هوارد همفری تهیه شده‌است. در گزارش هوارد همفری فرض بر این بوده‌است که جاده چالوس – رامسر منطقه را به دو بخش شمالی و جنوبی تقسیم می‌کند که بخش جنوبی جاده اختصاص به ویلاسازی داشته و بخش شمالی آن هتل هایت و قسمت پیشنهادی مارینا و تأسیسات مربوطه و مجتمع آپارتمانی را شامل می‌شد.
 
 دید دریای خزر از درون تله‌کابین نمک‌آبرود

احداث این شهرک دو هدف عمده را مد نظر دارد: * ایجاد یک شهر اقامتگاهی – تفرجگاهی برای جذب جمعیت غیر ساکن شهرستانهای نوشهر و چالوس
جذب سر ریز جمعیت شهرهای چالوس و نوشهر

با توجه به موارد فوق احداث شهرک نمک آبرود تصویب شد و در تاریخ ۷/۱۰/۶۲ مصوبه مذکور توسط وزارت مسکن و شهرسازی ابلاغ گردید. صدور پروانه احداث شهرک نمک آبرود در سال ۱۳۶۶ با استناد به همین مصوبه انجام گرفته‌است. محدوده اراضی طرح با استناد به اسناد موجود که با مندرجات پروانه صادره نیز هماهنگ است، در نقشه شماره ۱-۱ نشان داده شده‌است.

از نظر جمعیت پیش بینی شده برای شهرک، مهندسین مشاور چرخاب با استفاده از گزارش مهندسین مشاور داض تعداد کل جمعیت واحدهای مسکونی (ویلاها آپارتمان‌ها) و هتل و متل را جمعاً ۲۰۰۰۰ نفر برآورد نموده‌است در حالی که درگزارش هوافرد همفری تعداد جمعیت ۲۳۳۵۰ نفر برآورد شده‌است. در طرح تجدید نظر شده توسط مهندسین مشاور طرح و بنا تعداد جمعیت ۴۶۵۰۰نفر و یا حدود ۵۰۰۰۰ نفر پیش بینی شده‌است که بیش از دو برابر ارقام قبلی است. در طرح هوافرد همفری برای شهرک نمک آبرود اکثر خانه‌ها مخصوص تعطیلات تصور شده‌اند لذا تعداد جمعیت در طول سال متغیر فرض شده‌است.

در سال ۱۳۶۴ برای بخشی از محدوده اراضی نمک آبرود طرح توسعه تهیه گردیده‌است. این طرح بر اساس ساختار شبکه اصلی خیابان‌های موجود شکل گرفته‌است که متشکل از یک حلقه اصلی و خیابان‌های ارتباطی فرعی است. حلقه اصلی به قطعات مسکونی پیوند می‌خورد. این حلقه در گوشه جنوب شرقی قطع شده‌است و جهت تکمیل راه‌های ارتباطی یک بلوار جنوبی شمالی- جنوبی در مرکز شهرک به عنوان مرکز محور مجهز شهری با عرض متوسط ۳۰۰ متر جهت ارائه خدمات مورد نیاز در مقیاس ناحیه و با نظور نمودن جمعیت سربار ناشی از بازدیدکنندگان پیش بینی شده‌است که حدود ۵۳ هکتار وسعت دارد. این بلوار به محله‌های مسکونی پنجگانه شهرک که در دو نوار غربی و شرقی در طرفین ناحیه مرکزی قرار گرفته‌اند، سرویس می‌دهد.

مناطق مسکونی شهرک یعنی محله‌های پنجگانه یاد شده دارای مساحتی بالغ بر ۲۳۰ هکتار می‌باشد. محله شمار چهار در جنوب محله شماره یک قرار دارد. محله پنج نیز در گوشه جنوب شرقی و در منتهی الیه جنوبی شهرک قرار گرفته‌است. محله‌های یاد شده هر کدام دارای یک مرکز محله هستند که خدمات مرکز محله‌ای در این مراکز پیش بینی شده‌است. این مراکز به نحوی طراحی گردیده تا ارتباط مستقیم سواره با مرکز شهرک برقرار باشد.

در جنوبی‌ترین خد مرکز خدمات شهری و در طرفین این نوار در منتهی الیه جنوب شهرک دو ناحیه در مجاورت محله‌های شماره ۴و ۵ جهت منطقه مسکونی توریستی (در مجاورت محله ۵) و دومی (در مجاورت محله ۴) ناحیه‌ای (به عنوان محله شماره ۶) با مشخصات تراکم ویژه (۹۰۰ نفر در هکتار) با خصوصیات بلوک‌های مسکونی ۴ تا ۸ طبقه پیش بینی شده‌است. در شمالی‌ترین قسمت شهرک نواحی مجاور محله‌های ۲و۱ منطقه وسیعی (حدود ۹۵ هکتار) جهت مراکز تفریحی – ورزشی در شمال غربی و هتل و متعلقات توریستی در شمال شرقی در نظر گرفته شده‌است.

شهر توریستی نمک آبرود متعلق به بنیاد نمیباشد . قسممت مسکونی شهر مثل سایر نقاط مسکونی شخصی بوده و سند ثبتی دارد . قسمتهای توریستی نیر اغلب متعلق است به شرکت عمران و مسکن شمال که متولی نمک آبرود میباشد و البته بنیاد هم از سهامدارانش است جاذبه های نمک آبرود فقط به خط یک تله کابین محدود نمیباشد و بسیار متنوع تر است

 

نَشتارود یکی از شهرهای استان مازندران ایران است. این شهر مرکز بخش نشتا شهرستان تنکابن است.

دریاچه ولشت دریاچه‌ای است در جنوب غرب شهر چالوس و در شمال شرق کلاردشت، این دریاچه کوهستانی در ۲۵ کیلومتری جاده چالوس در نزدیکی شهر مرزن‌آباد واقع گردیده‌است.

در قسمت جنوب غرب این ناحیه علم‌کوه قرار دارد.

دریاچه ولشت یکی از دریاچه‌های آب شیرین ایران به شمار می‌رود.[۱]

پارک جنگلی و ساحل سی‌سنگان نوشهر در سال ۱۳۴۴ خورشیدی توسط مهندس سعیدی آشتیانی طراحی و ایجاد شد. این پارک علاوه بر جاذبه‌های گردشگری و توریستی، سیاست حفظ و حراست از گونه‌های نادر و حفاظت شده گیاه شمشاد را به طور جدی دنبال می‌کند.

موقعیت جغرافیایی

این پارک که در ۲۷ کیلومتری جاده نوشهر به نور قرار دارد، از شمال به دریای خزر، از جنوب به سلسله جبال البرز، از غرب به روستای توسکاتک و از شرق به روستای صلاح الدین کلا محدود می‌شود. مساحت این پارک در حدود ۶۰۲ هکتار است و زیستگاه انواع گونه‌های درختی، درختچه‌ای خشبی و علفی و جانوری است.[۱]
بخش‌های پارک

به طور کلی محوطه پارک از نظر توزیع گیاهی به سه بخش ساحلی، جنوبی و غربی تقسیم می‌شود.
بخش ساحلی 
 
 غروب آفتاب در ساحل سی سنگان

بخش‌های ساحل بخش ساحلی به مساحت ۳۰ هکتار در حاشیه جاده قرار دارد و درختان و درختچه‌هایی همچون توسکا، لرگ، بلوط، آزاد، لیلکی، انجیر، داغداغان، انار، ازگیل، سرخ ولیک، گوجه جنگلی، توت، سیاه تلو، سیاه ال و سیاه اربه در این قسمت قرار دارند. محل تفریح و ورزشهای آبی (جت اسکی. قایق سواری) ورزش‌های ساحلی (اسب سواری. ماشین سواری (کارتینگ) والیبال ساحلی) مجموعه تفریحی و بازی‌های رایانه‌ای.

امروزه امکانات اولیه‌ای برای این ساحل تدارک دیده شده‌است از قبیل سرویس‌های بهداشتی، مکان‌های برای کمپینگ خانوادگی و جای پارک خودروها.
بخش جنوبی

در این بخش تیپ انبوه شمشاد وجود دارد.
بخش غربی

در این بخش جامعه بلوط – ممرزستان و در حد انتهای غربی و قسمتی از جنوب بوستان، جامعه انجیلی – ممرزستان و جامعه بلوط – ممرزستان در مرز تیپ‌ها با شمشاد آمیخته‌است.
گونه‌های جانوری

در این بوستان پستاندارانی چون شوکا، مرال، خرس قهوه‌ای، پلنگ، روباه، گربه جنگلی، گراز و شغال زیست می‌کنند.
امکانات [ویرایش]

امروزه دو مدخل ورودی با پنج نگهبانی، یک اتاق اطلاعات، دو دستگاه واحد مسکونی، فروشگاه، پناهگاه بزرگ، محوطه خور گشت (پیک نیک)، محوطه اردو، پارک کودک،، پارک بادی، پیست اسب سواری، کلوپ جت اسکی، کلوپ قایق سواری، زمین ورزشهای ساحلی (فوتبال. والیبال)، کافی شاپ، رستوران، سفره خانه، فروشگاه یونیک (بازی‌های رایانه ایی)، ۱۳ دستگاه سرویس بهداشتی، سکوی آبخوری و ساختمان نمایشگاه دائمی منابع طبیعی در این پارک وجود دارد.[۲]

پارک جنگلی چالدره در استان مازندران در فاصله ۱۸ کیلومتری مسیر تنکابن واقع شده‌است. ارتفاع از سطح دریا این پارک ۴۰۰ متر می‌باشد. این پارک با ۹۴ هکتار وسعت در بین دلتای دو رود سه هزار و دو هزار و محل تقاطع این دو رود قرار دارد. پارک جنگلی چالدره جزء جنگل‌های جلگه‌ای محسوب می‌شود.[۱]

آلاشْت یکی از شهرهای شهرستان سوادکوه در استان مازندران و زادگاه رضاشاه پهلوی و پسرش محمد رضاشاه پهلوی می‌باشد. [۱] نام آلاشت در زبان محلی به معنی آشیانه عقاب است. وجه تسمیه آن نیز احتمالاً وجود عقابهای فراوان در کوه‌های بلند این منطقه‌است.[۲

جغرافیای انسانی

مطابق با سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵، آلاشت دارای ۲۸۷ خانوار و جمعیتی معادل ۹۷۶ نفر می‌باشد که ۴۷۸ نفر مرد و ۴۹۸ نفر زن می‌باشند. جمعیت باسواد شهر کلاً ۷۴۴ نفر می‌باشد که شامل ۳۹۰ نفر مرد و ۳۵۴ نفر زن می‌شود. در این شهر کلاً ۱۷۳ نفر بی‌سواد می‌باشند.[۳] آلاشت از چند محله تشکیل شده و نام خانوادگی بیشتر اهالی، پسوند همان محله را نیز دارد. یکی از سرگرمیهای سالخوردگان آلاشت، جمع آوری گیاهان دارویی در فصل بهار است.[۲]
وضعیت جغرافیایی

آلاشت در ارتفاع ۱۹۰۰ متری سطح دریا قرار گرفته‌است، دامنهٔ دمای این شهر بین ۷.۵ تا ۱۰ درجهٔ سانتیگراد می‌باشد و میانگین بارندگی سالانهٔ آن بین ۵۰۰ تا ۷۰۰ میلی‌لیتر می‌باشد. آلاشت دارای حیات وحش حفاظت شده‌است که می‌تواند درختان سیاه ریشه مانند گردو، فندوق و گیلاس را در خود پرورش دهد.[۴]

وقتی به شهر آلاشت وارد شوید با یک دوراهی مواجه می‌شوید که یکی از آنها به امامزاده حسن یا به قول محلیها سر کوه و دیگری به داخل شهر و روستاهای سوادرودبار یا در زبان محلی {ساتروآر}و هلی چال و چراط و....است. روستای سواد رودبار یا در زبان محلی {ساتروآر} از دو قسمت پایین محله و بالا محله تشکیل شده‌است که شغل مردم آن دام‌پروری است و درگذشته به کشت گندم نیز می‌پرداختند ولی امروزه سیب زمینی و چغدر کشت اصلی آن است. از ساکنان اصلی و قدیمی آن می‌توان به حضرتی هاو داداشی‌ها، نجفی‌ها، اندام ها، مسیبی‌ها، نعمتی‌ها، عبدی‌ها، رنودها، طیبی‌ها، اکبری ها، پهلوان ها، شهابیان هاو جورسرایی ها و رشیدی ها...اشاره کرد.
معماری آلاشت

کوچه‌های بسیار باریک که فقط دونفر می‌توانند از کنار هم عبور کنند از خصوصیات آلاشت است. خانه‌ها عموماً خشتی و سقف‌ها تخته پوشند. اغلب کوچه‌ها سنگفرش شده‌اند. آب آشامیدنی آلاشت از چشمه‌ای به نام «هری خامه» تامین می‌شود که به اعتقاد اهالی خاصیت دارویی دارد.[۲]
اهمیت تاریخی 
 
 زادگاه رضا شاه در آلاشت
 
 اتاق زادگاه رضا شاه در آلاشت

آلاشت به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، کمتر مورد توجه فاتحین ایران بوده‌است. این شهر کوچک، محل تولد رضاشاه است. خانه‌ای که رضاشاه در آن به دنیا آمد، به کتابخانه مبدل شده‌است.[۵]

میدان ساعت (به مازندرانی: پاساعت‌میدانی) نام میدانی در مرکز شهر ساری مرکز استان مازندران ایران است.[۱]

این میدان دارای برجی با ساعت عقربه‌ای بزرگ و مجهز به صدای زنگ ناقوس است که در هنگام تغییر ساعات به تعداد رقم ساعت آن لحظه به صدا در میآید و در سکوت شبهای ساری صدای ساعت ۱۲ شب را بدلیل تعداد بالای دفعات آن و نیز سکوت شب تا دورترین خیابانهای ساری می‌توان شنید.

در سال ۱۳۵۵ ساخت میدان این برج آغاز شد و در نهایت در سال ۱۳۵۷ پایان یافت. محمد علی حیدری سازنده این برج می‌باشد.

قلعه کنگلو به فاصله تقریبی ۲۰ کیلومتری در جنوب شرقی دوآب در شهرستان سوادکوه درنزدیکی روستای کنگلو روی صخره‌ای قرار دارد. نمای خارجی قلعه را یک باروی عظیم سنگی تشکیل می‌دهد که درقسمت میانی و طرفین آن، برج‌های دیده‌بانی تعبیه شده‌است. فضای داخلی این قلعه با توجه به بقایای آن، مدور و در دو طبقه ساخته شده‌بود که قسمت عمده آن از بین رفته و در حال ویرانی است. عمده مصالحی که در ساختمان قلعه به کار رفته عبارتند از؛ سنگ لاشه با ملات آهک و سنگ ریزه

معماری

قلعه کنگلو زمانی در سه طبقه احداث شده‌بود. اما با توجه به از بین رفتن بخش اعظمی از معماری طبقه سوم، کار کاوش در فضاهای طبقه دوم به روش ارگانیک آغاز شد. در این طبقه سه فضا، یکی در وسط به شکل مستطیل و دو دیگر به شکل نیم دایره در دو طرف آن کشف شد و حفاری آن ها تا روی کفی از جنس ملات گچ که در نتیجه پر نمودن طبقه اول احداث شده‌است، ادامه یافت.

استفاده‌ها

در کنگلو نشانه‌هایی مانند اشیایی با علائم میتراییسمسی یافته‌شده که نشان می‌دهد این مکان نیایشگاه مهر (میترا) بوده‌است.[۳]

بعضی نیز به علت یافته‌شدن چربی در این مکان؛ عقیده دارند این قلعه نیایشگاه آناهیتا (الهه‌ی آب) بوده‌است.[۴]

عناصر معماری مکشوف شامل دیوارهای جدا کننده، طاق و قوس پنجره، طاقچه و ورودی‌ها، با چسباندن شماره‌های لوکس و شناسه‌های عمق و لایه مستند‌سازی و سپس اطلاعات و شناسنامه هر یک از عناصر پس از برداشت‌های فنی، مرقوم شده.[۲]

غار اسپهبد خورشید یا کرکیل دژ بر سر راه تهران به فیروزکوه در ناحیه دوآب شهرستان سواد کوه استان مازندران قرار دارد. این غار بر سینه خطیرکوه قرار داشته و در متون تاریخی به نام طاق عایشه گرگیلی دژ نیز خوانده شده‌است. در زبان مردم منطقه سوادکوه این غار به نام لاپ کمر معروف است. همچنین مردم روستای خطیرکوه و روستاهای اطراف این غار را به نام «دیوکالی» به معنای «غار دیو» می شناسند.

مشخصات غار

قوس دهانه غار، یکی از عظیم‌ترین دهانه‌های غار طبیعی دنیا است.[۱] طول قوس طاق طبیعی و عظیم غار چهل متر بوده و درون غار بصورت تالاری بیضی شکل به درازای ۷۵، عرض ۲۵ و ارتفاع ۱۵ متر است. در برابر غار دیواری با سنگ و ساروج چیده شده و تا مدخل آن ادامه دارد. بنای این دیوار به دوره ساسانیان باز می‌گردد. در مقابل غار پرتگاه مهیبی قرار دارد که ورود به آن را بسیار مشکل می‌سازد. به دلیل وجود آب آشامیدنی در غار، در گذشته امکان مقاومت به مدت طولانی در آن وجود داشته‌است.[۲]

داخل غار دارای اتاق‌هایی است که قدمت ساخت آن‌ها به دوره ساسانیان باز می‌گردد. این غار در فهرست آثار ملی ایران قرار دارد و برای ثبت جهانی آن نیز پرونده‌ای تشکیل گردیده‌است. با این وجود تمرینات نظامی و معدن ماسه فعال در مجاورت آن، در حال لطمه زدن به آن می‌باشد.[۱]

تاریخچه

این غار به عنوان دژی طبیعی، همواره مورد استفاده اسپهبدان طبرستان بوده‌است. در صدر اسلام و همزمان با شورش مردم طبرستان، این غار مامن ونداد هرمز بود.[۲]

در سال ۷۶۱ میلادی، اسپهبد خورشید، نوهٔ اسپهبد فرخان بزرگ از خاندان گاوبارگان، بر منطقه مازندران حکومت می‌کرد. همزمان، مهدی پسر منصور عباسی حاکم ری شد و تصمیم گرفت پس از سالها مازندران را به تسخیر اعراب درآورد. مهدی با نیرنگ از در دوستی با اسپهبد خورشید درآمد و ضمن ارسال هدایایی، از او خواست تا اجازه دهد قسمتی از لشکریانش از تنگه رود طالار گذشته و از راه دریا به خراسان بروند. اسپهبد خورشید فریب این نیرنگ را خورد و اجازه عبور را صادر نمود. مهدی، دو سپاه را از گرگان و شاه‌کوه روانه نمود و آمل را تصرف نمود. اسپهبد خورشید که غافلگیر شده بود، همسر و ثروتش را در این غار گذاشت و برای تهیه سپاه به دیلمستان رفت.[۳]

سپاه اعراب به مدت سه ماه در پایین غار بودند و به فکر چاره برای نفوذ به این غار بودند. سرانجام با مسموم کردن سرچشمه‌های آب غار موفق شدند «بانو نی‌کلا» همسر اسپهبد خورشید را به همراه دخترانش به قتل برسانند.[نیازمند منبع] اسپهبد خورشید در بازگشت با پنجاه هزار سپاهی، هنگامی که شایعه اسارت همسر و فرزندانش را شنید، خودکشی کرد.[۴]

در باره وجه تسمیه «طاق عایشه گرگیلی دژ» چنین نقل شده‌است که در دوره اسلامی زنی به نام عایشه در این دژ متحصن شده بود و جمعی از دزدان و راهزنان را به دور خود جمع کرده بود و کرکیل (غارت) می‌کردند از این جهت آن را عایشه کرکیل دژ گفته‌اند. همچنین در نزدیکی این غار بقایای قلعه‌ای قرار دارد که به قلعه باجیگران معروف است.

غار کمربند در نزدیکی روستای تروجن (شهیدآباد) شهرستان بهشهر در استان مازندران ایران واقع است.[۱] این غار در همسایگی غار هوتو است و در آن آثاری از دوران‌های پارینه‌سنگی و میان‌سنگی کشف شده‌است. در دوران معاصر، کارلتون استیونز کون برای اولین بار به کاوش غار طی ۱۹۴۹ تا ۱۹۵۱ پرداخت

 

پل ورسک از شاهکارهای مهندسی زمان خویش به حساب می آمده است. این پل در زمان حکومت رضاشاه در ایران توسط آلمانی‌ها و در طول جنگ جهانی دوم در شهرستان سوادکوه استان مازندران و به رهبری سرمهندس اتریشی خود یعنی والتر اینگر ساخته شد. این پل راه ارتباطی راه آهن سراسری شمال جنوب بوده که با شگفتی تمام و با ابزار آلات بسیار ساده مانند دینامیت و دریل دستی ساخته شده بود و در ساخت آن از هیچ سازه فلزی استفاده نشده است.[۱]

این پل در دوران جنگ جهانی دوم پل پیروزی نامیده می‌شد.

رضاشاه شخصاً برای افتتاح این پل به سوادکوه همان زادگاه خویش آمد و به دستور او سرمهندس اتریشی یعنی اینگر نیز موظف شد تا در هنگام عبور اولین قطار از روی پل زیر پل قرار گرفته تا در صورت تخریب این پل اولین شخص کشته شده از این حادثه خود او باشد.[۲]

مشخصات فنی پل ورسک  
 پل ورسک در یک روز برفی

این بنا از ملات سیمان و شن شسته شده و آجر ساخته شده و در ساختمان آن از آرماتور استفاده نشده است . به بیان دیگر این بنا از ملات غیر مسلح ساخته شده است .

حجم پل ورسک که دارای ۶۶ متر دهانه قوسی اصلی و ۱۱۰ متر ارتفاع از ته دره است، جمعاً ۴۵۰۰ مترمکعب است . طول کلی پل ۸۶ متر است.[۳] هزینه ساخت آن در آن زمان، بالغ بر ۲ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان بوده است . برای ساخت این پل عظیم چند طرح مبتنی براستفاده از مصالح بنایی که بیشتر مقرون به صرفه بوده، به تصویب رسید. پل ورسک در شمار مهمترین آثار فنی مهندسی راه آهن شمال ایران محسوب می‌شود و شماره ثبت تاریخی ملی آن ۱۵۳۴ می باشد. ورسک از جمله پل‌های استراتژیک ایران است که توسط مهندسان آلمانی و اتریشی با تضمین ۷۰ ساله احداث شد.

مکان پل

این پل در درّهٔ ورسک در روستای ورسک عباس‌آباد، واقع در ۴۵ کیلومتری جنوب شهر زیراب و ۸۵ کیلومتری شهر قائمشهر در محور فیروزکوه و در مسیر راه آهن شمال قرار دارد. این پل دو کوه عظیم و سخت‌گذر عباس‌آباد را به یکدیگر اتصال می‌دهد.

نام

ورسک از نام مهندسی از بوهم گرفته شده که در ساخت این پل شرکت داشت. نام او شژ|ووسک بود. چون در فارسی این حرف چکی وجود ندارد و تلفظ آن کلمه برای بسیاری سخت بود، بدین نام مشهور گشت.

این مهندس اهل کشور آلمان (بوهم آلمان) بوده و چون در زمان جنگ جهانی دوم این پل ساخته شده و همچنین روابط خوبی میان دو کشور ایران و آلمان در آن زمان برقرار بوده در ساخت این پل بیشتر از مهندسان آلمانی استفاده شده‌است .
 
 پل ورسک در شهرستان سوادکوه از نمایی دورتر

قطارهای مسافری تهران-ساری و تهران-گرگان پس از گذشت بیش از ۷۰ سال هر روز ۴ بار از روی آن می‌گذرد. قطارهای باری و سوختی نیز از روی آن می‌گذرند

جنگ جهانی دوم

در سال ۱۹۴۳ که حمله متفقین به ایران قریب الوقوع بوده و آلمانها به شدت از این موضوع که متفقین ایران را تحت تصرف در بیاورند و در پی آن کمکهای نظامی و غذایی به استالینگراد برسانند، شخصی به نام ژنرال مایر نامه‌ای را از طرف شخص هیتلر به دست رضاشاه می رساند که در آن نامه، هیتلر از رضاخان درخواست می‌کند تا ایران، تمامی پلها و تونلهایی را که آلمانیها در مسیر راه آهن سراسری برای ایرانیها ساخته اند، از جمله پل ورسک را منفجر کرده تا در صورت حمله متفقین به ایران، اعزام نیرو و غذا از جنوب ایران به شمال آن و به سمت مرزهای روسیه با تاخیر و مشکلات فراوانی همراه گردد و آلمانها فرصت کافی برای نابودی استالینگراد را داشته باشند. در ادامه هیتلر به رضا شاه قول می دهد تا پس از پایان جنگ و پیروزی کامل بر روسها، به پاس زحمات رضاشاه در جریان جنگ، همان راه آهن، پلها و تونلها و چه بسا بهتر از آن را برای ایران خواهد ساخت. اما رضاشاه در جواب نامه هیتلر از ژنرال مایر خواست تا ضمن ارسال سلام او به پیشوا به هیتلر اطمینان خاطر دهد که ایران عضو کنوانسیون ژنو بوده و در این جنگ نیز اعلام بی طرفی نموده است. به این ترتیب هیچ کشوری حق ورود به خاک ایران را در زمان جنگ ندارد.

چشمه آب معدنی قرمرض واقع در بخش هزارجریب شهرستان نکا می‌باشد. گفته شده که آب این چشمه شفا بخش بسیاری از بیماری‌ها از جمله سنگ کلیه می‌باشد. [۱]

هوتو نام غاری است در نزدیکی بهشهر و در روستای تروجن (شهیدآباد) که قدمت تاریخی دارد و آثار باستانی مهمی درباره زندگی انسان‌های اولیه در آن پیدا شده‌است.[۱] این غار در دامنه کوه البرز و رو به دریا و در ابتدای ورودی شهر بهشهر و در فاصله پنجاه متری جفت خود، غار کمربند قرار گرفته‌است.

این غار و غار کمربند، به لحاظ کشف اسکلت انسان با قدمت هفتاد هزار سال معروفیت جهانی دارد. مهمترین این کشفیات اسکلت مادر ۱۶ ساله و نوزاد وی می‌باشند. غار در حال حاضر دو مدخل در در ارتفاع مختلف و یک سوراخ تهویه در سقف دارد.

بخشی از فیلم سینمائی افعی با بازیگری جمشید آریا (جمشید هاشم‌پور) در این غار تولید شده‌است.
دست یافته‌های این غار

طبق کاوش‌های واندنبرگ در غاز هوتو بهشهر سنگ ریزه‌ها و اسکلت سه انسان کشف شد که ۵۰۰۰ الی ۷۰۰۰ سال قبل (در کتاب تاریخ مازندران باستان ق. م ذکر شده)در این منطقه زندگی می‌کردند. غار هوتو در غرب بهشهر واقع وآنچه در این مکان کشف شده شامل نشانه‌هایی از دوران یخچال، عهد آهن، نوسنگی، آغاز پارینه سنگی و اشیائی از سنگ چخماق که مربوط به پارینه سنگی بوده یافت شده‌است. منوچهر ستوده در کتابش از آستارا تا استارآباد این مکان را دقیق تر شرح می‌دهد: سال ۱۹۵۱ م. گودالی عظیم کنده شد. از عمیق‌ترین نقطه این گودال به سنگ ریزه‌های عصر یخچال برخوردند. در این گودال طبقاتی از عهد آهن تا نئولیتیک و در پایین آن آثار پالئو لیتیک دیده می‌شود. برای تحقیق بیشتر گودالی در طبقات دوران یخبندان کنده شد که شامل سنگ ریزه‌های سیاه بود. در فاصله میان هر یک ماسه و لای قرار داشت. کمی پاین تر قشری از سنگ ریزه‌های قرمز مخلوط با ماسه و پایین تر از آن قشری از سنگ ریزه‌های قرمز مخلوط با ماسه و خاک رس دیده شد. در این قشر اشیای از سنگ چخماق بدست آمد که مربوط به عصر پالئولیتیک است. در قشر دیگر این طبقه بود که اسکلت سه انسان کشف شد.

شهرستان جویبار یکی از شهرستانهای مرکزی استان مازندران است. با ۶/۲ درصد جمعیت مازندران تا چند سال گذشته بخشی از شهرستان قائمشهر محسوب می‌شده‌است. مرکز این شهرستان شهر جویبار است.[۴]

مختصات جغرافیایی آن ۴۷،۵۲ تا ۵۸،۵۹،۵۲ طول شرقی از نصف النهار مبدا و ۳۳،۳۶ تا ۴۷،۳۶ عرض شمالی است. حدود آن از شمال به دریای مازندران از جنوب به شهرستان قائمشهر از شرق به شهرستان ساری واز طرف غرب به شهرستان بابلسر می‌رسد.

رودخانه سیاهرود از میان این شهرستان عبور کرده و به دریای خزر می‌ریزد.[

تقسیمات کشوری

ویبار پیشتر بخشی از شهرستان قائم‌شهر بود و در سال ۱۳۷۶ به شهرستان تبدیل شد.طبق تقسیمات کشوری سال ۱۳۷۷ دارای دو بخش گیل‌خواران و مرکزی و ۴ دهستان حدود ۳۰۰ کیلومتر مربع وسعت بوده‌است.[۶]
بخش گیل‌خوران
دهستان چپکرود
دهستان لاریم

شهر: کوهی‌خیل
بخش مرکزی شهرستان جویبار
دهستان حسن رضا
دهستان سیاهرود

شهر: جویبار

تاریخ

گمان می‌رود اجتماع اولیه مردم در شهرستان جویبار به دوران صدر اسلام باز گردد. ولی اولین مدرک و نشانه از جویبار در کتاب سهمی، نویسنده تاریخ جورجان که در اواخر قرن چهارم و اوایل قرن پنجم زندگی می‌کرد در صفحه ۴۸۸ در مورد یک شخصیت علمی و فقهی برجسته با نام یعقوب تن بلائی از دهستان گیل‌خواران (نام قدیمی جویبار) نوشته شده‌است. تاریخ مرگ این فرد ۲۹۲ هجری ذکر شده‌است.[۷] آنچه مشخص است این است که در دوران قاجار به دستور آقا محمد خان گروهی از طوایف کرد برای محافظت از مناطق شمالی به این منطقه که مدتی به کردکلا معروف بود، مهاجرت کردند. محمد حسن خان کرد سرپرستی این منطقه را بدست گرفت.[۸]

در سال ۱۳۱۰ در دوره پهلوی و به دستور رضاشاه کارخانه پنبه‌ای در مرکز شهر تاسیس شد که می‌توان گفت این کار اولین سنگ بنای شهر جدید جویبار بود. هم زمان با آن تاسیس ژاندارمری و مخابرات با مرکز تلفن مغناطیسی به این امر کمک کرد.[۹]
مردم [

طبق آمار سال ۱۳۸۵ جمعیت شهرستان جویبار ۷۰٬۲۰۴ نفر بوده‌است و ۶۸٪ جمعیت در نقاط روستایی سکونت داشته‌اند. از این تعداد ۵۲٬۳۸۴ نفر باسواد بوده‌اند. همچنین نرخ بیکاری در این شهرستان در حدود ۶٫۵ درصد است.[۱۰]

درسال ۱۳۸۸ در این شهرستان درحدود ۱۷۵ واحد آموزشی در مقاطع مختلف تحصیلی در حال آموزش به ۱۳۰۰۰ دانش آموز می‌باشند.[۱

دانشگاه آزاد اسلامی

این دانشگاه در سال ۱۳۸۱ تاسیس شد. بیش از ۲۰۰۰ دانشجو در سطوح کاردانی و کارشناسی در این دانشگاه مشغول به تحصیل می‌باشند.[۱۲]
دانشگاه پیام نور

این دانشگاه در سال ۱۳۸۴ تاسیس شد و از سال ۱۳۸۶ پذیرش دانشجو در آن آغاز شده‌است. در حدود ۳۰۰ دانشجو در این دانشگاه مشغول به تحصیل می‌باشند.[۱۳]
بیمارستان عزیزی

این بیمارستان که بیشتر بیمارستانی دانشگاهی، درمانی شناخته می‌شود، در سال ۱۳۷۵ در زمینی به مساحت یک هکتار و ۲۵۰ متر با ظرفیت ۲۵ تخت ثابت ساخته شده‌است و تنها بیمارستان این شهرستان می‌باشد.[۱۴] [۱۵]
مراکز تاریخی و تفریحی

در شهرستان جویبار تاکنون ۲۰ اثر تاریخی در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده‌است. ۱۱ تپه تاریخی با قدمت هزاره اول پیش از میلاد، محوطه باستانی انبارسر، تکایای چهل‌تن، بیزکی، کردکلا، امام‌زاده حبیب‌الله، سقاتالار بیزکی، پل جمعه بازار و سیکاپل از جمله این آثار باستانی ثبت شده می‌باشند. [۱۶]
سواحل چپکرود

سواحل چپکرود به طول ۱۸ کیلومتر از بکرترین سواحل در استان مازندران محسوب می‌شود. این سواحل دارای چند طرح سالم سازی دریا نیز می‌باشد.[۱۷][۱۸]
 
 خشت‌پل (جمعه بازار) بر روی سیاهرود
جمعه بازار

جمعه بازار، بازاری تاریخی در جویبار است که بصورت هفتگی هر جمعه برپا می‌شود. این بازار در سراجکلا، نزدیکی سیاهرود و در کنار پل خشتی این شهر قرار دارد.[۱۹][۲۰][۲۱]
خشت‌پل

پل خشتی جمعه بازار که به خشت پل نیز معروف است در دوران قاجار ساخته شده‌است در فاصله پنج کیلومتری جویبار و بر روی رودخانه سیاهرود قرار دارد. طول دهنه این پل ۲۰ متر و عرض آن ۷٫۵ متر می‌باشد. این پل دارای ۵ طاق جناقی است و پایه‌های آن درجهت مخالف جریان آب دارای موج شکن مثلثی شکل می‌باشد. به دلیل رفت و آمد زیاد و نگهداری نامناسب در حال تخریب است. در حال حاضر پل دیگری در کنار این پل در دست احداث می‌باشد.[۲۲][۲۳]
سیکاپل

پل تاریخی سیکاپل که به پل درویش محمدشاه نیز معروف است در روستای درویش محمدشاه و نزدیکی شهر جویبار و بر روی سیاهرود قرار دارد. این پل در دوره قاجار ساخته شده و احتمال می‌رود بیشتر از ۲۰۰ سال از ساخت آن گذشته باشد. مقبره امامزاده درویش محمد شاه که گفته می‌شود از نوادگان علی بن حسین از امامان شیعه می‌باشد در فاصله ۳۰۰ متری این پل قرار دارد.[۲۴] این پل با شماره ۲۱۹۹۳ در فهرست آثار ملی کشور ثبت گردیده‌است.[۲۵]
پل ازان

پل ازان که در زمان قاجاریه ساخته شده‌است شش چشمه طاق دارد و ارتفاع بلندترین آن‌ها از سطح آب شش متر است. این پل در روستای ازان قرار دارد. [۲۶] این پل در سال ۱۳۷۹ در فهرست آثار ملی به ثبت رسید. [۲۷]
تکیه کردکلا

این تکیه در سال ۱۲۸۰ هجری قمری ساخته شده ودر ۲۸ کیلومتری شمال غربی جویبار واقع شده‌است. این بنا دارای نمایی آجری و سقفی پوشیده از سفال است و دارای یک ایوان و شش ستون چوبی است که در ایوان آن کتیبه‌ها و نقاشی‌هایی از صحنه‌های جنگ، شکار حیوانات و مراسم مذهبی به چشم می‌خورد. [۲۸]
تپه‌های باستانی

در شهرستان جویبار تعداد زیادی تپه باستانی وجود دارد که از بین آنها می‌توان به تپه اسماعیل‌کلا بزرگ، تپه جن‌کتی، تپه حیدرآباد، تپه دونچال، تپه دین‌بن، تپه دین‌چفت‌سر، تپه دین‌لاریمی، تپه شورکا و تپه فوتم‌سنگ‌پل اشاره نمود. [۲۹] [۳۰]
دیگر مراکز مذهبی [ویرایش]
مقبره امامزاده شاه‌رضا در روستای شاهرضامحله [۳۱]
مقبره سید زین‌العابدین در روستای سید زین العابدین [۳۱]
مقبره امامزاده قاسم در روستای اسماعیل کلا بزرگ [۳۱]
مقبره امامزاده محمود در روستای امامزاده محمود [۳۱]
مقبره امامزاده حسن‌رضا در در جاده ارتباطی جویبار به قائم‌شهر [۳۱]
مقبره امامزاده صادق‌رضا در روستای کردکلا [۳۱]
سقا نفار حیدر آباد جاده جویبار به سمت دریا
محصولات 
 
نی‌زاری در جویبار
کشاورزی

سطح زیر کشت برنج در این شهرستان ۱۰٫۰۰۰ هکتار می‌باشد. [۳۲]۱۵۰ هکتار از اراضی جویبار زیر کشت کلزا است. [۳۳]

در حدود ۹ هکتار فضای گلخانه‌ای در شهرستان جویبار ایجاد شده‌است که در آن سالانه ۱۲ تا ۱۵ هزار شاخه گل استرلیزا و یک میلیون شاخه بریده گل نرگس تولید می‌شود.[۳۴]
صیادی

سالانه بیش از هزار تن انواع ماهی از آب‌بندان‌ها و همچنین ساحل دریای خزر در شهرستان جویبار صید می‌شود که از طریق ۵ تعاونی با سود سالانه ۴۵ میلیارد ریال توزیع می‌شود. ۵۲۵ نفر در این تعاونی‌ها مشغول به کار هستند.[۳۵]
آب‌بندان‌ها

در حدود ۴۷ قطعه آب‌بندان با بیش از ۲٫۳۲۳ هکتار وسعت در جویبار وجود دارد که یکی از مهمترین منابع ذخیره آب در فصول بارندگی برای کشت برنج و همچنین پرورش ماهیان گرم آبی می‌باشد. ظرفیت این آب‌بندان‌ها در حدود ۷۳٫۹۶۰٫۰۰۰ متر مکعب می‌باشد. [۳۲] روستاهای گل‌محله، لاریم، انارمرز، زرین‌کلا، میستان، شهنه‌کلا و اسماعیل‌کلا بزرگ در بین روستاهای این شهر بیشترین مقدار آب‌بندان را به خود اختصاص داده‌اند. [۳۱

کوهی‌خیل یکی از شهرهای استان مازندران ایران است. این شهر مرکز بخش گیل‌خوران شهرستان جویبار است.[۱]

این شهر با توجه به نزدیکی به شهر جویبار از مناطق اقتصادی ابن نواحی به‌شمار می‌آید.

پس از ساخت شهرک صنعتی در ناحیه شمال این شهر این ناحیه با مشکلات مهمی روبرو شد که عدم آسایش مردم از صدای کارخانه‌ها و هم‌چنین دودهای سمی حاصل از شرکت‌های جویبارلوله و ایزوگام مواجه کرد.[۲] قدمت این شهر به بیش از ۱۰۰۰ سال می‌رسد زمانی که امیر عباس سامانی در جنگ‌های صلیبی پس از شکست از روم باستان به این شهر پناه اورد و در منطقه اسلو ساکن شد در حال حاضر مناطقی از ان بر جای مانده‌است

فریم از شهرهای استان مازندران در شمال ایران است. این شهر، در بخش دودانگه شهرستان ساری قرار دارد. جمعیت فریم در سال ۱۳۸۵، برابر با .۱۸۵ نفر گزارش شده‌است[۱].

ویژگی‌های جغرافیایی

در جنوب شهرستان ساری منطقه‌ای وجود دارد که از لحاظ آب و هوا، ییلاقی بوده و به دودانگه معروف است.فریم در ۶۵ کیلومتری شهر ساری واقع شده‌است. این شهر تازه‌تأسیس که از گردآمدن روستاهای امامزاده علی، شلدره، تلاوک، کهنه ده، قلقل، محمدآباد و جعفرکلا، پهندر و مجی دینه سر، علی آباد، کرچا، رسکت و.....تشکیل شده، مرکزیت بخش دودانگه را دارا می‌باشد. مردم این شهر به کار کشاورزی و دامداری مشغول هستند. در این شهر واحدهای اداری و تجاری زیادی وجود دارد و همین امر باعث شده که مردم از روستاهای اطرف برای رفع نیاز و تهیهٔ ملزومات زندگی به این شهر رفت و آمد داشته باشند. امروز به سبب افزایش جمعیّت و رشد بافت انسانی جوامع، ساختار تقسیمات جغرافیایی و اقلیمی نیز به فراخور آن دست خوش دگرگونی می‌شوند.
تاریخچه

از این شهر در منابع تاریخی کهن به نام «پَریم» یا «جبال قارن» و بخشی از هزار جریب ،یاد شده که شهری عظیم با حصاری آجری، شبیه به قلعه در دشتی به نام «پریم» بوده‌است و گویی بر اثر چند زلزلهٔ ویرانگر به کلّی از بین رفته‌است و در گذار تاریخ دگربار آبادانی و زندگی به این منطقه ی خوش نشین رو آورده و مردمی گرم دل و مهربان را در خود جای داده و پرورده است.
زبان

گویشوران این منطقه به زبان تبری (یا مازنی که از تبار و تیره ی زبان فارسی پهلوی ساسانی و اوستایی است)و با لهجه ی پریمی سخن می گویند،البته در لهجه ی روستاها به فراخور پراکندگی و به میزان دوری از هم نیز رنگارنگی و تفاوت های آوایی و کلامی دیده می شوداما این گوناگونی سبب نابسانی و اختلال در پیام رسانی و ارتباط زبانی نمی گردد.
زمین‌لرزه‌های تاریخی

برای نمونه در قرن پنجم هجری برابر سال ۱۱۲۷ میلادی زمین‌لرزهٔ بزرگی در منطقهٔ هزار جریب جنوبی سبب ویرانی سراسری روستاهای منطقهٔ پریم که در درهٔ پهناوری در کوه‌های خاوری پل سفید واقع است، شد. همچنین در سال ۶۰۰ قمری برابر ۱۳۰۹ میلادی زمین لرزه‌ای روستاهای فراوانی را در مازندران تقریباً به طور کامل نابود کرد و سبب از رونق افتادن منطقهٔ پریم گردید.[۲]
جغرافیای تاریخی

به هر روی، دودانگه به عنوان بخشی از هزار جریب و درعصر «اسپهبدان» وقایع و رویدادها و فراز و فرودهای فراوانی به خود دیده‌است. اتفاقا در همین ایّام «دشت فریم» یکی از قسمت‌های مهم دودانگه به شمار می‌رفت و در زمان هارون الرشید، هزار جریب «پریم» در دست «اسپهبد شروین باوند» بود.[۳] در تقسیمات «تاریخ طبرستان» تالیف اسفندیار کاتب، که طبرستان را به دو پاره «هامون» و «کهستان» قسمت کرده‌است، «پریم» را در ردیف کهستان آورده‌است.[۴] در جای دیگر «ابن اسفندیار» می‌نویسد: فریم که کوه قارن می‌خوانند به برادر کهتر «قارن» سپرده شد.[۵]
دودمان‌های حاکم [ویرایش]
آل گاوباره که از سال چهل تا صد و چهل و چهار قمری (۱۴۴-۴۰ هـ.ق) در دشت مازندران و استرآباد (گرگان) فرمانروایی داشتند.
پادوسپانان که در حقیقت شاخه‌ای از آل گاوباره بودند که از سال ۴۰ تا ۱۰۰۴ قمری حدود یک هزار سال تا عصر شاه عباس صفوی بر منطقه غربی مازندران و رویان حکومت کردند.
آل وشمگیر یا آل زیار که از ۳۱۶ تا ۴۷۰ هـ. ق در شرق مازندران حضور داشتند.
آل قارن که حدود ۵۰ پیش از هجرت تا سال ۲۴۴ هـ.ق بر قلمرو جبال مازندران فرمانروایی کردند.
آل باوند یا اسپهبدان که از سال ۴۵ تا ۳۹۷ هـ.ق در منطقه جبال مازندران یعنی در بخش سوادکوه و هزار جریب پریم (فریم یا دودانگهٔ امروزی) حکومت داشتند. به همین سبب به اینان «ملک جبال» هم گفته‌اند. «اسپهبد شروین» از فرمانروایان مشهور آنان بود.

در دوره‌های بعد از طاهریان و صفاریان تا روزگار قاجار مازندران و بخش‌های مختلف آن مورد تاخت و تاز قرار گرفتند. در دو دورهٔ صفویه و قاجاریه؛ مازندران مرکز نفوذ؛ قدرت و حکومت بوده‌است. منطقهٔ دودانگه پیوسته در همهٔ جنگ و گریزهای تاریخی و مقاومت در برابر تازش بیگانگان به سبب بافتار جغرافیایی و بهره مندی از مردمی غیور و ستبر جلوه‌ای ویژه داشته‌است که آخرین نمونهٔ تاریخی آن را شاعر بزرگ همین منطقه، میرزا محمود فدایی مازندرانی از پایداری مردم دودانگه در برابر سپاه روس در قصیده‌ای بلند به تصویر کشیده‌است. شواهد و پژوهش‌هایی که بر پیشینهٔ کهن و تاریخ منطقهٔ «پَریم» گواهی می‌دهند: الف) گزارش و پژوهش برخی از خاور شناسان از جمله «ه.ل.رابینو» محقق فرانسوی و تحقیق دایرة المعارف بریتانیکا. ب) وجود گنبد رسکت بازمانده از قرن پنجم قمری در کنار روستای رسکت(resket)که هنوز هم بردامنهٔ صخره‌ای برپاایستاده وهمچون قراولان وقلعه بانان کهن، چشم به سوی دشت پریم دوخته‌است که خوش بختانه کاوش‌های اخیر باستان شناسان و دیرینه شناسان نیز گواه پیشینهٔ فرهنگی و شهری این منطقه‌است.دو سال پیش با اجرای عملیات گمانه‌زنی در منطقهٔ دودانگه در محوطه برج رسکت ساری بقایایی کشف شد. در این عملیات، گورستانی متعلق به قرون میانهٔ اسلامی شناسایی شد که آرامگاهی بودن این برج را ثابت می‌کند. در شرق گورستان محوطه‌ای مسکونی به وسعت چهار هکتار و متعلق به قرون میانهٔ اسلامی و دوره سلجوقی نمایان شد که فضای اصلی آن با استفاده از سنگ و گچ ساخته و تمامی سطح داخلی دیواره‌های آن با گچ‌بری‌هایی به خط کوفی آراسته شده‌است.

پ) آثار و بازماندهٔ بناهای کهن و برخی اسامی آن‌ها.برای نمونه در روستای کرچا(korcha)زمین‌های وسیعی پر از آجرهای پخته از روزگاران قدیم است ودر تپه‌های اطراف آن هم دیواره‌های گج اندودیافت شده‌است و جالب تر این که در حوالی این روستا چند نام با پیشوند «شهر» هنوز به کار می‌رود مثل شهردشت، شهربن. گمان می‌کنیم در این منطقه بناهای آباد ومظاهر شهری بسیاری وجود داشته که در زلزلهٔ بزرگ پایان قرن هفتم هجری به طور کامل ویران و با خاک یکسان شده‌است و آن پاره‌های آجر و اسامی، تنهایادگاران شکوه گذشته‌اند.

کتاب فارسی «مرزبان نامه» که در اصل به زبان تبری /طبری (مازندرانی کهن) نوشته شده بود نویسندهٔ اصلی این اثر پساوند «پریم» را در نامش دارد : اسپهبد مرزبان بن رستم شروین پریم که از شاه زادگان و اسپهبدان شهر پریم بوده و کتاب مرزبان نامه را به زبان مازنی و در قالب fabel فراهم آورده‌است. بنا براین اگر روزی اصل نسخهٔ طبری این اثر پیدا شود، نخستین وبزرگ‌ترین اثر مکتوب شهر باستانی پریم شمرده خواهد شد.همین نویسنده دیوان شعری هم به نام «نیکی نومه» داشته‌است که از آن نیز جز نامی بر جای نمانده‌است. برای پرهیز از به درازا کشیدن سخن از برشمردن همهٔ بزرگان فکری، فرهنگی و سیاسی منطقهٔ پریم در گسترهٔ تاریخی، خودداری می‌کنیم و تنها به ذکر یکی از بزرگ‌ترین چهره‌هایی که از پس ابر زمانه به تازگی رخساره عیان کرده‌است، بسنده می‌کنیم.
بزرگان

میرزا محمود فدایی' مازندرانی مرثیه سرای بزرگ روزگار قاجار از روستای تلاوک منطقهٔ دودانگهٔ فریم و از مفاخر تاریخ ادبیات فارسی ایران است. جلد نخست مقتل منظوم او در قالب ترکیب بندباحدود۴۲۰۰بیت در سال ۱۳۷۷ به کوشش دکترفریدون اکبری شلدره‌ به چاپ رسیده‌است. کلیات مقتل فدایی پس از سال‌ها تحقیق و پژوهش‌های دراز دامن در سال ۱۳۸۸ خورشیدی منتشر شده‌است که یکی از شگفتی‌های ادبیات عاشورایی به شمار می‌آید.سوگنامه ی عاشورایی فدایی سرشار از تصاویر تب ناک شعری است.ویژگی زبان شعری فدایی را باید در کاربست فراوان صورخیال و تصویرگری های شعری او دانست.
برج رسکت

در سال 231 خورشیدی برابر با 237 قمری شهاب سنگی در منطقه فریم سقوط کرد که به نام شهاب سنگ اسپهبد شروین خوانده شد. برخی پژوهشگران برج رسکت را یادمانی در نزدیکی محل سقوط این شهاب سنگ می‌دانند.

گَلوگاه یکی از شهرهای استان مازندران ایران است. این شهر مرکز شهرستان گلوگاه در ناحیه شرقی استان مازندران است.

تاریخچه

گلوگاه در منطقه ای که در دوره اسلامی کبود جامه یا پنجاه هزار نامیده می شد، واقع شده است و محل گلاب است. این شهر در حقیقت جانشین شهر تاریخی نامیه است که بعد از تمیشه در این منطقه بزرگترین شهر قرن اول هجری بوده است. از قرار این شهر بعد از فتنه مغول ویران و مردم آن پراکنده گردیده اند. آثار خرابه ها، سکه ها و ادوات دیگری که به دست آمده، قدمت این محل را به ۱۲۵۴ سال پیش می رساند. وجود جرکلباد در شرق گلوگاه به فاصله تقریبی ۲ کیلومتر اهمیت این محل را ثابت می کند. » در شمال غربی گلوگاه تپه تاریخی گراودین، وجود جر یا خندق کلباد در شرق گلوگاه به فاصله تقریبی ۲ کیلومتر اهمیت این محل را ثابت می کند و در جنوب آن بقایای جاده شاه عباسی قرار گرفته است که از مسیر جنگلهای سرسبز، چشمه ها، آبشارها و آبهای معدنی قابل توجه و دیدنی به کوههای شرشری محدود می شود و از نظر تاریخی و باستان شناسی اهمیتی ویژه دارد.

طبق نوشته ملگونوف روسی در حدود سال ۱۷۸۰ میلادی آقامحمّدخان قاجار این ایل را از قراباغ و قراداغ (امروزه قره باغ جزء جمهوری آذربایجان و قراداغ جزء آذربایجان خاوری در خاک ایران است) به اینجا کوچانیده اند.

از نظر تاریخی هم سرنوشت ۲سلسله از سلسله های تاریخی ایران در این منطقه رقم خورده است. اولی با شکست محمدحسن قاجار در سال ۱۱۷۱هجری قمری در نزدیکی گراودین تپه به دست کریم خان زند که بعد از آن دولت مستقل زندیه تاسیس شد (در همین زمان خندق (جر)کلباد دور تا دور محدوده شهر احداث شد) و دومی بعد از فوت کریم خان و اتحاد خاندان آقامحمدخان قاجار با یکدیگر که باعث شدبر سر تا سر مازندران، گیلان، آذربایجان و قفقاز استیلا یابند و در همان موقع یعنی سال ۱۱۹۵هجری قمری توانستند ایل عمرانلو را از قره باغ و قره داغ بکوچانند و در گلوگاه فعلی سکونت دهند تا از خندق کلباد و منطقه گلوگاه حفاظت کنند و در هنگامه جنگ با سپاه زندیه موفق شوند در همین مکان آنان را شکست سختی دهند و به اسارت بگیرند ایل عمرانلو به منظور سر حد داری و جلوگیری از تهاجم ترکمن ها به منطقه فعلی به امر آقامحمّد خان قاجار آمده به طوری که سنگره های موجود در ساحل خلیج گرگان و نیز قلعه ای در شبه جزیره میانکاله (سرتک میان قلعه) این ادعا را ثابت می کند.

جوانان این ایل در مواقع و مراحل مختلف حتی در پای رکاب آقامحمّد خان علیه دشمنان منطقه ای و کشوری جنگیدند. به همین جهت آقامحمّد خان قاجار اراضی فعلی و آب اوان را به طور رایگان به افراد این ایل هدیه کرد و طبق فرمانی که از طرف فتحعلی شاه حکم شده طبق معمول سنواتی، کارگران دهات مجاور نهر، قریه اوان را تعمیر و تحویل این عمرانلو دهند، زیرا در مقابل این کار سربازان ایل عمرانلو وظایف خود را در خدمت به مرزداری و مملکت با آسوده خاطر انجام دهند.

بنابراین دست زندیه ابتدا از مازندران و سپس سراسر ایران کوتاه و سلسله زندیه منقرض شد و مقدمات تاسیس رسمی سلسله قاجاریه در سال ۱۱۹۹هجری قمری در پای تپه گراودین فراهم آمد.[

۲

وجه تسمیه

از کلمه گلوگاه می توان دو معنای متفاوت برداشت کرد :

۱-کلمه گلوگاه در زبان فارسی به معنای جای استراتژیک و پر رفت و آمد است که کنترل یافتن بر آن در فنون جنگی بسیار مهم است.

۲-از دو کلمه گلو به معنای گلاب و گاه به معنای جایگاه و محل تشکیل شده است. گلوگاه در منطقه ای که در دوره اسلامی کبود جامه نامیده می شد، واقع شده است و محل گلاب است.

موقعیت

گلوگاه در جنوب شرقی دریای مازندران و شمال خطالراس شمالی ترین رشته کوه البرز یعنی (جهان مورا) در مختصات جغرافیایی ۵۳درجه و ۴۸دقیقه طول شرقی ، ۳۶درجه و ۴۵دقیقه عرض شمالی و در شرق استان مازندران و شهرستان بهشهر و غرب استان گلستان واقع شده و مساحت آن با اراضی زراعتی جنگل، مرتع، بایر و دایر حدود ۶۵کیلومترمربع است. این شهر در فاصله ۵کیلومتری از دریا واقع شده و ارتفاع مرکز شهر حدود ۴۰متر از سطح دریای آزاد و ۶۷متر از سطح دریای خزر است. نوری گلوگاه را این گونه توصیف می کند: « این شهر در حقیقت جانشین شهر تاریخی نامیه است که بعد از تمیشه در این منطقه بزرگترین شهر قرن اول هجری بوده است.» در شمال غربی گلوگاه تپه تاریخی گراودین، در شرق خندق کلباد و در جنوب آن بقایای جاده شاه عباسی قرار گرفته است که از مسیر جنگلهای سرسبز، چشمه ها، آبشارها و آبهای معدنی قابل توجه و دیدنی به کوههای شرشری محدود می شود و از نظر تاریخی و باستان شناسی اهمیتی ویژه دارد.

جمعیت

جمعیت شهر گلوگاه در سال ۱۳۸۵، برابر با ۱۸٫۷۲۷ نفر بوده است

نقاط دیدنی‌

در این شهرستان مکان‌های دیدنی شامل توسکاچشمه در قسمت جنوبی آن در بین راه دامغان و دریای آرام گلوگاه و شبه جزیره میانکاله که جزیی از شهرستان گلوگاه است قرار دارد. در قسمت شرقی این شهرستان بنای تاریخی جر کلباد قرار دارد. دریای آرام گلوگاه در سمت شمال جاده سنگفرش شاه عباسی در جنوب که از وسط جنگل عبور می کند
زبان گفتاری

قومیت و زبان مهمترین گروههای اجتماعی در گلوگاه اینگونه است : اکثر اهالی گلوگاه جزء ایل و طایفه عمرانلو و ترک زبان بوده و عمده کمتری به نام کلبادی ها در گلوگاه ساکن اند که غیر از یک طایفه آنها به نام گلو (Golo) بقیه مهاجرند و از جاهای دیگر در کلباد فعلی ساکن شده اند.[

سلمان‌شهر (یا متل قو) با وسعت ۹ کیلومتر طول و ۷ کیلومتر عرض یکی از شهرهای استان مازندران در ایران و مرکز بخش عباس‌آباد (تنکابن) شهرستان تنکابن است. این شهردر ۳۰ کیلومتری شرق تنکابن در مسیر ارتباطی تنکابن به چالوس واقع شده است و نقش تفرجگاهی قوی دارد.

سلمان شهر نام جدیدی است که بعد از انقلاب اسلامی برای این شهر انتخاب شده است. در گذشته به این شهر ساقی کلایه گفته می شد و به دلیل وجود متلی بنام قو در این شهر آن را متل قو نیز می شناختند. سلمان‌شهر شهر جدیدی است که با شروع شهرک سازی در اوایل سال ۱۳۴۰ پا گرفت و در سال ۱۳۴۱ دارای شهرداری شد. اولین شهرک در این منطقه دریاگوشه نام داشت.

مجاورت با دریای خزر و داشتن ساحل ماسه ای مناسب در تمامی نواحی شمالی شهر, ارتفاعات ییلاقی وجنگلی زیبا در دامنه کوه البرز در نواحی جنوبی شهر, فاصله ای اندک بین ساحل دریا و دامنه کوه, و نزدیکی غاری استثنایی بنام غار دانیال جذابیت این منطقه را دو چندان کرده است. از بهترین و مرغوبترین مناطق آن , بلوار دریا گوشه , تیلرودسر , دهکده شیرین و بلوار لاکوده میباشد.

دشت ناز منطقه‌ای در ۲۹ کیلومتری شمال شرق ساری است. پیش از انقلاب اسلامی ایران، این منطقه که جزء زمین‌های ماترک رضاشاه بود، توسط عبدالرضا پهلوی توسعه یافت و در آن فرودگاه، کشاورزی مکانیزه و پناهگاه حیات وحش احداث گردید

پناهگاه حیات وحش

این منطقه حدود ۵۵ هکتار وسعت دارد و مرکز اصلی تکثیر در اسارت زیرگونه در آستانه انقراض گوزن زرد ایرانی است

سد خاکی آویدر در فاصله حدودا ۳۰ کیلومتری شرق شهر نوشهر و در نزدیکی پارک جنگلی سیسنگان در استان مازندران قرار دارد. این سد و دریاچه پشت آن دریاچه در فاصله‌ای دور از دریا و در دل کوهستان قرار دارد که این امر سبب کاهش رطوبت هوا در این منطقه شده‌است. سد خاکی آویدر در حقیقت متعلق به اداره آبیاری منطقه‌است و دریاچه پشت سد نیز جهت تامین آب مورد نیاز زمینهای زراعتی منطقه ایجاد شده‌است.

موقعیت

این دریاچه در عرض جغرافیایی ۳۶ درجه و ۳۳ دقیقه شمالی و طول جغراقیایی ۵۱ درجه و ۴۸ دقیقه شرقی قرار دارد و ۱۲۵ متر از سطح دریا ارتفاع دارد. روش دسترسی به این سد و مجتمع تفریحی، جاده‌ای به طول تقریبی ۵ کیلومتر است که از جاده اصلی (نوشهر به نور) منشعب می‌شود. روستاهای نزدیک به این مکان تفریحی عبارتند از تاج الدین کلا، ملا کلا و صلاح الدین کلا؛ که همگی از توابع شهرستان نوشهر هستند. دریاچه پشت سد مکان مناسبی برای رشد و نمو موجودات آبزی است و برخی از گونه‌های ماهی و قورباغه در این دریاچه وجود دارد. گونه‌های گیاهی این منطقه همانند سایر گونه‌های گیاهی موجود در جنگلهای مناطق شمالی ایران است.

امکانات تفریحی داخل مجموعه  
 نمایی از دریاچه و جزیره میان آن.

ورودی مجموعه توسط نگهبانی از سایر قسمت‌های جنگل جدا شده‌است.
ماهیگیری
اسب سواری
دوچرخه سواری
قایق سواری از نوع پدالی
قایق سواری از نوع موتوری (تندرو)

گَتاب از شهرهای استان مازندران در شمال ایران است. این شهر، در بخش گتاب شهرستان بابل قرار دارد. از روستاهای مهم بخش گتاب می‌توان به کاسمان کلا، آهنگرکلا، ولوکلا، اطاقسرا، درزیکلا، دونه سر، سرست وکفشگرکلا اشاره کرد.

جمعیت گتاب در سال ۱۳۸۵ خورشیدی، برابر با ۶٫۹۵۶ نفر ومساحت آن12 کیلومتر مربع گزارش شده است [۱].

شهر گتاب در ۱۲ کیلومتری جنوب بابل قرار دارد. درتاریخ 20/4/1385 از دهستان به شهر تبدیل شده و به دو بخش پایین‌گتاب و بالاگتاب تقسیم می‌شود. یاد آور می شود آدرس وبگاه شهرداری گتاب http://www.shgatab.ir می باشد.همچنین پرتال جامع شهر گتاب به نشانیhttp://www.gatab.org به انجام وظایف اطلاع رسانی اوضاع گتاب وآگاهی از سایر موضوعات اجتماعی می پردازد.

گتاب ازدو واژه پارسی به نام گت ( به مفهوم بزرگ ) و آب، در مجموع آب بزرگ تشکیل شده است. درادبیات عامیانه باقی مانده ازگذشتگان میباشد، موقعیت جغرافیایی این واحد دربخش وسطی رودخانه های سرازیر شده ازالبرزمرکزی به سمت دریای مازندران قرار دارد. شهر گتاب تنوع کشاورزی و باغداری زیادی دارد و در گتاب بنگاه ارسال مستقیم کالا به شهرهای ایران بویژه تهران وجود دارد که انواع میوه‌جات و سبزی را به سایر مناطق ایران حمل می‌کند.[۲] اولین شهر دار این شهر علی‌پناه علی‌زاده می باشد

سرخ‌رود یکی از شهرهای استان مازندران ایران است. این شهر مرکز بخش سرخ‌رود شهرستان محمودآباد است. جمعیت بومی این شهر (بافت الف) حدود هفت هزار نفر می‌باشد. سرخ‌رود دارای ۳۹ روستاست. این شهر در ۶ کیلومتری غرب فریدون‌کنار و پانزده کیلومتری شرق محمودآباد در کنار دریای خزر و در انتهای مسیر رودخانهٔ هراز به دریای خزر قرار دارد.

کشاورزی (برنج)، ماهیگیری، صید پرندگان وحشی و باغداری مهم‌ترین شغل‌های ساکنان این شهر می‌باشد

بافت شهری

این شهر تازه‌بنیاد دارای دو بافت جدا از هم می‌باشد[نیازمند منبع] که شامل:
الف: شرق، غرب، کمربندی و وزراء محله که این یکی از سال ۱۳۸۵ به سرخرود ملحق گردید.
ب:محله خوش نشینهای معروف به خط دریا(بلوار دریا) در کنار ساحل خزر می‌باشد که در تعطیلات جمعیتی برابر با جمعیت کل سرخرود را در خود جای می‌دهد. در این منطقه تاسیسات صید ماهی قرار دارد که در فصل‌های مجاز صید در چند نوبت، صید ماهی صورت می‌گیرد که در زمان جمع آوری تور منظره جالبی برای گردشگران ایجاد می‌شود. هم اکنون یک جاده کمربندی برای اینکه مسافران عبوری به مقصد محمودآباد یا فریدونکنار نخواهند از ترافیک شهر عبور نمایند در شرف جدول گذاری و اسفالت شدن است.

دیدنی‌های شهر

از جمله دیدنی‌های شهر می توان به ساحل زیبا و ماسه ای آن اشاره نمود. همچنین در فصل سرد سال این شهر میزبان پرندگان مهاجر و کم یابی همچون درنای سیبری و قوهای آوازه خوان میباشد. از مکان‌های دیدنی دیگر می توان به تپه باستانی ملقب به قِلا کتی که بین روستای مریج محله و گل محله واقع شده است اشاره نمود.

پُل مُحَمَّدحَسَن‌خان پلی قدیمی است بر روی بابل‌رود در استان مازندران در شمال ایران.

این پل در سال ۱۱۴۶ در دوران زندیان توسط محمدحسن خان قاجار (نیای آغامحمدخان قاجار) احداث شد. محمدحسن‌خان طی جنگی بر کریم‌خان زند پیروز شده‌بود و ناحیه بارفروش (بابل) و دیگر نقاط مازندران را به‌دست خود گرفته‌بود.

پل محمدحسن‌خان ۱۴۰ متر درازا و ۶ متر پهنا دارد و پیش از این یک‌بار توسط رضاشاه پهلوی مرمت شده‌است.
 این پل دارای هفت چشمه (طاق) اصلی و دو چشمه فرعی است که ارتفاع آن از بستر رودخانه ۱۱ متر است.

نکته جالب در ساخت این پل استفاده از سفیده تخم مرغ در ملات می‌باشد.

پارک نمونه گردشگری پایین لموک که از آن با عنوان پارک نمونه گردشگری روستایی پایین لموک و همینطور بزرگترین پارک نمونه گردشگری روستایی کشور نیز یاد می‌شود، فروردین ۱۳۸۹ در منطقه روستای پایین لموک شهرستان قائم‌شهر به مرحله بهره برداری رسید.

موقعیت مکانی

این پارک روستایی در کیلومتر ۱ جاده بین شهری قائم شهر به ساری و در روستای پایین لموک قرار دارد.

این روستا در ضلع شرقی شهرستان قائمشهر واقع شده است.[۱]
وسعت

پارک که در جوار آببندانی به وسعت ۸ هزار متر مربع واقع شده است، سید مجید هاشمی، دبیر کل بنیاد مسکن انقلاب اسلامی مازندران در مراسم آغاز بهره برداری از آن وسعت پارک را ۵ هزار متر مربع اعلام کرد.[۲]
امکانات [ویرایش]

به گفته سید مجید هاشمی:

در این پارک، فضاهایی نظیر پیست‌های اسکیت و دوچرخه سواری ایجاد شده و فضاهایی نظیر آلاچیق نیز ساخته شده است.

به گفته علی پیرفلک، معاون فرماندار قائمشهر:

این طرح شامل فضای اسکیت، پیست دوچرخه سواری، چایخانه سنتی، آب نما و فضای بازی کودکان است که در حال حاضر قسمت اعظم آن اجرایی شده و قرار است در فازدوم، اسکله ای وسط آبندان زده شود تا در عمق آبندان کافی شاپ طراحی و ساخته شود. مصالح به کار رفته در ساخت این پارک به طور کامل بر اساس بافت روستا و از بتن هایی با طرح چوب است. برای تامین آب آبندان بزرگ روستا که از این پس به عنوان یکی از بزرگ‌ترین مناطق تفریحی روستایی استان مورد استفاده قرار خواهد گرفت، دو چاه عمیق حفر شده تا در زمان‌های کم آبی هم با مشکلی روبرو نشود.
اعتبارها

مجید هاشمی اعتبار صرف شده برای ساخت این پارک نمونه گردشگری را ۷ میلیارد ﷼ عنوان کرد و گفت:

برای اجرای کامل این طرح تا سقف ۱۰ میلیارد ریال اعتبار نیاز است.

علی پیرفلک کل اعتبار در نظر گرفته شده برای این طرح را ۴۰۰ میلیون تومان برآورد کرد.

قلعه ملک بهمن یا ملک قلا مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان آمل، بخش لاریجان، روستای شاهدشت واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۹ مرداد ۱۳۷۹ با شمارهٔ ثبت ۲۷۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۱]

موقعیت

این قلعه از قلعه‌های عظیم البرز است که در جاده هراز بخش لاریجان شهرستان آمل و مشرف به قریه شاهاندشت در ۷۵ کیلومتری جنوب آمل قرار دارد این قلعه متعلق به حکام پادوسبانیان است که در سال های (۰۴۵ ۱ الی ۱۰۰۵) هجری قمری به رویان، نور، کجور و رستمدار حکومت داشت‌اند. بنای قلعه بر روی صخره‌ای حدود۲۲۰متر بالاتر از سطح اراضی شاهاندشت از لاشه سنگ‌های بزرگ و کوچک و ملات گچ ساخته شده که به صورت طبقه طبقه و شامل اتاق‌ها و قسمت‌های مختلف ساختمانی است.

 

هتل قدیم رامسر هتلی با معماری بسیار زیبا در مرکز شهر رامسر استان مازندران است. [۱]

مدیریت فعلی هتل درصدد است که آن را تبدیل به موزه کرده و می‌گوید این یکی از معدود هتل‌هایی است که در فهرست ثبت آثار ملی قرار گرفته‌است.

تاریخچه بنا

اولین پایه‌های ساخت و ساز هتل قدیم رامسر که از آن به عنوان کاخی متعلق به رضا پهلوی نیز یاد می‌شود، [۳] در سال ۱۳۱۱ همزمان با تونل و جاده کندوان و دانشگاه تهران آغاز شد و ساخت آن نیز ۳ سال به طول انجامید، [۴] و بهره‌برداری کامل از آن در سال ۱۳۱۷ صورت گرفت. هتل قدیم رامسر
مشخصات ظاهری

زیربنای این هتل حدود ۵۰۰۰ متر مربع می‌باشد که در ۳ طبقه ساخته شده‌است، هتل به لحاظ نوع معماری، زیبایی، موقعیت مکانی و تجهیزات یکی از مشهورترین هتل‌های خاورمیانه به شمار می‌رود.

طبقه اول محل استراحت مهمانان، طبقه دوم رستوران و تالار پذیرایی و در طبقه سوم تالار اجتماعات و اتاق‌های هتل قرار دارد.

ورودی اصلی در جهت شمالی است و پلکان سراسری آن با مجسمه‌های دختران مشعل به دست، رستم و سهراب، شیرهای غران و گلدان‌های تزیینی آراسته شده‌است. در دو سوی نمای بالای هتل، دو نقش برجسته نبرد انسان با شیر و گاو به چشم می‌خورد. ورودی هر طبقه با ستون‌های تزیینی گچی و طاق‌های هلالی تزیین شده و نرده‌های پلکان داخلی از چوب‌های خراطی شده و طرح‌های گلدانی شکل است.

بیشتر سقف‌ها دارای گچ‌بری از نوع گیاهی و ورودی اتاق‌ها دارای تزیینات گچی از نوع شمسه‌ای و پر طاووس است. باغ مصفایی در جنوب هتل قرار دارد که به گونه‌ای زیبا باغچه‌بندی و گل‌آرایی شده و در فواصل مختلف جایگاه‌های ویژه برای استراحت و پذیرایی مهمانان اختصاص یافته‌است. [۲]

هتل قدیم رامسر که بیش تر به یک ویلای بزرگ اشرافی شبیه‌است تا یک هتل، دارای یک زیرزمین است که تبدیل به سفره خانه سنتی شده و در مجموع دارای ۲۵ اتاق و ۵ سوئیت است. اروپایی‌ها در ساخت هتل نقش بسزایی داشتند و مجموعه‌ای از سلیقه‌های آلمانی‌ها که در ساخت آن حرف اول را زدند، انگلیسی‌ها که طراحی داخلی را عهده داشتند و ایتالیایی‌ها که محوطه سازی کردند را در خود گرد آورده‌است.

در ورودی از بتن و ساج ساخته شده و بسیار خیره کننده‌است.

در سال‌های اول انقلاب برخی از نهادها سعی داشتند که آن جا را تبدیل را به پایگاه خود کنند اما یکی از کارکنان هتل می‌گوید:« کارکنان هتل قدیم رامسر به خاطر علاقه‌ای که به شغل‌شان و این بنای منحصر به فرد داشتند در مقابل تغییر کاربری هتل بسیار مقاومت کردند.  »

[۴]

قرینه‌سازی این هتل با طبیعت یکی از شگفت‌انگیزترین شاهکارهای معماری در هتل‌های دنیاست. مرکز هتل قدیم رامسر با وسط بلوار و نخلی که در ضلع شمالی آن قرار دارد در یک راستاست. وقتی در ایوان آن می‌ایستی فار دریایی را که قرینه آن است می‌بینی در همان سال‌های اول ساخت هتل، دست اندرکاران در پی وجود چشمه آبگرم در نزدیکی آن بودند که با آزمایش این آبگرم متوجه شدند در بین ۱۱۰ چشمه آبگرم شناسایی شده در آن زمان در جهان دارای رتبه هفتم است و به این ترتیب در کنار هتل، مجموعه آبگرم برای آب درمانی هم راه اندازی شد.

در حیاط پشتی این هتل نمادی نصب شده که ۴۰ نماینده از ۴۰ کشور صلح و دوستی در هنگام سفر خود به ایران در گذر از رامسر و اقامت در هتل قدیم رامسر آن را نصب کردند. [۵]

پس از انتقال پایتخت از تبریز به قزوین در دوره شاه تهماسب بناها و عمارت‌هایی باشکوه در این شهر بنا شد که از جمله این عمارت‌ها و بناها باغ صفوی می‌باشد.[۱]

به علت شرایط خاص زمین‌شناختی در دامنه‌های البرز به ویژه اطراف قله دماوند، آب‌های معدنی با خواص مختلف درمانی وجود دارد که مهم‌ترین آنها در روستای آبگرم مجموعه‌ای جذاب را پدید آورده‌است. روستای ییلاقی و خوش آب‌وهوای آب‌گرم در دامنهٔ قله دماوند قرار دارد. جاده دسترسی به آن پس از طی ۷۰ کیلومتر در مسیر توریستی هراز که شهر آمل را به تهران متصل می‌کند در محل گزنک توریستی هراز که شهر آمل را به تهران متصل می‌کند در محل گزنک بخش لاریجان از راه اصلی جدا شده و به سمت غرب در مسیر کوهستانی و آسفالته ادامه یافته و پس از عبور از روستای ییلاقی گزانه به آبگرم می‌رسد. آبهای گرم معدنی این روستا با حرارتی در حدود ۶۲ درجه سرشار از مواد گوگردی بوده و به همین دلیل برای درمان انواع بیماریهای پوستی، دردهای استخوان، مفاصل و روماتیسم مفید می‌باشد.

آب پری یا آب پری رویان منطقه‌ای گردشگر پذیر و خوش آب و هوا است که در استان مازندران و در فاصله ۵ کیلومتری شهر نور، نزدیکی شهر رویان واقع شده‌است. منطقهٔ آب پری دارای آبشاری به همین نام است. در آب پری درختان با فاصلهٔ کم از یکدیگر قرار دارند و بیشتر مناطق بکر و دست نخورده مانده‌است. این ناحیه همسایه کجور و یوش می‌باشد. آبشار آب پری در کنارهٔ جاده قرار گرفته‌است. این آبشار، شباهت چندانی به آبشار ندارد زیرا قسمتی از سنگ‌های کوه در اثر رانش زمین در شیب تند کوه جمع شده‌اند و آب کمی از لابه‌لای این سنگ‌ها در جریان است. با این حال گردشگران پرشماری در روزهای تعطیل و تعطیلات آخر هفته به این محل می‌آیند. اختلاف درجه حرارت این ناحیه با هوای شهر رویان تقریبا ۱۰ درجه سانتی‌گراد است. درختان جنگلی در مناطق کم ارتفاع‌تر و درختان کاج در نقاط بلندتر دیده می‌ شوند.[

مجموعه تاریخی فرح‌آباد مجموعه‌ای از بناهای تاریخی مربوط به بقایای شهر قدیمی فرح‌آباد است که در بین راه ساری-فرح‌آباد قرار دارد. این ابنیه در زمان شاه عباس صفوی بنا شده و در آن زمان بندری پر رونق محسوب می‌شده است. در دوران صفوی به دلیل رونق فراوان به آنجا دارالسرور و دارالسلطنه گفته می‌شد. [۱].

این اثر در تاریخ ۱۶ اسفند ۱۳۵۵ با شمارهٔ ثبت ۱۳۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۲]

بناهای باقیمانده

بسیار از بناهای شهر قدیم فرح‌آباد در طول تاریخ و به دلیل حمله روسها نابود شده‌اند. مسجد جامع، مدرسه، بخشی از پل شاه عباسی، دیواری متعلق به یک قصر و حمام دوره صفوی از بناهای باقیمانده می‌باشند. [۳] [۱]

کاخ جهان‌نما که قصر شاه عباس محسوب می‌شده توسط روسها به آتش کشیده و بخشی از آن تخریب شد.بقایای این کاخ در سمت شمالی مجموعه فرح‌آباد قرار دارد. [۱]

 

شهرستان نور 
 
 پرش به: ناوبری, جستجو  در متن این مقاله از هیچ منبع و مأخذی نام برده نشده‌است.
 شما می‌توانید با افزودن منابع برطبق اصول اثبات‌پذیری و شیوه‌نامهٔ ارجاع به منابع، به ویکی‌پدیا کمک کنید.
 مطالب بی‌منبع احتمالاً در آینده حذف خواهند‌ شد.

برای دیگر کاربردها، نور (ابهام‌زدایی) را ببینید.
 
 شهرستان نور در استان مازندران.

شهرستان نور یکی از شهرستانهای تاریخی استان مازندران ایران است.در جدیدترین کشفیات باستان شناسی در این شهر آثاری از دوره ی اشکانیان پیدا شده است. این شهرستان درمرکز استان واقع شده است و مرکز آن شهر نور است. نور یکی از قدیمی‌ترین نواحی شهرنشین طبرستان ( مازندران کنونی ) بوده که به گواهی تاریخ ، رستمدار نام داشته است . تمیشه نام پایتخت بخش ساحلی حکومت رویان بوده که بنای کنونی شهر نور بر آن قرار دارد . نام دیگر قدیمی آن که حتی ساکنان کنونی آن نیز گهگاه به جای نور به کار میبرند ، سولده است . نام کنونی نور از رودخانه نور گرفته شده که از کوههای البرز سرچشمه می‌گیرد. شهرستان نور به عنوان پایتخت ساحلی ایران نام گذاری شده است.
تقسیمات کشوری

این شهرستان دارای سه بخش مرکزی، بلده و چمستان می‌باشد . بخش مرکزی شامل شهرهای نور ( مرکز شهرستان ) ، رویان ( علمده )و ایزدشهر می‌باشد و از روستاهای مهم آن رستم رود، تاشکوه علیا و سفلی است . بخش چمستان به مرکزیت شهری به همین نام که در فاصله ۱۵ کیلومتری جنوب شرقی نور، در مجاورت شهرستان آمل قرار دارد . بخش بلده نیز به مرکزیت شهری قدیمی به همین نام در ۸۵ کیلومتری جنوب شهر نور قرار دارد و پل ارتباطی میان دو جاده مهم هراز و چالوس است .
بخش بلده
دهستان اوزرود
دهستان تتارستاق
دهستان شیخ فضل اله نوری

شهرها: بلده
بخش چمستان
دهستان لاویج
دهستان میانرود
دهستان ناتل رستاق

شهرها: چمستان
بخش مرکزی شهرستان نور
دهستان میان بند
دهستان ناتل کنار سفلی
دهستان ناتل کنار علیا

شهرها: نور، رویان و ایزدشهر.
معرفی روستاهای بخش مرکزی شهرستان نور [ویرایش]

روستاهای دهستان ناتل کنار علیا

سرکاج با ۱۱۶ خانوار و ۶۳۰ نفر جمعیت ( ۳۳۰ مرد،۳۰۰ زن ) و حدود ۴۱۵ نفر با سواد دارد . فاصله این روستا تا مرکز بخش ۵/۸ کیلومتر است و راه اصلی این روستا آسفالت است . دین اهالی اسلام و زبان اهالی روستا فارسی با گویش محلی . دبستان و مدرسه راهنمایی دارد. در این روستا آب لوله کشی، برق، گاز، تلفن، خانه بهداشت، تعمیرگاه ماشین، حمام وجود دارد. از محصولات مهم روستا برنج و مرکبات می باشد.

عباسا با ۸۰۰ خانوار و ۴۷۵۰ نفر جمعیت یکی از بزرگترین روستاهای شهرستان نور می‌باشد که ۵۰۰۰ با سواد دارد فاصله تا مرکز بخش ۵/۵ و راه اصلی آن آسفالت است .دین اهالی روستا اسلام، شیعه و زبان آنها فارسی با گویش محلی است . در این روستا کودکستان، دبستان، مدرسه راهنمایی وجود دارد . آب لوله کشی- برق، گاز، تلفن، خانه بهداشت –دفتر مخابراتی، صندوق پست نیز دارد از محصولات مهم روستا برنج، مرکبات و کاشت انواع سبزیها می‌باشد .

شهرکلا با ۲۵۰ خانوار و ۱۸۵۰ نفر جمعیت (۹۸۶مرد ۸۶۴ زن )۱۲۶۰ نفر با سواد دارد . فاصله تا مرکز بخش ۵/۶ کیلومتر است راه اصلی آن آسفالت است. دین اهالی اسلام، شیعه و زبان آنها فارسی با گویش محلی مازنی . دبستان و مدرسه راهنمایی دارد. در این روستا آب لوله کشی، برق، گاز، خانه بهداشت، تلفن و یک مسجد وجود دارد از محصولات مهم روستا برنج می باشد.

گندیاب پایین با ۲۷۰ خانوار و ۱۴۵۰ نفر جمعیت (۷۰۳ مرد ، ۷۴۷ زن)۹۵۴نفر با سواد می‌باشد فاصله تا مرکز بخش ۴ کیلومتر و راه اصلی آن آسفالت است . دین اهالی اسلام، شیعه و زبان آنها فارسی با گویش محلی . دبستان و مدرسه راهنمایی دارد. در این روستا آب لوله کشی، برق، تعمیرگاه ماشین، جایگاه پمپ گاز، تلفن، خانه بهداشت و یک مسجد وجود دارد و از محصولات آن برنج و مرکبات است.

سلیاکتی با ۲۷۳ خانوار و ۱۹۶۰ نفر جمعیت ، ۱۱۶۳ نفر با سواد دارد . فاصله تا مرکز بخش ۷ کیلومتر و راه اصلی آن آسفالت است . دین اهالی اسلام، شیعه و زبان آنها فارسی با گویش محلی مازنی. دبستان، مدرسه راهنمایی دارد . آب لووله کشی، برق، گاز، تلفن، دفتر مخابرات، صندوق پست، خانه بهداشت، جایگاه عرضه سوخت، شرکت تعاونی و مسجد وجود دارد . محصولات مهم آن برنج و انواع سبزیها می باشد.

خوریه(خوریه، ناتل، خوردینکلا) با ۱۴۴ خانوار و ۸۴۰ نفر جمعیت (۴۱۵ مرد، و۴۲۵زن)، ۴۳۵ با سواد دارد . فاصله تا مرکز بخش ۵/۷ کیلومتر و راه اصلی آن آسفالته است. دین اهالی اسلام، شیعه و زبان آنها فارسی با گویش محلی . دبستان ابتدایی دارد در این روستا آب لوله کشی، برق، تلفن، حمام، خانه بهداشت و مسجد وجود دارد . محصولات مهم روستا برنج، مرکبات، انواع سبزیجات است .(ناتل دارای قبرستان بزرگ وسه بقعه زیارتی میباشد)

 کاردیکلا با ۱۱۶ خانوار جمعیت ( ۳۴۵ مرد ، ۲۶۲ زن ) ۴۸۵ نفر با سواد دارد. فاصله آن تا مرکز بخش ۵/۹ کیلومتر و راه اصلی آسفالت است . دین اهالی اسلامی، شیعه و زبان آنها فارسی با گویش مازنی . دبستان و مدرسه راهنمایی دارد . در این روستا آب لوله کشی، برق، گاز، تلفن، دفتر مخابرات، خانه بهداشت و کارخانه برنجکوبی ۲ باب و اداره جنگل بانی و یک مسجد وجود دارد. محصول مهم آن برنج می باشد.

روستاهای دهستان ناتل کنار سفلی

رستمرود با ۶۱۵ خانوار ۳۲۱۷ نفر جمعیت. فاصله تا مرکز بخش ۵/۷ کیلومتر و راه اصلی آن آسفالته . دین اهالی اسلام، شیعه و زبان آنها فارسی با گویش مازنی . کودکستان دبستان و مدرسه دارد. در این روستا آب لوله کشی، برق، گاز، دفتر مخابرات، تلفن، صندوق پست، خانه بهداشت و دو مسجد وجود دارد از محصولات مهم این روستا برنج و مرکبات و انواع سبزیها می باشد.

سیاه کلا با ۹۲ خانوار ۴۱۹نفر جمعیت (۲۰۵مرد ، ۲۱۴زن) ۲۹۷ با سواد دارد فاصله تا مرکز بخش ۹ کیلومتر می‌باشد و راه اصلی روستا آسفالته است. دین اهالی روستا اسلام، شیعه و زبان آنها فارسی با گویش محلی مازنی است . این روستا دارای اینترنت پرسرعت ،دبستان، آب لوله کشی، برق، گاز، تلفن، خانه بهداشت و دو مسجد وجود دارد. از محصولات مهم روستا برنج و مرکبات است.

روستاهای دهستان میانبند

کاسگرمحله با ۳۳۲ خانوار و ۲۴۵۰ نفر جمعیت ( ۱۳۶۰ مرد و ۱۰۹۰ زن ) فاصله تا مرکز بخش ۵/۷ کیلومتر و راه اصلی آن آسفالته است. دین اهالی اسلام، شیعه و زبان آنها فارسی با گویش مازنی . در این روستا برق، تلفن و دو مسجد وجود دارد . محصولات مهم آن برنج و حبوبات و مرکبات است.

تاشکوه سفلی با ۲۰۵ خانوار و ۱۵۵۰ نفر جمعیت ( ۸۵۰ مرد ، ۷۰۰ زن ) و ۹۸۲ نفر با سواد دارد فاصله آن تا مرکز .....کیلومتر و راه اصلی آن آسفالته می باشد. دین اهالی اسلام، شیعه و زبان اهالی با گویش محلی می‌باشد در این روستا برق، گاز، تلفن، خانه بهداشت، دبستان، مدرسه راهنمایی و دو مسجد می باشد. مهمترین محصولات این روستا برنج و مرکبات می باشد.

روستاهای دهستان ناتل رستاق

سیدکلا با ۲۱۷ خانوار و ۱۲۸۷ نفر جمعیت ۸۵۴ نفر باسواد دارد فاصله آن تا مرکز بخش ۵/۵ کیلومتر، راه اصلی آن آسفالت است. دین اهالی روستا اسلام، شیعه و زبان مردم روستا فارسی با گویش محلی مازنی . دبستان و مدرسه راهنمایی دارد. در این روستا برق، دفتر مخابرات، تلفن، خانه بهداشت و یک مسجد وجود دارد. محصولات مهم آن برنج و مرکبات می‌باشد وبقعه آقا سید فضل‌الله در این روستا واقع شده است.

مرداب با ۹۴ خانوار و ۴۸۳ نفر جمعیت می‌باشد فاصله تا مرکز بخش ۶ کیلوتر و راه اصلی آن آسفالت می باشد. دین اهالی اسلام، شیعه و زبان آنها فارسی با گویش محلی می‌باشد . دبستان در این روستا وجود دارد . در این روستا برق، دفتر مخابرات، تلفن، حمام، خانه بهداشت و مسجد وجود دارد . از محصول مهم این روستا برنج می باشد.

عباسکلا با ۱۳۱ خانوار و ۷۱۹ نفر جمعیت می‌باشد فاصله آن تا مرکز بخش ۴ کیلومتر، راه اصلی روستا آسفالته می باشد. دین اهالی اسلام، شیعه و زبان آنها فارسی با گویش محلی مازنی . روستا دارای دبستان و مدرسه راهنمایی می باشد. در این روستا آب لوله کشی، برق، تلفن، خانه بهداشت و یک مسجد وجود دارد و محصولات مهم روستا برنج و مرکبات می باشد.

معرفی روستاهای بخش چمستان======================== روستای شیرکلا روستای شیرکلا روستایی است در دل طبیعت و جنگل های سرسبز و شالیزار.

این روستا در استان مازندران- جاده آمل به چمستان با ۳ کیلومتر جاده فرعی اختصاصی قرار دارد و ار شهر آمل ۱۸ کیلومتر و از شهر چمستان ۱۲ کیلومتر و از شهر نور ۳۳ کیلومتر فاصله دارد.همچنین از راه فرعی داخل جنگل ۱۳ کیلومتر ی دریا و شهر محمود آباد می باشد.

 

این روستا از نظر محدوده جغرافیایی و تقسیمات کشوری جزو شهرستان نور می باشد.

 شیرکلا بیش از ۲۵۰۰ نفر جمعیت دارد و یک حلقه بزرگ شالیزار به وسعت تقریبی۴۰۰ هکتار آنرا احاطه کرده که بعد از آن حلقه نیز یک نیم حلقه دومی با جنگل های انبوه و طبیعی با وسعت بیش از ۵۰۰ هکتار آنرا پوشش داده است و انتهای این جنگل به نوار ساحلی دریای خزر و پارک جنگلی نور متصل می گردد.و رودخانه آلشرود نیز از کنار این روستا می گذرد.

 

 پشت سر این روستا روستای معصوم آباد با جمعیت تقریبی 1500 نفر و کاملا چسبیده به شیر کلا قرار دارد به طوری که برای بیشتر مهمانان عزیز تشخیص حد مرزی بین این دو روستا مشکل به نظر می رسد.

شیرکلا دارای یک دهیاری و یک سالن ورزشی سرپوشیده نیز می باشد

این روستا در حال حاضر پذیرای تعداد قابل توجهی از مسافرین و توریست های داخلی می باشد

و در سالهای اخیر تعدا قابل توجهی از ساکنین تهران و یا دیگر استانهای کشور به این روستا آمده و با خرید ویلا و ملک و ساخت و ساز به نوعی ساکن این روستا شده اند

اهالی این روستا مقدم تمامی عزیزانی که این روستا را به عنوان محل زندگی دائمی و یا فصلی خود انتخاب می نمایند را گرامی می دارند

 

این روستا دارای جاذبه های دیدنی و طبیعی زیبایی می باشد

 

بعد از روستای معصوم آباد روستای کوچک دیگری به نام نرگس کتی قرار دارد .

لازم به ذکر است که جاده اصلی دو روستای معصوم آباد و نرگس کنی به روستای شیرکلا منتهی می شود و جاده فرعی3 کیلومتری بین سه روستای شیرکلا و معصوم آباد و نرگس کتی مشترک می باشد.

 

روستای شیرکلا دارای یک مدرسه ابتدائی و یک مدرسه راهنمائی ، دو مسجد بنام مسجد امام حسین(ع) و مسجد صاحب الزمان (عج) ، دو باب نانوایی لواش و بربری ، دو باب حمام عمومی ، دو باب کارخانه شالیکوبی و بیش از دهها مغازه مختلف می باشد

کار اصلی مردمان این روستا کشاورزی می باشد و در کنار آن یک مرغداری پرورش مرغ مادر صنعتی و دامداری های کوچک و محلی نیز به چشم می خورد.

جوانان این روستا بیشتر به دنبال کار های صنعتی و تحصیل رفته اند و در این روستا بیش از 100 نفر دارای تحصیلات دانشگاهی از کاردانی تا کارشناسی ارشد به چشم می خورد .

جنگل های طبیعی این روستا هر ساله مخصوصا در سیزده نوروز پذیرای مردمان بومی و مسافران از بیشتر نقاط کشور می باشد .

 

 

 آهودشت با ۲۸۴ خانوار و ۱۳۶۸ نفر جمعیت ۸۷۶ نفر با سواد دارد فاصله آن تا مرکز بخش ۵/۳ کیلومتر و راه اصلی آن آسفالته است. دین اهالی اسلام، شیعه و زبان آنها فارسی با گویش محلی . کودکستان، دبستان و مدرسه راهنمایی دارد . در این روستا برق، گاز، دفتر مخابرات، تلفن، خانه بهداشت و مسجد وجود دارد. محصولات مهم آن برنج، مرکبات و انواع سبزیها است و بقعه اقا شاه بالو دراین روستا واقع شده است.

شهرستان تنکابُن ( شهسوار) یکی از شهرستان‌های استان مازندران در شمال ایران است که در غرب این استان و شرق شهرستان رامسر واقع است. باغهای پرتقال فراوانی در این شهرستان وجود دارد. مرکز این شهرستان شهر تنکابن است

تاریخ باستانی تنکابن

درمورد سکنه باستانی تنکابن باید گفت که آنها را منتسب به آماردها می‌دانند، در دوران بسیار کهن یعنی درزمانی که شاهنشاهان هخامنشی برایران فرمان می‌راندند، در کرانه جنوبی دریای خزر اقوام کادوسی و تپوری وآماردها می‌زیستند که پیوستگی نژادی آنها با نژادآریایی کاملا مشخص نشده‌است.تپورها در مازندران وطبرستان و کادوسیها در گیلان سکونت داشتند.در مورد محل سکونت مردها یاآماردهااطلاعات ما ناقص است. گروهی از مورخین محل سکونت آماردها را در نواحی کوهستانی بین آمل و تنکابن قلمداد کردند.چنین به نظر می رسد که محل سکونت آماردها بین دو طایفه کادوسیها و تپورها بوده‌است، یعنی از آمل فعلی(رود اراز یا هراز)به طرف مغرب تنکابن تادیلمان.

کنت کورث در مورد مردها می‌نویسد:سربازان آماردی با لشکریان اسکندر مقدونی شجاعانه جنگیدند درجنگ گوگامل که آخرین جنگ داریوش سوم واسکندر بود تیراندازان چیره دست آماردی شرکت داشتند و رشادت بسیاری نشان دادند، پس از آنکه اسکندر پارس را غارت و شهرهای زیادی را ویران ساخت داخل ولایت ماردها شد، این قوم از مردمان دارای اخلاق و آداب خاصی بودند آنها مردمانی زحمتکش و دلیر بودند که اسکندر تنها و با تهدید به آتش زدن تمامی جنگلها موفق به تسلیم کردن آنها گردید ودرازای باز پس گرفتن(بوسیفال)اسبش آن مناطق را به حال خود واگذاشت.در دوره شهریاری پادشاهان اشکانی مردهاازاستقلال داخلی برخوردار بودند و در مقابل قوای حکومت مرکزی ایران به شدت مقاومت می‌کردند.فرهاد اول شاهنشاه اشکانی سرانجام توانست آنها را پس از حدود ۲۰ سال جنگ پیوسته و مقاومت مغلوب و مطیع خودساخته و تعداد زیادی ازآنها را برای مرزبانی به قسمت شرقی کشور بفرستد. در نتیجه بی گمان پیش از ورود و استقرار آریاییها در این سرزمین، اقوام بومی در مناطق مختلف تنکابن می‌زیسته اند به ویژه استخوانهایی که در مناطق کوهستانی پیدا شده، حاکی از آن است که اقوامی از آماردها(آمردها)در این دیار سکونت داشه‌اند.

 جغرافیا

در غرب این شهرستان، شهرستان رامسر قرار دارد. مرز این دو شهرستان را رودخانه چالکرود تشکیل می‌دهد. در شرق آن شهرستان چالوس قرار دارد.

جمعیت این شهرستان ۱۹۶۴۰۰ نفر است. در شهر شهسوار ۵۸۰۰۰ نفر ساکن می‌باشند. پس از آن شهر خرم آباد با ۱۱۰۰۰، عباس آباد ۹۳۸۴، متل قو یا سلمان شهر با ۸۳۰۲، کلارآباد با ۵۱۳۱ و نشتارود با ۴۷۷۰ قرار دارند. بقیه اهالی در مناطق روستایی ساکن می‌باشند. وسعت این شهرستان ۷/۱۹۷۵ کیلومترمربع می‌باشد.

تاریخچه جداسازی شهرستان تنکابن

شهرستان تنکابن (نام آن پیش از انقلاب اسلامی شهسوار بود) در تقسیمات کشوری، در استان دوم (مازندران) تشکیل شد. ظاهراً تنکابن از دورة اواخر قاجار نیز شهسوار گفته می‌شده‌است. در ۱۳۲۰ ش بخش رودسر خود به شهرستان مستقل تبدیل وازتنکابن منتزع و تابع استان گیلان گردید، بعداً و در ۱۳۲۵ ش بخش نوشهروچالوس نیز به شهرستان مستقل تبدیل واز تنکابن جدا شد. این شهرستان در ۱۳۲۷ ش ۳۷ دهستان داشت. در تقسیمات کشوری ۱۳۵۵ ش مشتمل بود بر بخشهای حومه و رامسر، دوازده دهستان و هشت شهر. در ۱۳۶۴ ش بخش رامسر از آن جدا و شهرستان مستقلی شد. پس از انقلاب اسلامی، بنا بر سابقة تنکابن، نام شهرستان (و شهر) شهسوار به تنکابن تغییر یافت.

دانشگاه

این شهر دارای یک واحد دانشگاه آزاد می‌باشد که یکی از مراکز قدیمی و مهم دانشگاه آزاد در ایران است. آدرس دانشگاه به شرح زیر است : http://toniau.ac.ir و یا http://www.tonekaboniau.ac.ir. این دانشگاه در سال 1365 تاسیس شده و در زمان نگارش این مطلب دارای 91 رشته ی تحصیلی می باشد. همچنین دارای یک مرکزدانشگاهی پیام نور که در جاده خرم آباد قرار دارد و چند مرکز غیرانتفاعی وموسسه آموزش عالی(آیندگان، رودکی و شفق)است. یکی دیگر از دانشگاه های تنکابن، دانشگاه علمی کاربردی مهستان سبز شمال میباشد . دانشگاه مهستان سبز شمال در شهر تنکابن (شهسوار)خیابان علامه واقع شده است که در مقطع کاردانی و کارشناسی دانشجو می پذیرد. این مرکز در مقطع کارشناسی دارای رشته‌های حسابداری، معماری، نرم افزار می‌باشد که از اسفند 1386 در این مقطع پذیرش را آغاز کرده است

اقتصاد

ز محصولات مهم آن انواع مرکبات، برنج، چای و کیوی بسیار فراوان را می‌توان نام برد.

محصولات مهم زراعی تنکابن

محصولات مهم زراعی این شهرستان عبارت است از: برنج، چای(رتبه اول تولیددرمازندران)، گندم، خرمالو(یکی ازمهمترین تولیدکنندگان درسطح کشور) جو، لوبیا، انواع صیفی و علوفة دامی. مرکّبات آن، از جمله پرتقالِ(که ازتولیدکنندگان مهم درسطح کشوراست)، مشهور است.همچنین کیوی(۹۰٪تولیدی کشور)، فندق، گلابی، سیب، آلو و آلوچه درآن به عمل می‌آیدکه بعضی از این میوه‌ها صادرمی شود، درضمن این شهرستان یکی ازمهمترین تولیدکنندگان گل وگیاه درسطح استان است که سالانه مقدارزیادی ازآن به کشورهای حاشیهٔ دریای خزرصادرمی گردد. پرورش گاو، گوسفند، بز، گاومیش، اسب، طیور و زنبور عسل، بویژه در میان بند، از مشاغل رایج آنجاست. واحدهای صنعتی پرورش دام نیز در آنجا فعالیت دارند. شیلات در کرانه‌های آن تأسیسات ماهیگیری دارد و شغل بعضی اهالی ماهیگیری است وهمچنین می‌توان ازکارگاههای تولیدماهی قزل آلا(رتبه دوم تولیددرمازندران)نام برد.

صنایع جدیدومعادن تنکابن

از صنایع جدید، کارخانه‌ها و کارگاههای تولید چای (از جمله در قلعه گردن و کلارآباد)، کارخانه‌های تولید موادغذایی و بهداشتی، پوشاک و چرم (ازجمله کارخانه خزرخز؛ بزرگترین کارخانه چرم وپوست) در آن فعال است. دارای معدن سنگ آهک در چهارده کیلومتری جنوب غربی شهر تنکابن (نزدیک آبادی یوسف آباد) است. برخی نیز به منابع نفت در آنجا اشاره کرده اندکه وجودچندآتشکده قدیمی درحوالی روستاهای توشکون وهمش بورووجودمنابع گازدرنعمت آبادازتوابع دهستان میرشمس الدین می‌تواند گواهی برآن باشد، همچنین درزمان امیراسعدتنکابنی فرزند ارشد سپهسالار اعظم وسایل زیادی برای استخراج نفت آورده شد که از نتیجهٔ آن اطلاعی دردسترس نیست، همچنین درکوههای نیل کلایه گلیجان ودوهزار معادن زغال سنگ مشاهده شده‌است. از صنایع دستی، نمدمالی و گلیم بافی و جوراب بافی و چادرشب بافی دارد

کوههای شهرستان تنکابن

مهمترین کوههای شهرستان تنکابن عبارت اند از: بلندترین قله تنکابن سیالان به ارتفاع ۴۱۵۰ متر می‌باشد، عَلَم کوه، تخت سلیمان *، کوه بلور(شاه سفیدکوه)، پیت غار (ارتفاع بلندترین قله : ح ۰۰۰، ۴ متر) در حدود ۳۸ کیلومتری جنوب شهر تنکابن و جنوب شرقی آبادی آردو، نَواس کوه / نواسرکوه (ارتفاع بلندترین قله : ح ۷۰۰، ۳ متر) در حدود ۳۸ کیلومتری جنوب شهر تنکابن و جنوب آبادی آردو، سیاه کَر (ارتفاع بلندترین قله : ح ۶۰۰، ۳ متر) اَسب چَر (ارتفاع بلندترین قله : ح ۳۵۰، ۳ متر) در حدود ۴۰ کیلومتری جنوب غربی شهر تنکابن، سَرگُل (ارتفاع بلندترین قله : ۳۵۰، ۳ متر) در حدود ۲۸ کیلومتری، بِلِس کوه (ارتفاع بلندترین قله : ۱۵۰، ۳ متر) در حدود ۳۲ کیلومتری و توله سَر (ارتفاع بلندترین قله : ۰۰۵، ۳ متر) در حدود ۳۳ کیلومتری جنوب غربی شهر تنکابن. گردنة «قلعه گردن» در جنوب روستایی به همین نام، در حدود یک کیلومتری جنوب غربی شهر خرم آباد، واقع است

رودهاوچشمه‌های تنکابن

رودهای تنکابن عبارت اند از: چشمه کیله (سه هزار) به طول حدود ۸۰ کیلومتر با جهت جنوبی - شمالی، دوهزار به طول حدود ۱۰ کیلومتر، چالَک رود/ چالِک رود به طول حدود ۴۰ کیلومتر، صفارود به طول حدود ۲۴ کیلومتر، اِزارود (هزاررود)، گرمارود (شاخة اصلی سه هزار)، نشتارود، تنگه چال، تیرِم (شیرود)، وَلَم رود، تیله رود ورودخانه میرشمس الدین باطول حدود ۹ کیلومتر. این رودها پس از آبیاری اراضی شهرستان به دریای خزر می‌ریزند. همچنین این شهرستان دریاچه‌های کوهستانی و چشمه‌های آب گرم و معدنی دارد که ازجمله آنها می‌توان آب گرمهای فلکده درلیرسر، آب گرمی درروستای میانرود وآب گرم سه هزار را که به گرمای حضرت سلیمان معروف است رانام برد.همچنین چشمه آب معدنی شلفت که درسه هزارآن هم درنزدیکی چشمه آب گرم سه هزارولقع شده‌است، آب معدنی شلفت آزآبهای معدنی بسیار گواراوشفابخش است برای هضم غذاوناراحتیهای کبدی وتنظیم دستگاه گوارشی بسیار موثر ومفیدمی باشد، طعم آن شبیه لیموناد است واملاح معدنی گوناگونی دارد.متاسفانه به واسطه نبودن راه شوسه تابحال اهمیت آن بر همه کس روشن نیست، به امید آنکه ازاین آب معدنی مانند آب معدنی چشمه علی مبارک آباددماوند(یاآب معدنی ویشی که درفرانسه‌است)استفاده وبهره برداری شود.

پوشش گیاهی تنکابن

پوشش گیاهی تنکابن مشتمل است بر: توسکا، شمشاد، بلوط، مَمْرَز، افرا، راش، زبان گنجشک، گون، گل گاوزبان و مراتعی برای چرای دام. از جانوران نیز دارای شغال، گراز، پلنگ، خرس، قِرقی و قوش است. در رودهای آن انواع ماهی یافت می‌شود، از جمله قزل آلا، سفید، آزاد، کفال و کپور.

آثار ملی ثبت شده شهرستان تنکابن

ساختمان شهربانی (پهلوی – شماره ثبت ۱۵۲۲ – داخل شهر)، پل چشمه کیله (پهلوی اول – شماره ثبت ۳۳۲۹ – داخل شهر) محوطه کورسر (تاریخی – اسلامی – شماره ثبت ۳۷۷۹ – بخش گلیجان، دهستان سلیمان‌آباد، روستای لاک تراشان)، محوطه گورستانی جارجمت (هزاره اول – شماره ثبت ۳۷۸۰ – بخش گلیجان دهستان سلیمان آباد – روستای لاک تراشان)محوطه گورستان جیرمت(پیش از اسلام – اسلامی – شماره ثبت ۳۷۸۱ – بخش گلیجان، دهستان سلیمان آباد جنوبغربی)بنای سنگی کوره سر (احتمالاً اسلامی – شماره ثبت ۳۷۸۳ – بخش گلیجان، دهستان سلیمان‌آباد روستای لاک تراشان)، محوطه و گورستان جیرلپه دشت (هزار وال اسلامی – شماره ثبت ۳۷۸۵ – بهش گلیجان دهستان سلیمان آباد روستای لاک تراشان)، عمارت شهرداری تنکابن (پهلوی اول – شماره ثبت ۵۰۰۱ – داخل شهر)قلعه تنکا (اسلامی – شماره ثبت ۳۳۲۲)، پل فلزی ولی اباد(پهلوی اول-دهستان میرشمس الدین روستای ولی آباد)حمام مَکرود، پل چالکش پل یک دهنه لَپاسَر، دبیرستان سنایی، پل فلزی چالک رود، مدرسه پهلوی سابق، پل رضا شاهی، حمام امیر سعد، پل علی اباد، پل فلزی شیرود،، ساختمان ایستگاه کشاورزی، پل زنگشامحله، بنای تُنِکا، پل فلزی نشتارود، پل قلعه گردن، پل دودهنه خِشتِ نو، مسجد امیر اسعد، /مسجد گیل محله، / پل علی اباد پایین و حوض و سکوی ناهارخوران است.

از جمله آثار قدیمی دیگرشهرستان عبارتند از : عمارت دیوان خانه و مسجد قدیمی و قلعه پیروز در شهر خرم آباد در حدود یک کیلومتری جنوب شهر تنکابن؛ عمارت منتظم دیوان و حمام قدیمی در آبادی گُلیجان در دو کیلومتری جنوب غربی شهر تنکابن؛ عمارت شیخ نورالدین در آبادی نورآباد (احمدسرا) در هشت کیلومتری مغرب شهر تنکابن ن؛ پلهای آجری در مسیر آبادیهای رَمَج محله - کچانک و نسیه محله - فقیه محله و روستای بُرامسر؛ مسجد علامه؛ مدرسة سلیمانیه؛ و گورستانی قدیمی در آبادی سلیمان آباد (کالامور) در هشت کیلومتری جنوب غربی شهر تنکابن. منطقه جنگلی دینارسرا، مرداب نشتارود، منطقه ییلاقی داغ کوه، منطقه جنگلی سفیدآب و کوه سر، آبشارکمیلیه و کوه سرو دینارسرا

آرامگا ه‌ها، امامزاده‌ها و زیارتگا ه‌ها در شهرستان تنکابن

بقعه آقاشیرعلی در میان ناحیه؛ بقعه آقامیرشمس الدین درروستای میرشمس الدین؛ بقعه ایوب پیغمبر؛ بقعه صالح بن علی؛ بقعه سّید علی کیا در روستای رودپشت، بقعه سیده زیبا خانم؛ امامزاده درویش ماهرو تنکابن؛ امامزاده سید ابوالحسن الموید بالله، بقعه سید ابوجعفر ثائری ابیض تنکابن؛ بقعة سیدحبیب اللّه؛ بقعة سیدحسین و سیدرضا در آبادی شیرود؛ بقعة دو برادران در آبادی کَچانَک در سه کیلومتری و بقعة سیدجلال در آبادی زَرَوج محله گلیجان، بقعة میرسبحان در آبادیِ تمیجانَک، امامزاده سیدقوام الدین درروستای کبودکلایه وامامزاده عون بن علی پایین اشتوج-امازادهقاسم
نگاهی کلی به مکانهای تفریحی شهرستان

مناطق دوهزار، سه هزار و فرهاد جوی بسیار زیبا و دیدنی می‌باشند.قله سیالان، قله گردوکوه، قله مازوچال، قله شاه رشید، کوه بلور(شاه سفیدکوه)، اثرطبیعی خشکه داران، موزه خشکه داران، منطقه ییلاقی سه هزار، چشمه آب معدنی شلف، چشمه ولگ میال، چشمه دیوخانی، چشمه کارکوه، گرخانی چشمه وینی چشمه، ولگتوک میان چشمه، چشمه سوی، آب گرم معدنی سه هزار، آب گرم معدنی فلک ده، رود دو هزار، رود سه هزار، رود ولمرود، رود آزاد رود، رودمیرشمس الدین، غار کبود آبی ور، غار دانیال، آب بندان جیسا، شکارگاه نرگس کوه، شکارگاه نوارکوه، شکارگاه اکر، شکارگاه پیله کوه، پارک چال دره، پارک سی سراسلمان شهر، موزه گیاهان دارویی کندلوس سلمانشهر، تفرجگاه گرگویه شانه تراش، رود شیرود، رود ترک رود، رود نسارود، رود گرگرود، رود کاظم رود، رود نشتارود، رود چشمه کیله، کوهستان لیمرا، کوهستان پیش کوه، کوهستان نوشا، کوهستان داکو، کوهستان مازوگاسر، آبشار ماهی وزان، آبشار سنگ بن چشمه، آبشار فرهاد جوی، دریاچه یخی یا دریا آبی، دریاچه بلور، دریاچه هزارکوه، دشت دریاسر، منطقه ییلاقی نوشا، قلعه تنکا، ساختمان شهرداری، ساختمان شهربانی، پل آجری قلعه گردن، پل قدیمی لپاسر، شا نشین دشت نوشا، قلعه نوشا، جاده قدیمی مالرو سه هزار، مزارع پرورش ماهیان سردابی دو هزار، مزارع پرورش ماهیان سردابی سه هزار، مراکز پرورش ماهی درآبندان ها(بابولات و..)، کارگاه کوزه گری سلیمان آبادگل چال،، پایه‌های چوبی اسکله بندر تجاری درسبزه میدان، قلعه نوشاه تنکابن، قلعه کتی تنکابن، قلعه هاله کله تنکابن، قلعه بهکله تنکابن، قلعه سیاورز خرم آباد تنکابن، قلعه رودپشت تنکابن، قلعه لشکرک تنکابن، قلعه هلوکله تنکابن، پل قلعه گردن تنکابن، قلعه تنکا تنکابن و.....

پارک ملی خشکه داران

درکیلومتر ۳۰ محور تنکابن به چالوس به بعد از شهر عباس آباد و قبل از سلمانشهر درکنار جاده واقع شده و تنها ۱۲۰ متر باد ریا فاصله دارد. این منطقه حفاظت شده به عنوان تنها جنگل جلگه‌ای و بکر و از آخرین بازمانده‌های اکوسیستم‌های جنگلی جلگه‌ای شمال ایران با مساحت تقریبی ۲۶۰۰۰۰۰ مترمربع مساحت بشمارمی رود. انواع مختلف گونه‌های جانوری و گیاهی مانند توسکا از نوع کرک که در ایران رو به انقراض است سه قلو انجیلی، انار، ممرز، بلوط، لیلکی یا کرات خرمندی، لرگ، ملج، انوع مهم شمشاد، ازگیل جنکلی و یاس وحشی می‌باشد گونه‌های متنوع و فراوان جانوری نیز از قدیم در قدیم در آن می‌زیستند و درحال حاضر زیستگاه حیوانات وحشی نظیر شغال، گرگ، خوک، گربه وحشی و پرندگانی مثل حواصیل خاکستری، قره، غاز، مرغابیها، دارغاز باکلان، اگوت بزرگ و کوچک می‌باشد. خشکه داران با شرایط مذکور و برخورداری از ساحل زیبای دریای خزر و مجاورت با شهرهای توریستی و امکانات اقامتی و پذیرایی از جمله بهترین مناطق برای اجرای تور می‌باشد درحاشیه این منطقه نیز یک موزه تاریخی طبیعی ایجاد شده که مجموعه تاکسیدرمی از حیوانات وحش شمال ایران را به نمایش گذارده و همواره مورد استقابل محققان و دانش پژوهان است با هماهنگی اداره محیط زیست می‌توان از این جاذبه بازدید کرد.
دشت دریاسر

جاده آسفالته دو هزار از سه راهی خرم آباد و قبل از پل چشمه کیله آغاز و با عبور از شهر خرم آباد و دو راهی لتاک و پارک چالدره با طی مسافت ۴۰ کیلومتر به کلیثم می‌رسد از این نقطه در شرق جاده با صورت پیاده در حدود ۵/۱ ساعت در مسیر صعود به قله سیالان دشت زیبای دریا سر وجود دارد. این منطقه ۲۰۰۰۰۰ متر مربغ مساحت دارد، ارتفاع دشت از این صحرا ۱۸۰۰ متر بوده و به این خاطر در تابستان دارای آب و هوای بسیار مطبوعی است. وجود کوهای زیبای هر تنگ لات خان بن، سیاه کل و کل تلا، کوههای پوشده از گیاهان، چشمه‌ها و رودهای پر آب دریاسر را بعنوان یکی از جاذبه‌های منحصر بفرد کشور معرفی می‌کند.
منطقه ییلاقی سه هزار

مسیر دسترسی تنکابن به خرم آباد پس از عیور از قلعه گردن به سمت جنوب امتداد یافته و دو راهی لتاک در جانب شرقی وارد یک جاده خاکی می‌شود که به طرف منطقه زیبای سه هزار ادامه پیدا می‌کند دره سه هزار منطقه‌ای بکر، زیبا با چشم اندازهای بدیع، چمنزارها، جنگلهای مرتفع و جلگه‌ای، روددخانه پر آب سه هزار یک مانده‌است آب و هوای مطبوع به همراه ابشاره‌ها و چشمه‌های آب گوارا و آرامش رویایی این منطقه برای گروههای توریستی مشتاق آرامش و طبیعت کاملاً ایده‌آل است. پس از طی کردن مسافتی د رحدود ۳۵ کیلومتر با وسیله نقلیه در صورت ۳۰ کیلومتر پیاده روی در دو کیلومتری شمال شرق روستای میان رود در غرب رودخانه پرور آب معدنی شلف قرار دارد که Ch مواد قلیایی، نمکی، آهکی، فسفر، اکسید آهن، سیلیس، پتاس، آلومین ، کلر، سود، کربنات، منیزیم و اسید سولفوریک تشکیل شده و با دارا بودن خواص طبی فراوان برای درمان بیماریهای مختلف، نظیر امراض کلیوی سوء هاضمه و نقرس، امراض جلدی و درد روماتیسم مفید است این آب معدنی به همراه مناظر زیبای طبیعی اطراف مورد علاقه ورزشکاران و طبیعت گردان می‌باشد.
غار دانیال

این غار زیبا در ارتفاعات مشرف به سلمانشهر قرار دارد سلمانشهر در ۳۰ کیلومتری شرق تنکابن در مسیر ارتباطی کناره چالوس به تنکابن قرار دارد این شهر در ساحل زیبای خزر واقع شده و مسیر دسترسی به غار دانیال از وسط شهر و از خیابان میانی شهر و محور ارتباطی در محل میدان مرکزی شهر جدا و وارد خیابان دریا گوشه می‌شود این خیابان در ادامه از شهر خارج و به طرف جنوب و دامنه‌های زیبای البرز ادامه پیدا می‌کند و در خاتمه به روستای چاری می‌رسد و از وسط رود چاری گذشته و پایان می‌یابد کل فاصله تنکابن تا آخر روستای چاری ۴ کیلومتر بوده و ازمحل با پای پیاده به ۱ ساعت زمان لازم است تا با عبور از ارتفاعات یلاع و زیبا و جنگلی به دهانه غار رسید. داخل غار بسیار سرد بوده و آب گوارا و سردی هم در داخل آن جاری است مواد آهکی چکیده از سقف غار منظره زیبایی دارد پهنای غار از ۲ الی ۵ متر متغیر است و طول آن نامعلوم است و به گفته بومیان به ۶۰۰۰ مترمی رسد شباهت زیادی بین این غار و غار علیصدر وجود دارد این محل برای اجرای تور برای هر گروه سنی جالب و دلپذیر است.
پارک جنگلی چالدره

در ۱۸ کیلومتری مسیر تنکابن به دو هزار و درکنار جاده قرار دارد و مسیر آسفالت بوده و پارک زیبای چالدره با ۹۴ هکتار مساحت در میان دلتای دو رود سههزار و دو هزار و محل اتصال آنها قرار دارد این پارک با پل پارکینگ، سرویسهای بهداشتی، اب و برق، الاچیق از امکانات پارک چالدره می‌باشند طرحهایی برای توسعه این پارک در دست اجرا است.

 

آبشار فرهاد جوی

جاده آسفالته دو هزار و سه هزار که از تنکابن آغاز می‌شود پس از عبور از خرم آباد به مساحت ۲ کیلومتر به منطقه قلعه گردن می‌رسد که منظره جالبی را در دامنه ارتفاعات کوتاه و جنگلی از جلگه و دریای تنکابن به نمایش می‌گذارد. این محل با تنکابن ۸ کیلومتر فاصله دارد در کنار جاده از تونل انحرافی و تاریکی قلعه تنکا که آب و لمرود را به رود سه هزار ملحق می‌کند آبشاری ایجاد شده که ده متر ارتفاع دارد و تا ۵۰ متر قابل افزایش است در جمع محیطی زیبا برای اتراق مسافران بوجود آمده‌است.
آب گرم معدنی فلک ده

این مکان بکر در لیر سر قرار دارد، مسیر آن از سه راهی خرم آباد در داخل شهر تنکابن و قبل از پل چشمه کیله آغاز و پس از عبور از شهر خرم آباد به دو راهی لتاک می‌رسد، از این محل پس از عبور از پل به فاصله اندک دو راعی سه هزار و لیر سر وجود دارد که از این محل جاده بصورت خاکی ادامه پیدا می‌کند کل فاصله تنکابن تا روستای سنتی فلکده ۳۳ کیلو متر است. آب گرم با درجه حرارت متوسط در کنار رودخانه لیرسر و یک چشمه آب سرد به همراه جنگلهای انبوه و کوههای پوشیده از درخت برای اجرای تور و گروههای مختلف توریستی بسیار جالب است.
بخش‌ها []
بخش مرکزی شهرستان تنکابن
بخش خرم آباد(دهستان بلده؛ دهستان دوهزار؛ دهستان سه‌هزار)
بخش عباس آباد(که به تازگی شهرستان شده است)
بخش نشتا(دهستان تمشکل؛ دهستان کترا)

شهرها: تنکابن(شهسوار)
عباس‌آباد
نشتارود
سلمان شهر(متل قو)
خرم آباد
کلارآباد
شیرود
روستاها [ویرایش]

پایین اشتوج
بالا اشتوج
تشگون
میرشمس الدین
توساکله
عسل محله
ولی اباد
بالابند
رضاپط
آخوند محله
سلیمان آباد
لزربن
همت آباد

شهرستان فِرِیدون‌کِنار یکی از شهرستانهای ساحلی استان مازندران است که میان بابلسر و محمودآباد قرار گرفته و از طرف جنوب، به شهرستان بابل وشهرستان آمل متصل است.[۱] فریدونکنار در زمستان سال ۱۳۸۶ از سوی استاندار مازندران، رسماً از بخش فریدونکنار به شهرستان فریدونکنار ارتقا یافت.[۲] شهرستان فریدون‌کنار جدیدترین شهرستان در استان مازندران که در سال ۱۳۸۶ از شهرستان بابلسر استقلال یافت. این شهرستان دارای دو بخش می‌باشد.

از آثار باستانی فریدونکنار می‌توان به مسجد جامع بهرامی اشاره کرد. این مسجد سالها پیش، از طرف بهرامی اهدا شده‌است . مزار استاد طاهرخان بهرامی در این مسجد واقع شده‌است .

۲۵ روستای شهرستان فریدونکنار عبارت‌اند از: ازباران، شیر محله، مهلبان، بزرگ بیشه محله، نوایی محله، بنه کنار، کوچک بیشه محله، بی نمد، زاهد کلا، منقارپی، جزین، کلاگر سرا، فرزاد شهر، اسبوکلا، حسین آباد، اوکسر کریم کلا، طوله سرا، سوته، فرم، حیدرکلا، اسلام آباد، ملاکلا، دریاسر. کارگر محله، بخش مرکزی این شهرستان است.

شهرک فرزادشهر از شهرکهای بزرگ، قدیمی، زیبا و همچنین، توریستی شهرستان فریدونکنار محسوب می‌شود.

یکی از نخستین بندرهای خصوصی کشور در این شهرستان ایجاد شد و در ۲۲ بهمن ۱۳۸۶ گشایش یافت. این شهرستان، تنها پناهگاه و میزبان درنای سفید سیبری، از گونه‌های نادر پرنده در ایران است. برای نخستین بار در خاورمیانه، مرکز پرنده‌شناسی در تالاب بین‌المللی فریدون‌کنار احداث شد.

این شهرستان مرکز ماهی وبرنج استان محسوب می‌شود ومعمولا حتی ماهیگیران شهرستان بابلسر به خاطرسود بیشتر ماهیان خود را در بازار مای این شهر بفروش می رسانند، برنج طارم فریدونکنار بسیار شهرت دارد. شهرک دریاکنار و شهرک خزرشهر شمالی و خزرشهر جنوبی و شهرک فرزادشهر از شهرکهای بزرگ، قدیمی، زیبا و همچنین، توریستی شهرستان فریدونکنار محسوب می‌شوند که جزء شهرک‌های معروف مازندران و حتی کشور به حساب می آید

تقسیمات کشوری

بخش دهفری

شهرها: کاردگرمحله
بخش مرکزی شهرستان فریون‌کنار

شهرها: فریدون‌کنار

شهرستان قائم‌شهر یکی از شهرستان‌های استان مازندران است. مرکز این شهرستان شهر قائم‌شهر می‌باشد. این شهر دارای مساحت ۴۵۸٫۵ کیلومتر مربع است که ۱٫۹۳ درصد کل مساحت استان را به خود اختصاص داده‌است. [۳] شهرستان قائم‌شهر از جنوب با شهرستان سوادکوه از شمال با شهرستان جویبار، از مشرق با شهرستان ساری و از مغرب با شهرستان بابل هم مرز می‌باشد. شهرستان قائم‌شهر دارای ۲ شهر، ۲ بخش، ۶ دهستان، ۱۵۶ آبادی دارای سکنه و ۳ آبادی خالی از سکنه‌است.

طول و عرض جغرافیایی شهرستان قائم‌شهر این شهرستان بین ۳۶ درجه و ۲۱ دقیقه تا ۳۶ درجه و ۳۸ دقیقه عرض شمالی و ۵۲ درجه و ۴۳ دقیقه تا ۵۳ درجه و ۳ دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار گرفته‌است.

تقسیمات کشوری
بخش مرکزی قائمشهر

دهستان بالاتجن
دهستان علی‌آباد
دهستان نوکندکلا
دهستان کوهساران

شهر: قائمشهر

بخش مرکزی قائمشهر

دهستان بیشه‌سر

شهر:قادی‌کلاارطه

بخش کیاکلا

دهستان تالارپی
دهستان کیاکلا

شهر: کیاکلا

 

تقسیشهرستان ساری یکی از شهرستان‌های استان مازندران ایران است. مرکز این شهرستان شهر ساری است. شهرستان ساری مرکز استان مازندران می‌باشد

.تقسمات کشوری
بخش مرکزی شهرستان ساری
دهستان اسفیورد شوراب
دهستان رودپی جنوبی
دهستان کلیجان رستاق سفلی
دهستان مذکوره
دهستان میاندورود کوچک
بخش رودپی شمالی
دهستان فرح آباد
دهستان پنبه چوله

شهرها: ساری
بخش چهاردانگه (ساری)
دهستان پشتکوه (ساری)
دهستان چهاردانگه (ساری)
دهستان گرماب

شهرها: کیاسر
بخش دودانگه (ساری)
دهستان بنافت
دهستان فریم

شهرها: فریم
بخش میان‌دورود
دهستان میان‌دورود بزرگ
دهستان کوهدشت

شهرها: سورک
بخش کلیجان رستاق
دهستان تنگه سلیمان
دهستان کلیجان رستاق علیا

شهرستان ساری یکی از شهرستان‌های استان مازندران ایران است. مرکز این شهرستان شهر ساری است. شهرستان ساری مرکز استان مازندران می‌باشد.

 

کِلارآباد یکی از شهرهای استان مازندران ایران است. این شهر مرکز بخش عباس‌آباد شهرستان تُنکابُن است.[۱]

کلارآباد از چهار محله خوشامیان؛ کلارآباد بالا، کلارآباد پائین و کیاده تشکیل شده‌است. این شهر توریستی است و دارای دو شهرک توریستی خوشامیان و امیردشت می‌باشد. جمعیت عمده کلارآباد در دو بخش کلارآباد بالا و خوشامیان متمرکز شده‌است.

کلارآباد دارای یک کارخانه چای‌سازی می‌باشد که در زمان رضا شاه توسط آلمانها ساخته شده‌است. محصول اصلی کلارآباد باغات چای و مرکبات و برنج می‌باشد که در چند سال اخیر با هجوم پایتخت‌نشینان پول دار این مزارع روز به روز در حال تخریب است که جای آن را ساختمانها و شهرکهای اقماری پر می‌کند.

همچنین کلار آباد از دو آبادی جدا از هم با فاصله ۵/۳ کیلومتر از هم قرار دارند که به نام کلارآباد بالا و کلارآباد پایین می‌باشد. کلار آباد پایین که در مسیر اصلی جاده کناره قرار دارد به علت مهاجر پذیری بیشتر تقریباً خالی از افراد بومی مانند کلارآباد بالا می‌باشد.و شغل اکثر ساکنان نان آور خانواده در کلار آباد پایین به علت وجود بازار ومغازه‌های آن است، در واقع تشکیل مرکزیت کلارآباد پایین بخاطر همین مغازه‌ها است که در قدیم به علت دسترسی راحت تر به شهرهای چالوس از سمت شرق و تنکابن و عباس آباد از سمت غرب این امکان را فراهم نمود و اکنون شهرداری و کلاً ادارات بخش کلار آباد در همین محدوده کلارآباد قرار دارند.

وجود سواحل دریای خزر ونزدیکی شهر کلارآباد به آن باعث شد که در فصل بهار و تابستان مسافران زیادی را به خود جذب کند.

مردم

گروه اول که جمعیت اصلی کلارآباد را تقریباً به دسته تشکیل می‌دهند که در سه محله جدا از هم و با فاصله خیلی کم از هم زندگی می‌کنند که امروزه اکثراً با هم نسبت فامیلی دارند. در مرکز اصلی کلارآباد گروهی زندگی می‌کنند که فامیلی آنان(نام خانوادگی)از همان نام کلارآباد گرفته شده که کلاری نام دارد.

گروه دوم نیز که جیسا نام دارد گروهی مردم از رودبارک کلاردشت در آنجا اقامت گزیده‌اند و به ازدیاد نسل پرداخته‌اند که نام خانوادگی آنان رودبارکی می‌باشد که بر گرفته از نام رودبارک کلاردشت می‌باشد که با افزودن ی نسبت این نام خانوادگی را انتخاب کرده‌اند.

گروه سوم که در داخل کلارآباد و قسمتی نیز در محله‌ای بنام چارز و محله خوشامیان زندگی می‌کنند با نا م خانوادگی زرودی و گل زرودی می‌باشند، که اکثر آنان نیز با هم نسبت فامیلی دارند. گروه چهارمی نیز وجود دارند که در واقع مابقی جمعیت کلار آباد را تشکیل می‌دهند.

وجود امامزاده سید عبدالوافی که نسب آن به امام سجاد می‌رسد نیز درکلارآباد بالا و در بین دو محله جیسا وچارز و در نزدیکی رودخانه‌ای که این دو محله را قطع می‌کند و در داخل درختان چنار و افرا و شمشاد و درختان جنگلی دیگر جلوه زیبایی به آن بخشیده‌است و هر ساله و مخصوصا در ایام تعطیلات و محرم، مخصوصا روزها وشبهای تاسوعا و عاشورا پذیرای زوار زیادی است.

قبرستان کلارآباد نیز در جوار همین امامزاده می‌باشد.

................................................................................................................................

در زمان صفویان ولایت تنکابن، جزو ایالت گیلان به شمار می‌رفت (نک‍ : اسکندربیک، 1/141) و بر آن حکامی که از جانب شاهان صفوی منصوب می‌شدند، حکومت داشتند (نک‍ : رابینو، سفرنامه، 210- 211). از نامی‌ترین این حکام شرف‌الدین بدلیسی، مؤلف کتاب شرف‌نامه را می‌توان نام برد که به مدت 7 سال (974- 981ق) بر تنکابن حکومت داشت (همو، ولایات...، 503- 504). در روزگار کریم‌خان زند نیز، حکام تنکابن از جانب وی منصوب می‌شدند. نام چند تن از حکام تنکابن که در زمان کریم‌خان بر آنجا حکومت داشتند، اینها ست: نخست، ابراهیم‌خان عمارلو که 6 سال بر تنکابن حکومت کرد؛ پس از وی رستم‌خان عمارلو به حکومت رسید، اما هدایت‌خان حکمران گیلان با جلب موافقت کریم‌خان، تنکابن را ضمیمه حوزه حکومت خود کرد (آذری دمیرچی، 25؛ پری، 298). پس از چندی رئیس طایفه قوی اوصلو (قوی حصارلو)، شاخه‌ای از قبیله قزلباش روملو، حاکم تنکابن شد، اما به سبب نارضایتی مردم که نتیجۀ بیدادگریهای وی بود، مهدی‌بیک خلعتبری، به نمایندگی مردم و طوایف تنکابن به شیراز رفت و از بدرفتاریهای حاکم تنکابن نزد کریم‌خان شکایت کرد. خان زند پس از اطلاع از اوضاع تنکابن، قوی اوصلوها را از حکومت برکنار، و مهدی‌بیک خلعتبری را به حکومت تنکابن منصوب و به او لقب خانی اعطا کرد (یوسفی‌نیا، 327؛ رهربرن، 193). خاندان خلعتبری از این تاریخ، یعنی اواخر سده 12 تا نیمه نخست سده 14ق به صورت موروثی بر تنکابن حکومت کردند (آذری دمیرچی، 25). تا پیش از روی کار آمدن خاندان قاجاریه، منطقه تنکابن یکی از مناطق گیلان شرقی یعنی بیه‌پیش به شمار می‌رفت، اما با پشت کردن مهدی‌خان خلعتبری به لطفعلی‌خان زند و پیوستن به آقامحمدخان قاجار و یاری رسانیدن به وی در سرکوب هدایت‌خان گیلانی، حاکم گیلان، مردم گیلان کینه و دشمنی تنکابنیها را به دل گرفتند و به پیشنهاد مهدی‌خان، تنکابن از گیلان جدا، و ضمیمۀ مازندران شد و چندی بعد با ادغام مناطق کلارستاق، کجور و تنکابن در یکدیگر، ولایتی به نام محال‌ثلاث یا ثلثه که مستقل از ایالت مازندران و گیلان بود، به وجود آمد و مهدی‌خان خلعتبری حاکم آن شد. این ولایت شامل مناطقی می‌شد که امروزه شهرهای رامسر، تنکابن، چالوس، نوشهر و رویان را دربر می‌گیرد (رودگر، 9- 10؛ آذری دمیرچی، همانجا). با این حال در دوره قاجاریه تنکابن گاهی از مناطق گیلان و گاهی نیز از مناطق مازندران به شمار می‌رفته (نک‍ : اعتمادالسلطنه، 1/810؛ رابینو، سفرنامه، 50)، و محدوده‌ای وسیع‌تر از شهرستان تنکابن کنونی را شامل می‌شده است. تنکابن در دوره قاجاریه از شمال به دریای مازندران، از غرب به رودخانه سرخانی، از جنوب به کوههای البرز و بلوکات قزوین، یعنی رودبار و طالقان، و از شرق به رودخانه نمک آبروددر نزدیکی شهر کلارآباد فعلی که مرز مشترک تنکابن و کلارستاق بود، محدود می‌شد و دارای 80 پارچه آبادی و مرکز آن قریه خرم‌آباد بود که با بندر شهسوار (تنکابن امروزی) نیم فرسنگ فاصله داشت. تجارت تنکابن در دوره قاجاریه بیشتر با قزوین و تهران، و صنعت عمده آن منسوجات، مانند پارچه‌های ابریشمی، پشمی، کتانی و عباهای نمدی و چوخا و متقال بوده استهمچنین تنکابن در روزگار قاجاریه کشاورزی و دامداری پررونقی داشته، و محصولاتی چون، برنج، مرکبات،گردو، باقلا، گندم و جو در آن به‌عمل می‌آمده است (نک‍ : اعتمادالسلطنه، 1/810- 811؛ رابینو، همان، 50- 51، 53). شهر کلارآباد که از توابع تنکابن می باشد همچون شهر تنکابن در تاریخ سیاسی دهه‌های پایانی سلسله قاجاریه به دلیل حکومت خاندان پرنفوذ خلعتبری بر آن، از اهمیت برخوردار بود و در رویدادهای جنبش مشروطه و نهضت جنگل، حکام خلعتبری تنکابن، نقش بسزایی را ایفا نمودند.

مآخذ: آذری دمیرچی، علاءالدین، «پژوهشی درباره پیشینه تاریخی مازندران باختری»، هنر و مردم، 1351 ش، شم‍‌123؛ ابن اسفندیار، محمد، تاریخ طبرستان، به کوشش عباس اقبال آشتیانی، تهران، 1320ش؛ اسکندربیک منشی، ‌عالم آرای عباسی، به کوشش ایرج افشار، تهران، 1350ش؛ اعتمادالسلطنه، محمدحسن‌، مرآة البلدان، به کوشش عبدالحسین نوایی و هاشم محدث، تهران، 1367ش؛ افشین، یدالله، رودخانه‌های ایران، تهران، 1373ش؛ اولیاءالله آملی، تاریخ رویان، به کوشش منوچهر ستوده، تهران، 1348ش؛ پاپلی یزدی، محمدحسین، فرهنگ آبادیها و مکانهای مذهبی کشور، مشهد، 1367ش؛ پاینده، محمود، فرهنگ گیل و دیلم، تهران، 1366ش؛ پری، جان ر.، کریم‌خان زند، ترجمه علی محمد ساکی، تهران، 1365ش؛ پیرنیا، حسن، ایران باستان، تهران، 1362ش؛ جعفری، عباس، دایرة المعارف جغرافیایی ایران، تهران، 1379ش؛ همو، کوهها و کوه‌نامه ایران، تهران، 1368ش؛ جغرافیای کامل ایران، وزارت آموزش و پرورش، تهران، 1366ش؛ «درگاه ملی آمار» (نک‍ : مل‍‌ ، SCI )؛ رابینو، ه‍ . ل.، سفرنامه مازندران و استراباد، ترجمه غلامعلی وحید مازندرانی، تهران، 1343ش؛ همو، ولایات دارالمرز ایران، گیلان، ترجمه جعفر خمامی‌زاده، تهران، 1357ش؛ راهنمای شهرستانهای ایران، به کوشش ابراهیم اصلاح عربانی، تهران، 1345ش؛ رزم‌آرا، حسینعلی، فرهنگ جغرافیایی ایران (آبادیها)، تهران، 1329ش؛ رودگر کیا دارا، ایرج، محال ثلاث در جنبش مشروطیت، تهران، 1380ش؛ رهربرن، ک. م.، نظام ایالات در دوره صفویه، ترجمه کیکاووس جهانداری، تهران، 1357ش؛ زاهد، جلیل و محمدرضا زهتابی، ایران زمین، تهران، 1348ش؛ سرشماری عمومی نفوس و مسکن (1375ش)؛ استان مازندران، نتایج تفصیلی، مرکز آمار ایران، تهران، 1376ش؛ شایان، عباس، مازندران، جغرافیای تاریخی و اقتصادی، تهران،1336ش؛ فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور، سازمان جغرافیایی ارتش، تهران، 1378ش؛ فرهنگ جغرافیایی کوههای کشور، سازمان جغرافیایی ارتش، تهران، 1379ش؛ کسروی، احمد، شهریاران گمنام، تهران، 1355ش؛ محمودزاده، کمال، شناخت دریای مازندران و پیرامون آن، تهران، 1350ش؛ مرعشی، ظهیرالدین، تاریخ گیلان و دیلمستان، به کوشش منوچهر ستوده، تهران 1364ش؛ مهجوری، اسماعیل، تاریخ مازندران، ساری، 1342ش؛ نشریه عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری، وزارت کشور، تهران، 1385ش؛ نهچیری، عبدالحسین، جغرافیای تاریخی شهرها، تهران، 1370ش؛ یوسفی‌نیا، علی‌اصغر، تاریخ تنکابن، محال ثلاث، تهران، 1370ش؛ نیز

 

رامسَر از شهرهای استان مازندران در شمال ایران است. این شهر که پیش از این سخت سر(سخت سر نام قدیمی رامسر بود و در این باره گفته اند که در گذشته های دور چون مردم رامسر در برابر حکام و زورگویان دوران خود سر تعظیم فرود نمی آوردند و با سرسختی هرچه تمامتر از خود مقاومت نشان می دادند، بدین جهت نام سرزمینشان را سخت سر نامیده بودند که بعدها در زمان رضا شاه پهلوی نامش را رامسر نهادند.) نام داشت، آخرین شهر غرب مازندران است. رامسر از سمت شرق به تنکابن ازغرب به چابکسر (اولین شهر شرق گیلان)، ازجنوب به کوههای البرز و از سمت شمال به دریای مازندران محدود است. آب وهوای رامسر در تابستان گرم و مرطوب و در زمستان سرد است.

 

        رامسر به علت نزدیکی زیاد کوه و دریا و وجود جلگه و کوهستانها و عوامل طبیعی شگفت انگیز، آبشارهای دیدنی، آبهای معدنی و گوگردی سرد و گرم، جنگلهای انبوه و سرسبز، وجود قله های مخروطی شکل با پوشش گیاهی انبوه، دره های تنگ و پر شیب، رودخانه های خروشان، سواحل زیبای دریا ، اماکن اقامتی و پذیرایی مانند هتل ها و ویلاهای رویایی، آب و هوای بسیار دلچسب و دارا بودن حیوانات نادر و وحشی،وجود فرودگاه، به یک قطب توریستی ایران و جهان تبدیل گردیده است، که جاذبه های فوق باعث شده تا بیش از یکصد نقطه در جهان به نام رامسر نامیده شده است که باعث غرور همه رامسری هاست.

منبعhttp://www.ramsary.com/index.aspx?pageid=195&siteid=1

شهرستان سوادکوه یکی از شهرستان‌های استان مازندران در شمال ایران است که در ناحیهٔ البرز مرکزی و در مجاورت استان سمنان قرار گرفته ‌است. مهم‌ترین شهر این شهرستان شهر زیراب بوده که دارای بیشترین جمعیت و مساحت در سطح شهرستان می‌باشد. شهر پل سفید مرکز این شهرستان می باشد. شهرستان سوادکوه از سمت شمال به شهرستان قائمشهر، از سمت جنوب به شهرستان فیروزکوه در استان تهران و شهرستان مهدیشهر در استان سمنان، از سمت غرب به شهرستان بابل و از سمت شرق به شهرستان ساری و ارتفاعات دودانگه و دهستان چاشم (شهریارکوه) در شهرستان مهدیشهر محدود است.

وجه تسمیه و تاریخچه

سوادکوه در دوران مختلف تاریخ، محدوده ثابتی نداشته و همواره حدود و مرز آن در اثرعوامل طبیعی، اقتصادی و سیاسی تغییر یافته‌است.کشفیات باستان‌شناسی بهمراه اسناد و مکتوبات تاریخی حاکی از آن است که سوادکوه از نواحی کهن طبرستان وایران بوده و انسجام بافت اجتماعی و فرهنگی آن در دوران اساطیری ایران ریشه دارد. این ناحیه همواره در تعیین مسیر تاریخ طبرستان حضور مؤثر داشته و مورد توجه حکام دولت مرکزی بوده‌است. مورخینی مانند ابن اسفندیار تا قبل از قرن دهم هجری قمری آنرا جزئی از تپورستان در ایالت فرشوادگر ذکر کرده‌اند که از شرق تا جرجان، از غرب تا دیارآذربایجان، از جنوب تا نواحی ری، قومس و دامغان وسعت داشت.

ایالت فرشوادگر که در آثار مورخینی نظیر استرابون یونانی، ابن اسفندیار، میر ظهیرالدین مرعشی و کتاب اوستا از آن یاد شده ترکیبی از واژه‌های تبری فرش به معنی دشت و جلگه، واد به معنی کوه و گر به معنی دریا ذکر شده‌است. در برخی دیگر از منابع تاریخی مانند التدوین آمده که نام قدیم سوادکوه پتشخوارگر و پتشخرگر بوده و فرمانروایان و امرای بسیاری از این منطقه برخاسته و وقایع تاریخی مهمی نظیر ورود و سکونت فریدون پادشاه پیشدادی، پیکاررستم پهلوان مشهورشاهنامه فردوسی با دیوان مازندران و عبوراسکندر مقدونی در جنگ باداریوش سوم پادشاه ایران آخرین پادشاه هخامنشی در این ناحیه روی داده‌است.

 در روایات شاهنامه فردوسی و اوستا، کتاب دینی پیروان آئین زرتشت آمده‌است که سوادکوه در گذشته محل زندگی انسانهای متمدنی بوده که آئین دیوسنائی داشته واژهائی نظیر دیوا، دی، دوآزرک و دا که اکنون نیز در زبان بومیان این نواحی رایج می‌باشد، از آن روزگاران به یادگار مانده‌است. نشانه هائی نیز از آئین میترائیسم ومهر پرستی در قرون اولیه میلادی و اواسط حکومت پادشاهان ساسانی، در این ناحیه وجود داشت. در زمان یزگرد سوم آخرین پادشاه ساسانی ایران، حکومت سرزمین سوادکوه به ولاش واگذار و لقب فرشواد جر شاه به او اعطا گردید.

ساکنین این ناحیه بدلیل وضعیت طبیعی منطقه در بدو ورود سپاهیان عربها به ایران، سالیان متمادی با آنها و عوامل خلفای اموی مبارزه کرده و حتی تاقرن چهارم هجری بزبان پهلوی سخن می‌گفته و باخط پهلوی کتابت می‌کرده‌اند. کتیبه ای نیز به خط پهلوی ساسانی در بنای باستانی برج لاجیم بر جای مانده مربوط به قرن پنجم هجری قمری است. سرانجام اهالی منطقه با اختیار و تسلط کامل دین جدید را پذیرفته و به اسلام علوی روی آوردند. عده‌ای از مورخین بهمین دلیل سوادکوه را کوه سیاه معنی کرده و بر این عقیده‌اند که [[اعراب[[ در طی سالها مبارزه با مردم این ناحیه شکست خورده و بدلیل هراس ناشی از هیبت کوههای مرتفع وسخت‌گذر که از انبوه درختان بلند و کهنسال پوشیده بوده نام سوادکوه یا کوه سیاه را بر این سزمین نهادند.

در عهد خلافت مأمون خلیفه عباسی، اسپهبد مازیار به جر شاه یا پادشاه کوهستان ملقب گردید. این کوه بخشی از کوههای آپارسن قدیم بود که در کتاب اوستا او پامیری یسنا خوانده می‌شد و اکنون نیز همین نام در سوادکوه وجود دارد.

در برخی از اسناد و مکتوبات تاریخی بجای مانده از جمله کتاب التدوین، سوادکوه را همان ناحیه مشهور فرشوادگر دانسته‌اند که در آثار مورخین مختلف در طی دوران تاریخی فرشوادگر، پرشخوارگر، پتشخوارگر، پرخواتروس، فرشوادجر، پذشخوارگر نیز خوانده شده‌است.

درهمین کتاب ذکر شده که تا زمانحکومت فریدون، ششمین پادشاه پیشدادی ایران، سوادکوه جزء اقطار مازندران در حوزه فرشوادگر بوده و فریدون در ناحیه شیلاب یاتیلاب سوادکوه بزرگ شده‌است. در کتاب اوستا نیز آمده که فرشوادگر در جنوب دریای فرا فکرت قرار دارد و تخت گاه دیوان مازنی است.

در تحولات اجتماعی و تاریخی بعد از قرن پنجم تا اواخرقرن سیزدهم هجری قمری نیز همواره نام سوادکوه بعنوان منطقه‌ای امن و محفوظ مطرح بوده‌است. بهمین دلیل باید اذعان داشت که بافت فرهنگی، اجتماعی و تمدن غنی و باستانی این منطقه به سنت دیگر مناطق کشور در طی فراز و نشیبهای تاریخ دچارآسیب کمتری شده‌است.

نام این منطقه از واژههند و ایرانی سو، زئو، دئو، گرفته شده که معادل واژه فارسی روشنائی است. واژه‌های شبیه آنها نیز کماکان در گویش و نام اماکن مختلف وجود دارد. واژه سات نیز در اغلب نقاط مازندران بجای واژه صاف و روشن بکار می‌رود. در سوادکوه نیز در نام روستای سات روآر، مرتع سوته، رودخانه ذبیر و در زیرآبو سئو رویا آب روشن، فرمانهای مختلف این واژه باستانی دیده می‌شود.

درحال حاضر نیز اهالی منطقه کوههای صاف و عاری از درخت را ساکو می‌خوانند که مخفف کلمه سات کوه یا کوه صاف می‌باشد.

عده‌ای نیز بر این عقیده‌اند که نام سوادکوه از کوه سوات گرفته شده که در جنوب شرقیروستای چرات در دهستان ولوچی واقع شده و در ارتفاعات آن آثاری از تمدن قدیم مشاهده می‌شود که احتمالا بدلیل استقرار حاکمان قدیم سوادکوه بر جای مانده‌است.

با توجه به اینکه واژه سات با دگرگونی واژه سئو یا دئو پدید آمده و به معنی صاف روشن در جملات بکار می‌رود بهتر آن است که نام سوادکوه را بر گرفته از واژه سات کوه یا کوه صاف و بدون درخت بدانیم. در حال حاضر نیز واژه‌های سات روآر به معنی آب زلال و روشن، سئو درکا به معنی زلال و صاف، ذیب لا به معنی روشن و درگویش بومیان منطقه بکار می‌رود.

عده‌ای ازمحققین نیز معقدند که نام سوادکوه با تغییر واژه کهن فرشوادگر به فرشواد کوه سپس تبدیل آن به سوادکوه پدید امده‌است.

در بر خی از اسناد و کتب تاریخی اسامی دیگری مانندقارن کوه، شروین کوه، جبال شروین و کولاچی نیز برای این نا حیه بکار رفته‌است. میرظهیرالدین مرعشی نیز در میان وقایع تاریخی قرن هشتم هجری قمری آن راگلابی نامیده که علت آن معلوم نیست. [[پرونده: |left|thumb|تصور سه خط طلا در شهرستان سوادکوه]] تاحدود 1قرن پیش اقتصاد عمده مردم سوادکوه دامپروری بوده وبا زندگی عشایری وکوچ نشینی امرار معاش میکردند که هنوز بازماندگان این نسل درگوشه وکناره این منطقه باهمان سبک ساده زندگی به چشم میخورند اما با تاسیس راه آهن و کشف رگه های زغال سنگ در کوههای سوادکوه و پیامد آن احداث معادن استخراج زغال سنگ و ترانسفر آن بکمک لوکوموتیو به اصفهان سبک جدیدی در کسب درآمد مردم و تغییر زندگی کوچ نشینی به زندگی کارگری و مقرری بگیری معادن بوجوآورد.مجموعه معادن کارسنگ،کارمزد، تاریک دره و... ازین قبیل میباشند.رونق سوادکوه نیز ازهمان زمان شروع شد تا اینکه در اواسط دهه 70 بدلیل بی کفایتی برخی مدیران شرکت البرز مرکزی و واگذاری بی حساب و کتاب بیت المال به بخش خصوصی، این شرکت عظیم که با دستان پینه بسته کارگران بومی قوت گرفته بود به بن بست رسید... آثار رکود شدید اقتصادی وفقر مردم سوادکوه واعتیاد فراگیر جوانان ناشی از همین به تاراج بردن شرکت و اموال آن توسط بخش خصوصی و صدالبته لابی مدیران ومسؤلان وقت میباشد.

تقسیمات کشوری

شهرستان سوادکوه از دو بخش به نامهای بخش مرکزی وشیرگاه و چهار شهر بترتیب اهمیت۱-پل سفید ۲-شیرگاه ۳-الاشت و۴-زیراب تشکیل شده‌است. این شهرستان در مجموع از شش دهستان بنامهای سرخ کلا با بیست آبادی، کردآباد، راستوپی با ۶۹ آبادی، ولوپی با ۵۲ آبادی، کسلیان با ۱۷ آبادی، شرق و غرب شیرگاه با ۳۱ آبادی و دهستان لفور با ۲۹ آبادی تشکیل شده‌است.
بخش مرکزی شهرستان سوادکوه
دهستان راستوپی
دهستان سرخکلا
کردآباد
دهستان ولوپی
دهستان کسلیان

شهر: پل سفید، زیرآب، آلاشت
بخش شیرگاه
دهستان شرق و غرب شیرگاه
دهستان لفور

شهر: شیرگاه

ترتیب اهمیت شهرهای شهرستان سوادکوه بر اساس تقسیمات سیاسی : ۱- پل سفید

۲- زیراب

۳- شیرگاه

۴- آلاشت می‌باشد.

مراکز تاریخی و باستانی

محله قدیم آلاشت [ویرایش]

محله قدیمی آلاشت، زادگاه رضاشاه سرسلسله دودمان پهلوی در ۱۸ کیلومتری زیرآب (منطقه سوادکوه) قرار دارد. آلاشت در منطقه‌ای کوهستانی وجنگلی واقع شده و خانه‌های آن اغلب از خشت خام ساخته شده و بام آنها نیز با تخته پوش پوشانده شده‌است. کوچه‌های این محله، باریک، سنگی و شیب تندی دارند. آلاشتی‌ها هر محله از دهشان را به نامی می‌شناسند. زادگاه پهلوی اول در محله پهلوان خلیل قرار دارد که ساختمان آن در اصل دو اشکوبه بوده‌است. اشکوب فوقانی آن در اثر زلزله فروریخته بود که دردوران پهلوی دوم به وسیله سازمان سابق میراث فرهنگی به همان سبک اولیه تجدید بنا شده‌است. این خانه امروزه به عنوان موزه مردم شناسی در خدمت عموم مردم جهت بازدید قرار می‌گیرد.

امامزاده عبدالحق شهر زیراب: این امامزاده ازدیربازبه عنوان یک مکان مقدس برای مردم شهرستان واستان بحساب می‌امده وهرساله شاهدخیل عظیمی ازمهمانان و زایران می‌باشد.هم چنین این امامزاده محل یکی ازبزرگترین میعادگاههای استان مازندران درروزعاشوراست.بگونه ایکه دسته‌های عزاداری ازشهرهاوروستاهای اطراف بسمت شهرزیراب ومحل امامزاده درمرکزشهرروانه می‌گردند.
قلعه کنگلو [ویرایش]

این قلعه به فاصله تقریبی ۲۰ کیلومتری در جنوب شرقی دوآب (منطقه سوادکوه) درنزدیکی روستای کنگلو بر بالای صخره‌ای قرار دارد که قسمت اعظم آن با گذشت زمان وعوامل مخرب جوی از بین رفته‌است. نمای خارجی قلعه را یک باروی عظیم سنگی تشکیل می‌دهد که درقسمت میانی و طرفین آن، برج‌های دیده بانی تشکیل شده‌است. فضای داخلی این قلعه با توجه به بقایای آن، مدور و در دو طبقه ساخته شده بود که قسمت عمده آن از بین رفته و در حال ویرانی است.
برج لاجیم [ویرایش]

برج لاجیم در شمار آثار زمان تسلط آل زیار بر طبرستان در فاصله سالهای ۳۱۶ الی ۴۴۳ هجری قمری است.

این بنای تاریخی در خارج از یک گنبد مخروطی ساده و ظریف پوشیده شده است که در داخل به حالت مدور تغییر شکل می‌دهد. ورودی این بنای آجری در سمت شرق است و پایه گنبد به وسیله یک ردیف طاق‌نما تزئین شده است. در کمربند زیر گنبد دو کتیبه به خط کوفی و پهلوی بر روی هم قرار گرفته است. این دو کتیبه بشکل زیبایی با آجرهای تراش‌خورده در زمینه‌ای از گچ سفید نصب شده‌اند کتیبه با خط کوفی نام کیا اسماعیل ابوالفوراس شهریار ابن عباس صاحب بنا و تاریخ ۴۱۳ هجری قمری را نشان می‌دهد. جاده دسترسی به روستای لاجیم از شهر زیرآب آغاز می‌شود و پس از طی یک مسافت 27 کیلومتری به سر گردنه مرتفعی می‌رسد که از طبیعت و ارتفاعات جنگلی خارج و به چمنزار و بوته زارهای زیبا بدل می‌گردد. مدتی است که قرار است قسمت های داخلی این برج مورد مرمت قرار بگیرد و در داخل بنا داربستهایی کار گذاشته شده است ولی به طور مسلم هنوز تعمیرات جدی صورت نگرفته. نکته دیگر وجود یک مقبره در داخل بنای برج است. به گفته اهالی این مقبره مربوط به یکی از امام زادگان است. محوطه اطراف برج در واقع فبرستان لاجیم است. که محل تدفین متوفیان روستا است. در این روزها به دلیل در پبش بودن برنامه یادواره گرامیداشت شهدا در لاجیم بنای یادبودی در کنار برج لاجیم در حال ساخت است. هنوز این بنای یادبود کامل نشده است.
پل ورسک [ویرایش]

این پل در زمان رضاشاه، بر روی دره ورسک منطقه سوادکوه ساخته شد و در زمان جنگ جهانی دوم به پل پیروزی معروف شد. پل ورسک با دهانه‌ای به طول ۶۶ متر و ارتفاع ۱۱۰ متر یکی از بزرگترین شاهکارهای مهندسی طول خط آهن شمال است.
بابک محله [ویرایش]

این محله در نزدیکی یکی از دهات اطراف سوادکوه بوده و نام قدیم ان گلپور ده است.
برج رسکت

برج زیبای رسکت در روستایی به همین نام، از دوران اسپهبدان مازندران که بر روی آن کتیبه‌ای به دو خط پهلوی و کوفی وجود دارد.
برج باوند [

برج بسیار زیبای باوند از دوران آل باوند از اسپهبدان مازندران در ابتدای ورودی منطقه سرخ آباد (شامل روستاهای وسیه سر، قلک، پشت کل، زیارت سر، سنگ سرک، ارژنگ سر، وندچال، مالیدره و...) سوادکوه قرار دارد. این برج شبیه مهره رخ در شطرنج است.برج مزبور توسط پرفسور شروین باوند باز سازی شده است.هم اکنون در بین اهالی منطقه فوق به نام گنبد معرف می باشد. [۱] برج گنبد ورودی روستاهای زیبا و ییلاقی نظیر وندچال اترگله گرزین خیل مالی دره وسیه سر سنگ سرگ زاهدسرا می‌باشد ییلاقاتی که زادگاه بزرگان زیادی در تاریخ سوادکوه بودند. مردان و زنانی که به اصل و نسب ییلاقی بودنشان افتخار میکردند و همیشه سوادکوهی واقعی بودند.
نقش شاه

تنها تصویر ناصرالدین شاه قاجار و درباریان او که بر دل سنگ حکاکی شده است در جاده هراز و در کنار تونل وانا و جاده باستانی زمان ساسانی قرار دارد.
لفورک

شهر باستانی لفور در سواد کوه قرار دارد. در این شهر اسکلتهایی از انسان‌های دراز سر پیدا شده است.
مراکز دانشگاهی

شهرستان سوادکوه دارای چندین دانشگاه بوده که قطعامهم‌ترین انهاپردیس دانشگاه شهیدبهشتی است.این دانشگاه که هم اکنون به عنوان یک پارک علمی تحقیقاتی مورداستفاده قرارمی گیردازنظرزیبایی مناظرطبیعی درجایگاه دوم دانشگاههای زیبای دنیاقراردارد.شایان ذکراست زیباترین دانشگاه دنیادرکشوراتریش واقع است. پردیس زیبای دانشگاه شهیدبهشتی درشهرزیراب قراردارد.ولی دراثربی توجهی‌های مسیولین منطقه وکشور این شهرزیبادرسایهٔ سیاست بازیهای قرارگرفته‌است . دانشگاه آزاد اسلامی واحد سوادکوه واقع در ابتدای جاده آلاشت نیز از مراکز مهم آموزشی و علمی شهرستان است که با داشتن بیش از 2500 نفر دانشجو از سال 81 در حال فعالیت می باشد

شهرستان چالوس از شهرستان‌های استان مازندران ایران است. مرکز این شهرستان شهر چالوس است.

جمعیت این شهرستان در سال ۱۳۸۳ خ برابر با ۱۰۸٫۸۶۱ نفر بوده و دارای دو بخش، پنج دهستان و سه شهر تابعه‌است.

بخش‌ها

بخش کلاردشت
دهستان بیرون بشم
دهستان کلاردشت
دهستان کوهستان

شهرها: کلاردشت و مرزن‌آباد
بخش مرکزی شهرستان چالوس
دهستان کلارستاق شرقی
دهستان کلارستاق غربی

شهرها: چالوس

 در بخش کلاردشت شهر دیگری به نام مَرزَن‌آباد نیز قرار دارد. این شهرستان از شمال به دریای مازندران از مشرق به شهرستان نوشهر، از جنوب شرقی به شهرستان نور، از جنوب به استان قزوین و از غرب به شهرستان تنکابن محدود و دارای دو بخش مرکزی و کلاردشت است.چالوس که در متون تاریخی از آن به نام‌های «شالوس» و«سالوش» نیز یاد شده بخشی از سرزمین رویان و از آبادی‌های معتبر طبرستان محسوب می‌شد و دارای پادگان نظامی و قلعه و استحکاماتی برای دفع حمله دیلمان بود که البته مدتی نیز تحت نفوذ دیلمان بوده و مدت زیادی (کلارستاق) بخشی از محال ثلاث تنکابن بوده‌است. اکثر جنگها در این منطقه صورت می‌گرفت. مقدسی در آثار خود از قلعه سنگی و مسجد جامع چالوس یاد کرده‌است. از این آثار اکنون چیزی باقی نمانده‌است. نخستین بیعت‌هایی که مردم طبرستان در سال ۲۵۰ ه.ق. با سادات نمودند در همین مسجد جامع انجام شد. تاریخ این شهر حکایت از نشیب و فرازهای فراوان به ویژه در زمان حکومت سادات علوی در طبرستان دارد.

مراکز دیدنی

تپه باستانی کلاردشت، هتل بنیاد و کاخ چایخوران چالوس، سواحل چپکرود پارک جنگلی فین، تله کابین نمک آبرود
ییلاق کلاردشت
دریاچه ولشت
دره رودبارک
علم کوه
کاخ اجابیت
پارک اوجابیت
آب معدنی دلیر
غار یخ مراد
پارک ورگاویج
پارک بنفشه
یخچال طبیعی حصار چال

کلاردشت

بخش کلاردشت دارای امامزاده‌های بسیاری می‌باشد. از جمله: امامزاده زکریای شکرکوه که از نوادگان امام حسین می‌باشد. امامزاده سه تن (سه امامزاده) در کردیچال.امامزاده خلیلی واقع در حسنکیف از نوادگان امام سجاد می‌باشد.

کلاردشت دارای آب و هوای کوهستانی و ارتفاع حدودا ۱۲۰۰ متر بالاتر از سطح دریای خزر می‌باشد. از دیگر گردشگاههای کلاردشت می‌توان به اینها اشاره کرد: ارتفاعات سنگ لاش. گردنه قلعه گردن. و جنگل زیبا و رویایی تارک‌دره و به ارتفاعات یاقوب سره(قلعه حسین دژ کلاردشتی، که در اثر تخریب فقط بقایایی از آن بجا مانده) و ولدره.همچنین شمالی‌ترین و جنگلی‌ترین و زیباترین نقطه کلاردشت روستای پی ام بور می‌باشد.

چالوس چالوس چالوس چالوس چالوس چالوس

شهرستان بابُلسَر از شهرستان‌های استان مازندران در ایران است. مرکز این شهرستان شهر بابلسر است.

در گذشته بابلسر بخش شمالی شهرستان بابل بود که بنا به تصمیمات حکومتی از آن جدا شد. شهری توریستی وزیبا بادو پل معلق.مردم این شهر به گویش مازندرانی لهجه بابلی تکلم می کنند.

دانشگاه مازندران هم که یکی از دانشگاه‌های معتبر در سطح کشور به شمار می‌رود در این شهر قرار دارد.

 مشهد سر یا بابلسر

قبل از هر چیز در مورد قبر مبارک ابراهیم بن موسی بن جعفر برادر آقا امام رضا علیه السلام نکته ای قابل توضیح است و آن اینکه به واسطه قرار گرفتن سر مقدس ابراهیم دربابلسر این شهر به مشهد سر معروف شد که در سال 1311 به بابلسر تغییر نام یافت، آستانه و مقبره آقا سید ابراهیم ابوجواب در قسمت جنوب شرقی بابلسر قرار دارد
 از قرار مشهور حضرت امام رضا علیه السلام در عهد خلافت مامون ملعون در طوس مورد آزار و اذیت او قرار می گرفت لذا در نامه ای که از خراسان به مدینه طیبه نوشتند از برادران و منسوبان خود استمداد طلبیدند به محض وصول نامه، ده الی دوازده هزار نفر از فرزندان بنی هاشم آماده حرکت شده و چون در جمع خود سرداری برای فرماندهی نداشتند قرار بر این شد که به زیارت قبر مطهر حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله مشرف شوند و بر قبر حضرت سلام کنند و هر کس که جواب سلام شنید او، به عنوان سردار و فرمانده منصوب شود و به سمت خراسان رهسپار شوند
 لذا همگی( تعدادی که صلاحیت فرماندهی داشتند) بر قبر پیامبر اکرم سلام کردند و تنها آقا سید ابراهیم جواب شنید و ایشان به عنوان سردار لشکر انتخاب و رهسپار خراسان شدند و از این تاریخ به بعد به ابراهیم ابو جواب معروف شد
 وقتی به شهر ری رسیدند خبر شهادت حضرت رضا علیه السلام به آنها رسید و لشکریان مامون سادات را متفرق کرده و هر کدام از آنها ناگزیر به سمتی و شهری فرار نمودند و تعدادی به شهادت رسیدند و آقا سید ابراهیم ابو جواب در مشهد سر  شهید شد، نقلی است که فقط سر مطهر امامزاده ابراهیم در این مکان دفن است و بدن ایشان در قریه ناجر کجور مدفون است

 این شهر تا اتمام دوره قاجاریه توسعه چندانی نداشته به طوری که دارای یک خیابان اصلی دو باب حمام یک مدرسه به نام احمدیه و تاسیسات اولیه شیلات و گمرک و چند باب مغازه بود
 از سال 1310به لحاظ موقعیت تفریحی این شهر زیرساخت های اولیه آن نظیر خیابان بندی ساختمان سازی و ایجاد پل معلق فلزی و دیواره بتنی دو طرف رودخانه و… صورت پذیرفت

 بابلسر و انقلاب اسلامی ایران

شهرستان بابلسر در صحنه انقلاب مانند دیگر شهرها حضوری گسترده داشته و همچنین در عرصه دفاع مقدس از جمله پیشتازان بوده است که مجموعه ی شهرستان 840 شهید، 2055 جانباز و 123 آزاده تقدیم اسلام نموده و مردم این شهر همواره تابع آرمان های بلند امام خمینی ره و مقام معظم رهبری حضرت آیت الله خامنه ای مد ظله العالی می باشند
 بعد از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی شهرستان بابلسر همانند شهرهای دیگر کشور در عرصه های گوناگون پیشرفت هایی داشته اگر چه کافی نیست و باید تلاش بیشتری در جهت توسعه ی آن به عمل آید

 بابلسر و صنعت گردشگری

بابلسر در حاشیه بزرگترین دریاچه ی جهان و سواحل زیبای آن قرار دارد و به سبب دوری از کوه و نزدیکی به دریا با هوای بسیار معتدل، یکی از مهمترین مناطق گردشگری و مهمان پذیر کشور می باشد که از سوی سازمان ایرانگردی و جهانگردی به عنوان یک قطب بزرگ گردشگری برگزیده شده است

 اطلاعات عمومی بابلسر

طول جغرافیایی بابلسر 52 درجه و 39 دقیقه و عرض آن 36 درجه و 42 دقیقه است، ارتفاع شهر 7 متر بالاتر از سطح دریای خزر و 22 متر پایین تر از سطح دریاهای آزاد قرار دارد
 حدود شهرستان بابلسر، از شمال به دریا از شرق به جویبار از جنوب شرقی به قائمشهر از جنوب به بابل و از غرب به محمود آباد و از جنوب غرب به آمل مشرف می باشد و مرکز سیاسی اداری آن شهر بابلسر است
 بابلسر در دوران گذشته به عنوان بخش نمونه مطرح بود و در سال 1368 به فرمانداری ارتقاء یافت و دارای 4 بخش مرکزی و فریدونکنار و بهنمیر و رودبست می باشد، مساحت شهرستان 465 کیلومتر مربع و وسعت شهر 15 کیلومتر است

 ضمناً امام جمعه محترم فریدونکنار حجة الاسلام آقای سید محمود جلالی و امام جمعه محترم بهنمیر حجة الاسلام آقای محمد حسن شریف تبار می باشد
 آب و هوای بابلسر معتدل و مرطوب دارای بارانهای متوالی و رطوبت زیاد است و مقدار ریزش باران در طول سال بین 800 تا 900 میلیمتر است
 مهمترین و بزرگترین رود بابلسر بابلرود است که اکثر رودهای بزرگ و کوچک شهرستان بابل به این رود می پیوندد و بر روی این رود دو پل معلق وجود دارد که یکی توسط مهندسین آلمانی که در حدود 60 سال پیش و دیگری چند سال گذشته توسط مهندسین ایرانی ساخته شده است، طبق آمار سال 1378 جمعیت شهرستان بابلسر 163752 نفر بوده است، به علت وجود اداره کل شیلات استان مازندران در شهرستان بابلسر این شهر از نظر استحصال خاویار از جایگاه ویژه ای برخوردار است، شیلات دارای 470 نفر صیاد ماهیان خاویاری و 4200 نفر صیاد ماهیان استخوانی در قالب 57 تعاونی است

 انواع بادهای منطقه

دشت وا : از مغرب می وزد و بعد از این باد هوا ابری و طوفانی می شود این باد در زمستان شدید است
 گله وا: تقریباً از شرق می وزد و بعد از دشت وا می آید و هوا را صاف می کند
 خزری: از شمال می وزد و در تابستان به صورت نسیم خنک است
 باد سام: از جنوب و از البرز می وزد که به آن کوه سری وا نیز می گویند و در زمستان سوزناک و در تابستان ملایم است*

 

ادامه مطلب ...

نوشهر یکی از شهرهای استان مازندران ایران است.شهر نوشهر مرکز شهرستان نوشهر در استان مازندران است. جمعیت این شهر بر طبق سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۴۰٬۵۷۸ نفر بوده‌است .

تاریخچه [

قدیمی‌ترین نام نوشهر سنگ تجن می‌باشد.آغاز شکل گیری نوشهر از روستای گردکل و منطقه شهر پشت بوده است که در مجاورت رودخانه گردکل در شمال مسیر راه سرتاسری کناره قرار داشته است . در زمان قاجار به لحاظ نزدیک بودن این روستا به دریا و مناسب بودن ساحل آن جهت پهلوگیری شناورهای تجاری مورد توجه شخصی بنام خاچیک قرار گرفت . و این منطقه محل مناسبی برای مبادله و حمل و نقل کالا میان ایران و روسیه شوروی و سبب رونق فعالیتهای مختلف اقتصادی گردید . پس از مدت زمانی مورد توجه حبیب اله خان سردار خلعتبری تنکابنی(پدر سپهسالاراعظم تنکابنی؛ درآن زمان نوشهربامحوریت کجورقسمتی ازتنکابن محسوب می‌شد.) قرار گرفت که بجهت آغاز فعالیت‌های عمرانی به حبیب آباد معروف شد سپس به دهنو و در سال ۱۳۱۸ هجری شمسی و در زمان پهلوی اول با ایجاد بندر نوشهر و یک سلسله اقدامات عمرانی با هویت شهری در کنار بافت روستائی به نوشهر تغیر نام یافت . بنابراین علل عمده استقرار و پیدایش شهر نوشهر در این منطقه را می‌توان وجود رودخانه‌های متعدّد، نزدیکی آن به دریا، کوتاه بودن فاصله اش به تهران و موقعیت مناسب ساحل آن برای پهلوگیری شناورهای تجاری و حاصلخیزی اراضی اطرافش دانست .[۱]. یکی از روستاهای توریست پذیر در این شهرستان روستای شوفسکاج است

موقعیت جغرافیایی

نوشهر در طول جغرافیایی ۵۱٫۳۰ درجه شمالی و ۳۶٫۳۹ درجه شرقی فرار دارد. شهرستان نوشهر از شمال به دریای خزر، از جنوب به رشته کوههای البرز، از شرق به شهرستان نور و از غرب به شهرستان چالوس متصل است . ارتفاع آن از سطح دریا ۲٫۹− متر است. نوشهر دارای دو بخش مرکزی و کجور است.[

جاذبه های طبیعی

رودخانه خیرود - ماشلک - گردکل - کورکورسر- وبسیاری رودخانه های کوچک و بزرگ دیگر
جنگل سی سنگان
آبشار چلندر

آثار تاریخی و مناطق دیدنی

بندر نوشهر
 
 عکس هوایی از بندر نوشهر
پلاژ شهرداری نوشهر با نام منطقه تفریحی و توریستی سیترا
بازار روز نوشهر که شرایط خاص بنایی آن و همچنین بازار ماهی فروشان و نحوه فروش ماهی به سبک چوب زدن که در این بازار انجام می‌شود

و همچنین پیست کارتینگ، خیابان فرودگاه، باغ نوید ...[۳] و [۴]
چشمه گردو چشمه گردو نام چشمه زلال با آب فراوان می‌باشد که در فاصله پنج کیلومتری نوشهر در استان مازندران در محلی به نام روستای سنگ تجن (قدیمی‌ترین نام شهرستان نوشهر) واقع شده است.این چشمه پرآب‌ترین چشمه در منطقه غربی استان مازندران می‌باشد و به دلیل مناظر زیبای اطراف آن همه ساله پذیرای مسافران زیادی از اقصا نقاط کشور به این منطقه می‌باشد.این چشمه آب شرب دو شهرستان نوشهر و چالوس و روستاهای اطراف را تامین می‌کند.
قلعه ملک کیومرث
حمام کندلوس
آرامگاه درویش امیر
امامزاده نوح
آرامگاه امامزاده سید علی کیا سلطان
دزد قلعه
اماممزاده محمد طاهر

حمل و نقل

بندر نوشهر

بندر نوشهر یکی از مهمترین بنادر اقتصادی و تجاری ایران است که سالانه حجم زیادی کالا از طریق این بندر مبادله می‌شود. این بندر نزدیکترین بندر به پایتخت ایران (تهران) است و مجهز به خطوط هوایی است. فاصله این بندر تا تهران ۲۰۰ کیلومتر است.[۵]

فرودگاه نوشهر

فرودگاه نوشهر در سال ۱۳۳۲ بصورت یک باند خاکی ساخته شده و در سال ۱۳۶۲ ترمینال جدید در آن افتتاح شد، مساحت این فرودگاه ۵۸ هکتار است و با باندی به طول دو هزار و ۱۵۰ متر قابلیت پذیرش هواپیماهای متوسط پیکر را داراست. در حال حاضر فرودگاه نوشهر دارای پروازهای هفتگی( سه شنبه، پنج شنبه و جمعه ) به تهران، بندرعباس و مشهد می‌باشد.[۶]

مراکز آموزشی

انشگاه علوم دریایی امام خمینی و دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران در این شهر واقع است.همچنین دانشگاه آزاد اسلامی واحد نوشهر و چالوس، دانشگاه پبام نور و دانشگاه غیر انتفاعی مارلیک و همچنین پردیس هنر ومعماری کمال الملک ( شهرسازی و معماری) نیز در این شهر واقع است.

هنرمندان

از هنرمندان زاده ی نوشهر می توان از بهمن عبدی (گرافیست و کاریکاتوریست)، پوران فرخزاد (شاعر و منتقد ادبی)، فردین خلعتبری (آهنگساز) و مهدی موسوی (ترانه سرا، شاعر و منتقد ادبی) نام برد.

ورزش

تیم فوتبال شموشک نوشهر در این شهر قرار دارد. کیانوش رحمتی، بهمن طهماسبی،میثم حسینی،رحمان احمدی،محسن عاشوری، رضا سیم‌خواه و حسن رنگرز از ورزش‌کاران معروف اهل این شهر هستند.

سدها

سد آویدر سد خاکی آویدر در فاصله حدودا ۳۰ کیلومتری شرق شهر نوشهر و در نزدیکی پارک جنگلی سیسنگان در استان مازندران قرار دارد. این سد و دریاچه پشت آن دریاچه در فاصله‌ای دور از دریا و در دل کوهستان قرار دارد که این امر سبب کاهش رطوبت هوا در این منطقه شده‌است. سد خاکی آویدر در حقیقت متعلق به اداره آبیاری منطقه‌است و دریاچه پشت سد نیز جهت تامین آب مورد نیاز زمینهای زراعتی منطقه ایجاد شده‌است.

 

نام شناسی

نام این شهر در روزگاران کهن مامطیر بوده‌است. ابن فقیه[۲]، ابوالفداء [۳]، مقدسی[۴] و نویسنده کتاب حدودالعالم[۵] از این شهر به نامهای ممطیر و مامطیر یاد کرده‌اند. ابن اسفندیار در کتاب تاریخ طبرستان، درباره نامگذاری این شهر به مامطیر می‌نویسد:

چون امام حسن ابن علی(ع) در زمان خلافت عمر به مامطیر رسید و مالک اشتر نخعی و سپاه عرب با او بودند آن موضع که مامطیر است به چشم امام حسن ابن علی(ع) دلگشای و نزه آمد، آبگیرها و مرغان و شکوفه‌ها و ارتفاع بقعه و نزدیک به ساحل دریا دید گفت: بقعه طیبه ماء و طیر، از آن تاریخ مختصر عمارتی پدید آمد تا به عهد محمدابن خالد که والی ولایت بود، بازار فرو نهاد و بیشتر عمارت فرمود در سنه ستین و مایه مازیار بن قارن مسجد جامع بنیاد نهاد و شهر گردانید. [۶]

ولی اولیاءاله آملی می‌آورد: در عهد خلافت اصحاب از قبل خلفای راشدین، هیچ کس، تخصیص به تبرستان نیامد و آنچه در تاریخ تبرستان مسطور است که در ایام خلافت عمربن الخطاب امام ابومحمدالحسن علی(ع)، و عبداله ابن عمر، و مالک بن حارث الاشتر و قسیم بن العباس به تبرستان آمده‌اند به حقیقت اصلی ندارد. در این باره اختلاف نظر زیادی وجود دارد. از جمله آنکه عده‌ای فتح طبرستان را در زمان عثمان می‌دانند نه به عهد خلافت عمر ؛ و عده‌ای از مورخین نیز حضور امام حسن را در فتح طبرستان صریحا نفی کرده‌اند و عده‌ای دیگر به حضور آن حضرت در فتح طبرستان اشاره‌ای نمی‌کنند. اما براساس مدارک به دست آمده نام مامطیر در یک واقعه تاریخی مربوط به سال (۲۵۰ ه. ق) هنگام قیام حسن بن زید علوی (داعی کبیر) ضد حکمران عرب طبرستان آمده‌است. بعضی از متاخران از دو کلمه (ممطیر) و (مه میترا) چنین نتیجه گرفته‌اند که: شهر بابل امروزی شهری بود پاک و مقدس، در نزدیکیهای دریا و برای جای داشتن (میترای بزرگ) یا (آتشکدهٔ میتر)، بومیان آنرا (مه‌میترا) یا جایگاه میترای بزرگ می‌نامیدند. از سال (۲۵۰ ه. ق) به بعد نام مامطیر در اغلب حوادث طبرستان عنوان می‌شود که در قرن پنجم و ششم، مامطیر رو به وسعت و آبادانی می‌رود بطوریکه در اوایل قرن هفتم به روایت یاقوت حموی از نقاط معتبر طبرستان به شمار می‌آید. [۶]

.[۷]

تا میانه سده هشتم هجری، این شهر را به نام مامطیر می‌خواندند تا آن که کیاییان جلالی آخرین شاه باوندیان - حسن - را شکست دادند و در همان سال سادات مرعشی به سرپرستی میربزرگ از آمل قیام کردند و کیاییان جلالی را شکست دادند و مامطیر را گشودند. سید قوام‌الدین مرعشی وارد مامطیر شد و رفت و آمد دراویش مرعشی باعث رواج کسب و کار در مامطیر شد و نام شهر به بارفروش ده تغییر یافت.[۸]
 مرعشیان تا سال ۱۰۰۶ هجری قمری در مازندران حکومت کردند. در این سال شاه عباس آنان را برکنار ساخت و این منطقه را تابع حکومت مرکزی کرد [۹]. در این دوران به نظر برخی تاریخ نویسان رفته رفته نام شهر به بارفروش تغییر یافت و پسوند ده از نامش حذف شد [۱۰]. البته برخی معتقدند که این تغییر نام در اواخر زندیه و اوایل قاجار اتفاق افتاد.[۱۱]

این شهر ظاهراً در اواخر دوران قاجار باول نامیده می‌شد که این نام از رودخانه باول رود که امروزه بابل رود خوانده می‌شود گرفته شده. سرانجام در سال ۱۳۰۶ به بابل تغییر نام داد.[۱۲] بابل را با عنوان «شهر بهار نارنج» نیز می‌شناسند.
بلایا

بابل از سال ۱۱۹۸ دچار بلاهای سختی همچون؛ وبا٬طاعون٬طغیان آب و زلزله شد. این بلاهای سخت باعث شد که بسیاری از ساکنین این شهر جان خود را از دست بدهند. همچنین شهر را به آسیب‌های فراروانی دچار کرد. اما به تدریج پس از گذشت حدود یک دهه با تلاش مردم شهر بابل دوباره آباد شد و مانند قبل رونق فراوان گرفت.
بخش‌ها
 
 نقشه توپوگرافی برخی شهرهای ایران
بخش مرکزی شهرستان بابل

شهرها:بابل، امیرکلا
بخش بابل کنار

شهر:مرزیکلا
بخش بندپی غربی

شهر:خوش رودپی
بخش بندپی شرقی

شهر:گلوگاه (بابل)
بخش گتاب

شهر:گتاب
بخش لاله آباد

شهر:زرگرمحله
تاریخچه محلات بابل

محله افراداربن: محله افراداربن در گذشته در مرکز هر محله درختانی کاشته می‌شد که به خاطر تنومندی واهمیت ان نام محله را با نام درخت معرفی می‌کردند. افرا درختی شبیه چنار و بسیار پر شاخ وبرگ که بلندی آن تا بیست متر هم می‌رسد. چاه آبی نیز در مرکز محله مقابل نانوایی فعلی مقابل کوچه ابومحله قرار داشته‌است ومردم از آب این چاه استفاده می‌کردند.

محله باقر ناظر: محله باقر ناظردر دوران قاجار و پهلوی اول در این محله مدرسه‌ای بود با نام باقر ناظر که به مدرسه قاضی نیز معروف بود. این مدرسه در سال ۱۳۱۹شمسی تخریب شد و به جای آن مدرسه سعدی احداث شد. باقر ناظر در اصل ناظم مدرسه حاج ابراهیم یا قاضی بود که بعد تبدیل به دبستان سعدی شد ومحله به نام باقر ناظر اشتهار یافت.

کاسگر محله یاکوزه گر محله: کاسه گر محله یا کوزه گر محله نام محله‌ای است که در گذشته بیشتر ساکنان آن را کوزه گران تشکیل می‌داده‌اند وبا گل ظروف سفالی می‌سا ختند. قدمت آن به دوران قاجار می‌رسدو ابتدای بافت قدیم شهر بابل از سمت جنوب شهر را شامل می‌شود. کاروان سرای سبزه میدان (پلنگ فعلی)در دوران ناصرالدین شاه قاجار محل نبرد سعیدالعلماء و یارانش با افراد بهایی در سال۱۲۶۵قمری بوده‌است که به پیروزی مسلمانان شهر به رهبری سعید العلماء انجامید. در محله کاسه گر محله قرار دارد.

عطار محله: عطار محله در سه راه فرهنگ در کوچه‌ای بم بست که ابتدای آن اسلحه فروشی توکلی قرار داردو وجه تسمیه آن به خاطر شخصی بزرگ و با نفوذ که شغل عطاری داشت وبه مرور به خاطر وجاهت واشتهارش محله به نام عطار محله معروف شده‌است.

محله حیدر کلا: قدمت این محله به دوران سلطنت ناصرالدین شاه می‌رسد. اعتمادالسلطنه از همراهان ناصرالدین شاه در سفر این پادشاه به بابل در روز یک شنبه ۲۱ شوال ۱۲۹۲ ق در محله حیدر کلا به حمام رفته بود.

آستانه: آستانه امامزاده قاسم از قدیمی ترین محلات شهر بابل است که نخستین بار نام آن در تاریخ خاندان مرعشی آمده‌است. نعش میر سلطان مراد خان در آستانه کلاج مشهد (آستانه) به امامت گذاشته، پس از چهل یوم که از مراسم تعزیه فارغ شدند به مردم امین داده به کربلای معلا فرستادند. از آستانه به کلاغ مسجد نیز یاد شده‌است. پیدایش این مکان در قرن هفتم هجری بود. بقعه امامزاده قاسم از آثار با ارزش قرن نهم هجری قمریست که دارای گنبد مخروطی با ارتفاع ۲۲ متر و یک مسجد متصل به آن می‌باشد. درهای منبت کاری شده زیبا وپر نقش این بقعه در سال ۹۰ هجری قمری و صندوق کنده کاری شده بر روی قبر امامزاده در شعبان المعظم ۸۸۸ ه ق ساخته شده‌است. بقعه امامزاده قاسم به شماره ۳۴۲ در تاریخ ۲۰/۳/۱۳۲۱در شماره آثار ملی و تاریخی کشورمان به ثبت رسیده‌است. امامزاده قاسم از نوادگان پنجم امام محمد تقی (ع) وبه روایتی دیگر از آیت الله آقا شیخ محمد علامه، قاسم بن ادریس بن امام علی نقی (ع) مدفون در آستانه بابل می‌باشد.

سر حمام کاظم بیک: محله سر حمام کاظم بیک بر گرفته نام‌های حمام میرزا یوسف و مسجد کاظم بیک است که در نزدیکی هم در این مرحله قرار دارندو به آن سر حمام نیز می‌گویند. مسجد و مدرسه کاظم بیک در سال ۱۰۹۲ قمری در دوران صفویه و توسط حاج کاظم بیک از بازرگانان بزرگ منطقه و حمام این محله نیز به کوشش و سرمایه حاج میرزا یوسف در سال ۱۲۱۶ قمری در دوره پادشاهی فتحعلی شاه قاجار احداث شده‌است. قدمت این محله از دوران صفویه می‌باشد.

کوچه سیب باغ: سیب باغ از ابتدای میدان شاه کلا بزرگ به طرف امامزاده یحیی کوچه‌ای است که در گذشته باغ سیب قرار داشت و این کوچه به این نام شهرت یافت. باغ سیب در ابتدای کوچه سمت چپ از محله شاه کلا قرار داشت.

محله طوقداربن: طوقداربن در اصل این محله به نام توغ داربن بود که به معنی درخت و پرچم وعلم است و به مرور تبدیل به طوقداربن شد که به معنی گردنبند و گرداگرد می‌باشد. با توجه به قدمت محله و وجود آرامگاه، مسجد ومحل زندگی دو مرجع بزرگ تقلید ملا نصیرا وشیخ کبیر در آن و معمولا در آرامگاها درخت کاشته می‌شد و توغ نام یک درخت نیز می‌باشدمعنای توغ باید صحیح باشد. سابقه حضور وزندگی ملا نصیرا در این محله و ساخت مسجد محدثین توسط این عالم ربانی در شعبان سال ۱۱۳۶ قمری، سابقه تاریخی آن را به دوران شاه طهماسب دوم صفوی می‌رساند.

محله بی سرتکیه: بی سر تکیه نام قدیم آن خسرویه بود. در دوران قاجاریه تکیه‌ای در ضلع شمالی محله و مقابل مسجد فعلی در حال سوخت بود که سازنده آن به عللی نتوانست کار ساخت آن را به اتمام برساند و این تکیه مدتها بدون سقف بود و به هنگام عزاداری واطعام در ماه محرم به تکیه بی سر معروف شد و مردم به خاطر همین نام محله را بی سر تکیه گذاشته‌اند. بعدها اهالی با آوردن الوارهای بزرگ از طریق جنگل و رودخانه سقف تکیه را کامل کردند. قدمت آن بیش از یک قرن و دوران قاجاریه‌است. درخت آزاد در بی سر تکیه از کیلومتر دور نمایان بود واز بلند ترین درختان شهر بود.

محله گلشن: قدمت محله گلشن به دوران صفویه می‌رسد. در گذشته مسجد وتکیه در کنار هم قرار داشتند که در تعریض خیابان نواب تکیه به کلی تخریب شد و بخشی از مسجد باقی مانده‌است. از محلات بزرگ مرکزی شهر بابل می‌باشد. گلشن به معنای گلزار وباغ گل وگلستان است ودر گذشته تا قبل از پیروزی انقلاب اسلامی باغ‌های فراوانی در اطراف محله وجود داشته‌است.

شاهکلا: شاهکلا در کنار محله گلشن بزرگ وکوچک واقع اند و قدمت آن همچون محله گلشن به دوران صفویه می‌رسد واز نام آن بر می‌آیدمنطقه‌ای اعیانی یا شاه نشین که افراد ثروتمند وشریف و بزرگ در آن ساکن بوده‌اند که شاهکلا کوچک در جنوب شرقی وشاهکلا بزرگ در جنوب غربی محله گلشن قرار دارندودر دوران صفویه و مرعشیان رونق بیشتری از نظر زیست مکانی داشته‌اند.

محله شاه زنگی یا مسجد جامع: محله مسجد جامع در گذشته ودر دوران قاجاریه به آن محله شاه زنگی گفته می‌شد در محل تکیه فعلی تکیه‌ای با نام شاه زنگی معروف بود که به این محله نیز شاه زنگی می‌گفتند. در این تکیه در ماه محرم و وسط میدان عذاداری سنتی انجام می‌شد. قدمت مسجد جامع یا شاه زنگی با بازارچه معروف آن متعلق به دوران صفویه‌است و ۲ قطعه سنگ مرمر متعلق به سال ۱۱۰۶ قمری در محوطه مسجد این محله قرار دارد.

محله شهدا یا درب الشهدا: شهدا یا درب الشهدا یا شهدابن- از نامهای رایج چهار راه شهدا ی فعلی است که در گذشته مقبره ۴ تن از یاران آیت الله العظماء سعید العلماء بار فروشی بود که در نبرد با بهایئان و افراد شیخ محمد علی بار فروشی (قدوس) به شهادت رسیده‌اند. قدمت آن به دوران قاجاریه می‌رسد و همواره مرکز بازار بابل بوده‌است. در ضلع جنوب غربی چهار راه شهدا (سلمانی سابق و میوه فروشی فعلی) مقبره یکی از سادات قرار داشت که در دوران پهلوی اول تخریب شد وتا مدتها قبل در کنار آن در پیاده رو منبری قرار داشت که مردم در شبهای جمعه شمع روشن کرده و نذررو نیاز بجای می‌آوردند. و در دوره قاجاریه به آن امامزاده شهدا میان بازار می‌گفتند.

محله برج بن: نام قدیم این محله به خاطر وجود مدرسه علمیه قادریه در محل شهرداری سابق قادریه محله بود. پس از تخریب این مدرسه و احداث بلدیه بار فروش در سال ۱۳۰۷ در همین مکان برجی بر بالای مکان بنای بلدیه ایجاد کرده‌اند که ماموران بلدیه (شهرداری) با استقرار در اتاقک برج محل‌های دود و آتش سوزی در سطع شهر را شناسائی می‌کردند تا ماموران آتش نشانی برای اطفای حریق اقدام کنند. به همین خاطر به قادریه محله برج بن گفته شد یعنی محله‌ای زیر برج بلدیه.

آقا رود پیش: آقا رود پیش پس از منطقه قورمش لو قرار دارد. در گذشته این مناطق مستعد کشاورزی بوده و مکانی مناسب برای توزیع آب زراعی از آقا رود به اطراف باز گیر کلا و اطراف آن.

محله سر حمام آقا حسن: کوچه سنگ پل حد فاصل آهنگر کلا و چهارشنبه پیش در گذشته حمام آقا حسن قرار داشت که به واسطه وجود حمام به سر حمام آقا حسن اشتهار یافت. محله‌ای از دوران قاجاریه که به محلات اطراف یعنی چهار شنبه پیش –سنگ پل-آهنگر کلا و چاله زمین مرتبط می‌شود.

محله همت آباد: همت دآباد در سه راهی سنگ پل به بید آباد قرار دارد در مرکز این محله مقابل تکیه قبلا پارک کودک قرار داشت که تبدیل به کتابخانه کودک شد. محله‌ای قدیمی از دوران قاجاریه در کنار بید آباد، که شاید به علت همت و اراده‌ای که یک شخص یا جمع محله برای آبادی آن داشته‌اند به این نام اشتهار یافته‌است.

محله آهنگر کلا: آهنگر کلا وجه تسمیه آن به علت وجود تعداد آهنگر در کنار هم در یک محله‌است. کلا به معنی محله و آهنگر کلا به معنای محله زندگی آهنگرران که در دوران قاجاریه نیز به همین نام وجود داشته‌است. حدادی و حدادیان که به معنای آهنگر و آهن فروش و آهنگری است ساکنان قدیمی این محله محسوب می‌شوند. شهید حدادیان از شهدای دوران انقلاب اسلامی نیز از ساکنان این محله بوده‌است.

محله چاله زمین: چاله زمین از نظر جغرافیائی در منطقه‌ای پست و پائین تر از آستانه قرار داشته‌است. چون آستانه آرامگاه بوده و نسبت به بالاتر از دیگر نقاط بر روی تپه واقع بود چاله زمین در مجاورت شمال آن در حالتی چاله مانند قرار داشت به این نام معروف شد.

محله قصاب کلا: قصاب کلا به خاطر وجود جمعی از قصابان که در این محله زندگی می‌کردند بهانه‌ای برای نام گذاری این محله به قصاب کلا شده‌است. قصاب کلا در دوران قاجاریه به همین نام وجود داشت.

محله چهار شنبه پیش: چهار شنبه پیش در گذشته در کنار شهر واقع بود و به گفته سیاحان خارجی روزهای چهار شنبه در این محله بازار هفتگی بر پا می‌شد. و به علت استقرار بازار هفتگی در روز چهار شنبه، پسوند پیش که به معنی مکان استبه آن افزودهو محله به چهار شنبه پیش اشتهار یافت. ملگونف روسی که در سال ۱۲۷۷ قمری به بار فروش سفر کرده‌است از چهار شنبه پیش به همین نام در سفر نامه اش ذکر کرده‌است. چهار شنبه پیش یکی از وسیع ترین محلات قدیمی بابل است که اقا رود از وسط این محله می‌گذرد.

کفشگر محله آب بخشان: وجه تسمیه آن از کفشگر وآب بخشان تشکیل شده و به معنی محله‌ای به نام کفشگر که آقا رود آن را به دو بخش شرقی و غربی تقسیم کرده و در این محل برای مصارف کشاورزی آب آقا رود را تقسیم می‌کردند. برای تقسیم آب از گل یا چوب و یا کیسه‌های شنی و حلب برای بستن وانسداد عبور آب آقارود استفاده می‌کردند.

محله درکه سر: درکه سر در نزدیکی و بالاسر کفشگر محله به طرف کمربندی شرقی فعلی واقع است در این نقطه پس از عبور آب آقا رود از آب بخشان کفشگر محله، آب کشاورزی از درکه سر به طرف دشت‌های آغوزین و کوچه آرامگاه معتمدی و باز گیر کلا سرازیر می‌شد. میراب در این نقطه برای تقسیم آب کشاورزی حضور می‌یافت و در مدت شبانه روز و طول هفته آب را به نوبت تقسیم می‌کرد.

محله پرک داربن: پرک داربن –محله‌ای با نام درخت که به نام پرک است. پشت کا رخانه روغن نباتی چیت ساز و بین آهنگر کلا و حکیم آباد قرار دارد.

محله قورمش لو: منطقه‌ای با دشت‌های حاصل خیز که اکنون شهرک صالحین در آن قرار دارد.

محله بید آباد: از محله در دوران فتحعلی شاه قاجار به همین نام وجود داشت. و استقرار باغ با درختان فراوان بید علت پیدایش این نام بین مردم شده‌است. محله‌ای با درختان بید فراوان در کنار آقا رود که از ضلع شرقی این محله می‌گذرد.

محله درویش خیل: در کنار آقا رود و بید آباد قرار دارد که به چهار شنبه پیش متصل می‌شود درویش خیل در دوران قاجاریه به همین نام خوانده می‌شد و محل سکونت در اویش بوده و نشان از تاریخی بودن آن از دوره مرعشیان است محله‌ای که گروهی از درویشان سکونت داشته‌اند خیل به معنی گروه سواران می‌باشد و درویش خیل به معنی محل استقرار و زندگی گروهی از سواران درویش است. قدمت آثار از دوره مرعشیان است و در دوره قاجاریه تا کنون به همین نام است.

محله عرب خیل: عرب خیل در شمال درویش خیل و بید آباد واقع است و همانند درویش خیل، محل زندگی جمعی از عرب زبانان مهاجر بود که محله‌ای کوچک را تشکیل می‌دادند. قدمت آن از دوران مرعشیان است و در دوره قاجاریه نیز تا کنون به همین نام خوانده می‌شود این محله آخرین محله از بافت قدیم بابل است که ابتدای آن از کاسه گر محله شروع می‌شود. این محله یکی از محلات بزرگ چهار شنبه پیش محسوب می‌شود که پشت مرقد امامزاده عبدالله واقع است.

محله سنگ پل: در سه راهی خیابان بازار به چهار شنبه پیش و آستانه واقع است و گفته می‌شود شهر و از این محله عبور می‌کرد وبرای عبور مردم سنگی بر روی آبراه انداخته بودند که به پل سنگی یا سنگ پل معروف شده‌است. سنگ پل در گذشته مبدا و خروج شهر بابل بود و دروازه شهر برای عزیمت به کیاکلا، بهنمیر، قائم شهر (شاهی) بود. با احداث جاده جدید بابل –قائم شهر از اهمیت آن کاسته شد.

محله سر حمام میرزا هادی: در سه راهی سید جلال به میانکت در مقابل تکیه فعلی و پشت مغازه بقالی آرام یک حمام عمومی وجود داشت به نام حمام میرزا هادی، که اشتهار این محله به خاطر وجود حمام مذکور است. سر به معنی محله‌است وحمام هم به سر حمام محله تبدیل می‌شد. این محله از محلات قدیمی دوران قاجاریه‌است و میرزا هادی سازنده و صاحب حمام بود.

محله میانکت: میان کت و میان کتی از نامهای این محله‌است که بین مسجد ابو و سر حمام میرزا هادی واقع است. کت به معنای کتف و شانه نیز تخت شاهی و به معنی دیوار ، قنات و کاریز هم هست در دوران قاجاریه به این محله، میان قطع هم می‌گفتند. قدیمی‌ها بیشتر به آن میون کتی اطلاق می‌کردند. این محله در سه راهی محلات سر حمام میرزا هادی، اجابن و پنج شنبه بازار، و ابوالحسن و ابوالحسین قرار دارد و شاید از این نظر محله‌ای میان این محلات است به آن میان کتی یا میون دکتی گفته‌اند.

محله ابو الحسن و ابو الحسین: این محله که اکنون به کوچه شهید محبوبی اشتهار دارد امامزاده محل مقدسی است به نام برادران ابوالحسن وابوالحسین که نزد مردم به ویژه بانوان از کرامات زیادی برخوردار است و هنوز هم مراسم نذر و نیایش و دعا و سفره خوانی توسط بانوان در این مکان که وسط محله قرار دارد بر پا می‌شود. این محله در دوران قاجاریه نیز وجود داشت.

محله د باغ خانه پیش: در گذشته این محله مکانی داشت برای کشتار دام و پاک کردن و فروش پوست دام. دباغ خانه +پیش- کلمه پیش در پسوند برخی از محلات بابل به معنی مکان و محله محسوب می‌شود و در محاوره محلی در پسوند برخی از محلات کلمه پیش استعمال می‌شد. این محله قدمت تاریخی آن به دوران قاجاریه می‌رسد و ماهی رود خانه نیز در کنار آقا رود، و در باغ آزادیان در گذشته وجود داشت.

هسسکاکلا: محله‌ای در سادات محله فعلی که در دوران قاجاریه به علت جنازه‌های فراوان درز این محله که بر اثر بروز به استخوان (هسسکلا) تبدیل شده بود هسسکاکلا خوانده می‌شد. به علت شیوع بیماری مهلک وبا که منجر به فوت هزاران تن از اهالی بار فروش در دوران قاجار شده بود و امکان دفن همه آنان نبود. جنازه‌ها در این منطقه انباشته شده بود.

نفتی محله: نفتی محله یا نفطی محله:محله‌ای در کنار مزرعه گل فعلی بابل که در برخی کتب و نیز در پسوند فامیلی برخی از ساکنان این محله کلمات نفتی، نفطی به دو شکل دیده می‌شود. در دوران قاجاریه گفته می‌شود نام قبلی آن لیلک محله‌است.

وک محله: منطقه‌ای جلگه‌ای و پر از آب و قور باغه در شرق میدان همزه کلا فعلی که در گذشته شب هنگام به خاطر سرو صدای قورباغه‌ها به وک محله معروف شده‌است. وک به معنی قورباغه ونام جدید آن همت آباد و حسین آباد، که از محلات اقماری و شرق همزه کلا محسوب می‌شوند. وک محله در دوران قاجاریه وجود داشت.

محله بندار کلا: بندار کلا یا بندرکلا یا بنادار کلا در اصل بنه دار کلا بوده‌است که تدریجا تبدیل به بندر کلا یا بندار کلا شد. قدمت آن به دوران صفویه می‌رسد: در زمان صفویه بار فروش ده بنه دار داشت که به معنای رئیس بازرگانان و انبارها بود. آقا شریف بنه دار بار فروش ده و توابع آن را در دست داشت. بنه دار کلا یا بندر کلا در نزدیکی محله اوشیب و در کنار بابل رود واقع است. بندر کلای دیگر نیز به موازات بابل رود در ابتدای امیر کلا قرار دارد.

محله درزی کتی: محله‌ای در کنار بابل رود و گل محله (گله محله)که به علت قرار داشتن بر روی تپه که به آن کتی می‌گویند و نیز درزی به معنی خیاط و جامه دوز می‌باشد و درزی کتی به معنی قلعه، تپه یا کتی و بلندی که متعلق به خیاط بوده‌است. برخی از ساکنان این محله از نام فامیلی و پسوند درزی یا درزی پور ودرزی نژاد بر خوردارند. محله‌ای است با همین نام در دوران قاجاریه.

سر حمام بیزن حاجی: محله سر حمام بیزن حاجی یا بیج ناجی محله از محلات قدیمی دوران قاجاریه‌است که به خاطر وجود حمامی در وسط این محله که متعلق به شخصی به نام حاجی بیژن بود نام محله به سر حمام بیژن حاجی در بین مردم اشتهار یافت. این حمام هنوز هم باقی است و فعالیت دارد.

محله صد دستگاه: در سال ۱۳۴۲ به علت وقوع سیلاب مخرب بابل رود در محلات قاضی کتی، درزی کتی و گله محله حدود یکصد خانه در این محلات دچار سیل و تخریب شد که با استقرار سیل زدگان در چادرهای موقت یکصد خانه ارزان قیمت در شمال شهر بابل احداث شد که به صد دستگاه معروف شده‌است.

محله سبزه میدان: سبزه میدان یا میدان سبز:در گذشته اولین نقطه ورودی شهر بابل بود که پس از بهرارم منطقه‌ای خشک و مرتعی بود و سیاحان به خاطر سر سبزی و وسعت منطقه که ابتدای شهر بود به آن میدان سبز یا سبزه میدان می‌گفته‌اند. به مرور این منطقه تاریخی که از دوران صفویه تا قاجار به این نام معروف بود از دوران پهلوی اول و دوم به سبزه میدان بین مردم اشتهار یافت.

محله کمانگر: کمانگر کلا –منطقه‌ای بالاتر از قصر و کاله نام داشت که خانواده سلطنتی در هنگام سفر شاه به بابل در این منطقه اسب سواری می‌کردند. کمانگر، به معنی استقرار طایفه و قومی با همین نام در منطقه بود که بعدها جزو محدوده شهر قرار گرفته‌است.

محله هفت تن: هفت تن از محله‌های هاشیه‌ای و قدیمی بابل که در گذشته به خاطر سرسبزی و وجود امامزاد ه در این منطقه محل زیارت و استراحت خانواده‌ها بود و محل عبور آن از میدان کارگر(شاهیو)فعلی بود و حدود ۲ کیلومتر جاده خاکی را مردم پیاده طی می‌کردند تا به هفت تن برسند. هفت تن جزو آثار تاریخی بابل است و محل تدفین هفت پسر یشتاسب جلالی است که در جنگ با میر کمال الدین بن میر قوام کشته شدند. عده‌ای نیز آن را از نوادگان امام موسی بن جعفر می‌دانند.

محله قاضی کتی: محله‌ای با قدمت از دوران قاجاریهکه به معنای تپه و بلندی در کنار بابل رود در ضلع غربی شهر بابل که متعلق به قاضی است و یا قاضی بر روی این تپه قضاوت می‌کرده‌است. برخی نیز در مجاورت از کلمه قاضی کتی استفاده می‌کنند. ولی در کتب تاریخی از سیاحان خارجی همان قاضی کتی آمده‌است و تپه‌ای بزرگ و زیبا و مشجر در کنار انبار شهرداری وجود دارد.

محله کشتار گاه: در کنار درزی کتی و گله محله، محله‌ای قرار دارد که به خاطر استقرار کشتارگاه شهر بابل در کنار بابل رود به آن نام محله کشتار گاه داده‌اند و در حقیقت بخشی از گله محله‌است که با ایجاد کشتارگاه این نام بر آن نهاده شد.

گله محله: در نزدیکی بابل رود قرار دارد و به خاطر نزدیک بودن به رود خانه و گل آلود بودن محله که از آبرفت و سیلاب بابل رود به وجود می‌آمد و آمد ورفت مردم را مشکل می‌کرد به خاطر فراوانی گل و لای به این نام معروف شده‌است.

باز گیر کلا: به خاطر وجود مرقد درویش علم بازگیری در آرامگاه این محل نام آن بازگیر شده‌است این بقعه متعلق به دوره مرعشیان است و بیانگر دوره تاریخی و قدمت این منطقه‌است.

اوشیب: از محله‌های قدیمی و در کنار بابل رود است که به خاطر همین شیب آب رودخانه به اوشیب معروف شده‌است. او به معنی آب و شیب به معنی سرازیری است. این منطقه از مناطق بزرگ و دیدنی بابل در حاشیه بابل رود است.

خشت کوره سر: محله‌ای حوالی گله محله و ضراپوری تا ورزشگاه آزادی است که در گذشته از گل موجود در این منطقه برای آجر، سفال و کوزه گری استفاده می‌کردند.

هلی باغ: پس از قرا کلا و نو علم فعلی که در کمر بندی غربی و خیابان توحید واقع است باغ وسیع آلوچه وجود داشت که به خاطر این باغات به این منطقه هلی باغ می‌گویند. و بخشی از کوچه‌های تندست یا توحید را شامل می‌شود.

قراء کلا یا نو علم: قره کلا یا قراء کلا، نو علم، نام‌های محله‌ای است از دوران قاجاریه که در سال ۱۳۰۷ شمسی مورد بازدید و توجه شاعر نامی ایرانی نیما یوشیج قرار گرفت و او برای عزیمت به اوشیب از قراء کلا نام برده‌است. قراء کلا یا نو علم که نام جدید تر آن است محله و مکانی بود برای قرائت قرآن و قاریان در مسجد این محله قرآن آموزش می‌دیدند.

خورشید کلا: وجود آئین‌های میترائسم در گذشته‌های دور و قبل از پذیرش اسلام، نام محلاتی چون خورشید کلا را پدید آورده‌است که نشان از قدمت و تاریخی بودن این محلات دارد که در گذشته جزو روستا محسوب می‌شدند.

نقیب کلا: محله‌ای در مرکز شهر که از طرف آستانه و سینما آزادی و مدرسه صدر می‌توان به آن رسید. نقیب کلا به معنای محله بزرگان و ثروتمندان بود و در گذشته به خاطر وجود سرمایه داران بزرگ و افراد متمول و خانه‌های بزرگ و مقاوم آجری ۲ طبقه در آن به نقیب کلا اشتهار یافت. این محله در دوران قاجاریه به همین نام معروف بود. سبک‌های معماری عمارات این محله با معماری بومی دوران قاجار می‌باشد.

محله پیر علم: در گذشته و در دوران قاجاریه نام این محل پیا کلا بوده‌است. ودر کتب تاریخی نام پیا کلا آمده‌است و اثری از نام پیر علم نیست. به علت مقدس بودن علم این محله که در سال ۱۳۱۴ شمسی توسط رضا خان مورد تهاجم و تخریب قرار گرفت و طی آن چند روز بعد رئیس شهربانی وقت فوت کرد با داستانهایی افواه عموم مطرح است به پیر علم مشهورگشت و امروزه قدیم ترین علم موجود در بابل و زیارتگاه مردم و محل عزاداری دسته‌های سینه زن و زنجیر زن و قربانی کردن و خیرات مردم منطقه و دیگ شهرهای استان است و از کرامات ویژه‌ای برخوردار است.

محله درویش تاج الدین: نام محله‌ای در ضلع شمالی برج بن، حوالی مدرسه حافظ و کوچه شش دری به خاطر قرار داشتن مقبره درویش تاج الدین است. مزار درویش تاج الدین که از دراویش و بزرگان مورد احترام دوره مرعشیان است بین محلات برج بن و لر محله و مقابل مدرسه راهنمایی دخترانه حافظ واقع است. قدمت آن به قرن دهم و یازدهم قمری می‌رسد.

محله مومن آباد: محله‌ای بین محلات ابو محله و سید جلال که به خاطر اعتقادات مذهبی ساکنان آن به مومن آباد اشتهار یافت. اعتقاد و قدرت ایمانی و اشتهار مردم به امور دینی انگیزه نام گذاری چنین نام‌هایی می‌شود.

محله ابو محله: این نام حکایت از وجود روحانی یا شخص بزرگ واعتباری در این محله دارد که محله را با نام می‌شناختند. تا نسل به نسل این نام به دوران بعدی رسیده‌است ابو محله در دوران قاجاریه وجود داشت. و در سفر سیاحان خارجی از آن یاد شده‌است. مسجدی به نام مسجد ابو در میانکت قرار دارد که شاید نام این محله که از همان پیشنماز مسجد باشد.

محله سید جلال: محله‌ای که در مرکز آن و در داخل پارک فعلی مقبره‌ای به نام سید جلال قرار دارد. در گذشته مقبره در داخل ساختمان مستقلی قرار داشت. برخی سید جلال را روحانی بزرگواری می‌دانند و برخی دیگر او را از بزرگان کیائیان جلالیان که طی سالهای ۷۵۰ تا ۷۶۳ قمری در شهر بار فروش حکومت می‌کردند می‌دانند. اکثر ساکنان این محله نیز جلالی نام ¬¬دارند واز نسل سید جلال هستند. بار گاه سید جلال بنا یی چهار گوشه و ۵ ضرب در ۶ متر ابعاد آن بود. این محله از قدیمی ترین محله‌های بابل در کنار آقا رود است و محل زندگی عباسقلی ارباب کدخدای بار فروش و مستجر گمرک بابلسر وبندر گز بود و تکیه‌ای به نام ارباب تکیه در همین محله وجود دارد و ارباب رودهم که از کنار جاده کمربندی و ضلع شرقی محل می‌گذرد بر گرفته از نام عباسقلی ارباب، کدخدای با نفوذ بار فروش است.

محله آزاد بن: محله‌ای در مقابل ورودی آرامگاه معتمدی است که به خاطر وجود درختان بلند و تنومند آزاد به محله آزاد بن معروف شد. این محله در دوره قاجاریهنیز آزاد بند یا آزاد بن نامیده می‌شد. تکیه و سقاتالاری در این محله وجود دارد.

محله کتی: چنان که از نامش پیداست منطقه‌ای قدیمی است با تپه‌ای چند هکتاری در نزدیکی هفت تن مشجر با درختان مرکبات و میوه او به خاطر آن به کتی یا کتی هفت تن معروف شده‌است.

محله سید زین العابدین: در پنج شنبه بازار قدیم حصیر فروشان قرار دارد که مکان زیارتی است احتمالا محل تدفین یکی از فرمانروایان یا دراویش مرعشیان است و قدمت این محله را به دوره مرعشیان و قرن (دهم و یازدهم) هجری می‌رساند. تاریخ ساخت بقعه و درهای چوبی آن ۱۳۱۲ قمری است.
ارتباط با دریا

شهر بابل می‌تواند از راه‌های مختلف با دریا ارتباط داشته باشد. یکی از این راه‌ها جادهٔ بابل به بابلسر است که از شمال شهر بابل آغاز می‌شود و تا جادهٔ ساحلی بابلسر ادامه دارد. دیگری جادهٔ بابل به بهنمیر است که پس از گذشتن از بهنمیر توسط محله می‌رود به دریا متصل می‌شود و راه دیگر جادهٔ زرگرمحله به جادهٔ ساحلی ای است که میان بابلسر و فریدونکنار قرار دارد. این جاده از شهر زرگرمحله شروع می‌شود و تا جاده ساحلی دریای مازندران (کاسپین)ادامه دارد.
جدا شدن بابلسر

در حدود چند سال پیش بابلسر جزٔ بخش شمالی شهرستان بابل بوده‌است و شهرهای بهنمیر و بابلسر در حومهٔ شهر بابل قرار داشتند اما بنا بر تصمیمات حکومتی در سال ۱۳۶۸ از این شهرستان جدا شدند و شهرستان بابلسر را تشکیل دادند.
جغرافیا

شهر بابل در ۱۳ کیلومتری جنوب دریای مازندران قرار دارد و رشته کوه البرز نیز حدوداً در ۱۰ کیلومتری جنوب بابل قرار دارد و بابلرود نیز از غرب این شهر می‌گذرد. این شهرستان از شمال به شهرستان بابلسر و فریدونکنار٬از غرب به شهرستان آمل و از شرق به شهرستان قائمشهر و شهرستان سوادکوه محدود است.
آب و هوا

آب و هوای شهر بابل به دلیل قرار گرفتن میان کوه و دریا آب و هوای معتدل و مرطوب دارد و شهرهای جنوبی شهرستان بابل به دلیل دارا بودن پوشش کوهستانی و ارتفاع زیاد آب و هوای سرد و کوهستانی دارد.
 
 نقشه آب و هوایی ایران٬بابل داری آب و هوای کاسپینی در شمال کشور
جمعیت

پس از سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت شهر بابل ۲۰۱٫۳۳۵ نفر اعلام شده‌است. بابل پر جمعیت ترین شهر استان مازندران است. جمعیت شهرستان بابل نیز ۴۶۴٫۵۳۸ اعلام شده‌است.
تاریخ
بابل در دوران سید قوام‌الدین مرعشی

در سال (۷۵۰ ه. ق) کیاییان جلالی _ با قتل فخرالدوله حسن در ۷۵۰ ه. ق سلسله باوندیان سوم پایان یافت. کیافخرالدین در ساری حاکم شد و از این پس این دودمان با عنوان جلالیان بر مازندران مستولی شدند ـ مامطیر را نیز متصرف شدند و مدت ۱۳ سال (تا ۷۶۳ در آنجا حکومت کردند. در سال ۷۶۳ سادات مرعشی سرپرستی میربزرگ در آمل قیام کردند و آنجا را متصرف شده و خود را آماده حمله و تصرف مامطیر و ساری می‌نمودند، کیائیان جلالی بالاخره شکست خوردند و مامطیر را از دست دادند. سیدقوام‌الدین مرعشی پس از شکست دادن کیائیان جلالی با فرزندان خود در آنجا استقرار یافتند و چندی نگذشت که مامطیر به سبب رونق بازارهای هفته و موقعیت شهر در نیمه راه میان ساری و آمل و از سوی دیگر نزدیکی دریا به احتمال از قرن هشتم به «بارفروش‌ده» تغییر نام یافت. سیدقوام‌الدین مرعشی پس از استقرار در بارفروشده به ترویج امور دینی پرداخت و اهالی آن دیار نیز با او به بیعت نمودند. تا اینکه: در محرم سنه هفتصد و هشتاد و یک ‍(حضرت سیدهدایت قباب) را مرض طاری گشت. و روز به روز صورت تضاعف می‌پذیرفت. و سید را مقام و مسکن بارفروش‌ده بوده‌است چون وصیت تمام شد؛ دعوت حق را لبیک اجابت فرمود چون مطابق وصیت خواستند او را در حجره خودش دفن کنند (سیدرضی‌الدین) مانع گشت، از آنجا نقل کرده به آمل آوردند، و دفن کردند. بعد از فوت سیدقوام‌الدین مرعشی، سید غیاث‌الدین در بارفروش‌ده اقامت نمود. و در احوال وی می‌خوانیم: چون سیدغیاث‌الدین به بارفروشده درآمد و مدتی برآمد، با جد خود آنجه وظیفه خدمت داشته بود به تقدیم نمی‌رسانید، تا به حدی که درویشان جهت سید خواستند که زراعت برنج بکنند، راضی نشد. و تخم برنج که افشانده بودند خود رفت و ویران کرد.
بابل در زمان تیموریان

جوزفا باربارو درباره اوضاع مازندران و بارفروش‌ده در زمان تــیموریان می‌آورد: مردم مازندران جنگجوترین مردم ایــران بشمار می‌رفتند و تا مدتی نسبتا مدید در برابر نیروی تیمور پایداری کردند شهرهای عمده آن عبارتست از ساری مرکز مازندران، بارفروش ـ بابل امروزی _که بیش از یکصد هزار تن جمعیت دارد و بارفروشده به عنون یک مرکز تجاری در زمان حکومت شاه عباس اول صفوی که مادرش از مرعشیان تبرستان بود، توسعه یافت. غلامحسین افضل الملک که در سال نهم جمادی الاخر هزار و سیصد و بیست و دو از بارفروش دیدن می‌کند، دربارهٔ بنای این شهر می‌آورد: سابقا اینجا ده بوده و در جزء جمع دفتری (بارفروش‌ده) نام اینجا بوده‌است. در عهد خاقان مغفور فتحعلی شاه قاجار آنجا را بنای شهر گذاشته‌اند و معابر صـحیحه در آن قرار داده‌اند. تقریبا نود سال است که اینجا را ساخته‌اند. آنچه از منابع متعدد برمی‌آید نام بارفروش‌ده تا اواخر دوران صفویه به این منطقه اطلاق می‌گشت.
بابل درزمان زندیه

در زمان زندیه و هنگام نقل فعالیتهای آقا محمد حسن خان آغامحمدخان قاجار ذکر بارفروش بسیار به میان می‌آید و جالب توجه آنکه کلمهٔ ده از آخر آن برداشته شده‌است. گ. ملگونف، سیاح معروف که در سالهای ۱۸۵۸ و ۱۸۶۰ میلادی از سواحل دریای خزر دیدن می‌کند می‌آورد: بابل پیش از انقلا ۱۹۱۷ م. روسیه، یکی از مراکز بازرگانی مهم شمال کشور و محل واردات امتعهٔ خارجی و همچنین مرکز خرید محصولات طبیعی و مصنوعی قرای و قصبه‌های عمدهٔ مازندران محسوب می‌گردید و به همین لحاظ بارفروش نامیده شده بود. بعضی محققان را اعتقاد بر آنست که: از سدهٔ هشتم ه. ق یعنی از حکومت میرقوام‌الدین مرعشی، بارفروش دیه و از سدهٔ سیزدهم یعنی از زمان پادشاهی فتحعلی شاه قاجار بارفروش خوانده شده‌است. حوادث سیاسی اواخر عهد زندیه نقطه عطفی در تاریخ بارفروش محسوب می‌شود. از سال ۱۱۶۵ ه. ق که محمدحسن‌خان شکست سختی به سپاه کریم‌خان زند وارد آورد آهنگ مازندران کرد، از آن سال سرتاسر مازندران تحت سیطرهٔ محمدحسن‌خان درآمد. محمدحسن‌خان تا سال ۱۱۷۲ ه. ق بر مازندران حکمرانی کرد. اما در پانزدهم جمادی‌الثانی ۱۱۷۲ ه. ق جنگی بین وی و شیخعلی خان زند درگرفت با حمله شیخعلی خان محمدحسن‌خان عقب‌نشینی را ترجیح داد و از راه شاه عباسی به سوی استرآباد فرار کرد اما سبزعلی کرد و محمدعلی آقا جاردولو ـ یا به قولی رستم بیگ کرد مدانلو ـ سر وی را بردیدند و برای کریم‌خان به تهران فرستادند. از آن زمان به بعد بارفروش مورد توجه زندیان قرار گرفت تا وقتی که زندیه آن ایالت را فتح و پایتخت را به بارفروش منتقل کردند. موقعی که در سال ۱۷۷۱ مسیحی سیاح معروف گملن از این حدود مازندران عبور می‌کرد ذکر می‌کند: پایتخت چنان که گفته شده به باروفروش انتقال یافته بود. پس از بازگشت علی محمدخان زند در سال ۱۱۹۰ ه. ق به شیراز حسینقلی خان مجددا پرچم خودسری برافراشت و صبحگاهی بطور پنهانی با سرعت هرچه تمامتر خود را به بارفروش مقر مهدی‌خان دادو رساند. حمله غافلگیرانه حسینقلی‌خان به بارفروش، مقر حکومت مهدی‌خان دادو» و برچیدن بساط حکومت وی، عصبانیت کریم‌خان را سبب شد، پس زکی خان را در سال ۱۱۹۰ ه. ق روانه مازندران کرد.
بابل در زمان قاجاریه

مرگ کریمخان زند در سال ۱۱۹۳ ه. ق فرصتی پیش آورد تا آقامحمدخان پسر بزرگ محمدحسن خان که شانزده سال به عنوان گروگان نزد وی به سر می‌برد بتواند فرار کند آقا محمدخان در ۲۸ ذیقعده ۱۲۹۴ در بارفروش به انتظام امور پرداخت. اما رضاقلیخان قاجار به همدستی لاریجانیها در ذیحجه ۱۱۹۵ ه. ق به بارفروش آمده و مقر آغامحمدخان قاجار را محاصره کردند. و آغامحمدخان را به اسارت درآوردند. ولی دوستداران آغامحمدخان در بندپی به بهانه مراقبت سخت‌تر از او، وی را به بندپی بردند. از سویی مرتضی قلیخان و مهدیقلیخان قاجار و مصطفی‌قلیخان قاجار پس از شنیدن خبر محاصرهٔ برادر بزرگ خود را به بارفروش رساندند و رضاقلیخان را برآن داشتند که خان ابدال خان را به جنگ ایشان بفرستد، اما شکست خورده و اسیر شد. دوستان آقا محمدخان پس از این ماجرا وی را با دویست تفنگچی به بارفروش بردند. آقامحمدخان تا صفر سال ۱۱۹۷ از دست برادران که علیه او دست به آشوب زده بودند آسوده شد و به استرآباد و پس از مدتی توقف در آنجا در ۲۳ ربیع‌الاول ۱۱۹۷ ه. ق به ساری بازگشت. همین که آغا محمدخان قاجار اساس حکومتش را در مازندران استحکام بخشید باز مرکز را بساری انتقال داد. گرچه تا اواخر دورهٔ قاجاریه ساری حاکم نشین مازندران بود اما به سبب وجود ادارات مالیه، اوقاف، تطمیه، کارگزاری، فواعِد عامه و دربارفروش، این شهر اهمیت بسزایی در امور مازندران داشت. در سال ۱۲۱۴ ه. ق فتحعلی شاه بعد از کشمکش با مدعیان قدرت، پسر یازده ساله خود محمدقلی میرزا را به حکومت مازندران منصوب کرد. در این زمان سپاهیان مازندرانی که به پیشنهاد قائم مقام جانباز خواندند در جنگ اول ایران و روس که در ۱۲۱۸ ه. ق/ ۱۸۱۲ م درگرفت شرکت داشتند. پادشاهی محمدشاه، فظعلی‌خان قراباغی ۱۲۵۱- ۱۲۵۲ ه. ق به حکومت مازندران گمارده شد. از کتیبه‌ای در مسجد جامع بارفروش دانسته می‌شود که فظعلی خان به دستور محمدشاه، در سال ۱۲۵۱ ه. ق مالیات نانواها را ملغی کرده بود.

بابل و فرقه بابیه

از وقایع مهم بارفروش در اوایل سلطنت ناصرالدین شاه (۱۲۶۴-۱۳۱۳) واقعه قلعهٔ شیخ طبرسی و فتنه بابی‌ها می‌باشد. پیروان سیدباب در هر ولایتی بنیاد ظهور و خروج نهادند و قصور خلافت و بروج نیابت خود را بزور بر کیوان عروج دادند. از شاهرود روی ببارفروش نهادند ـ در آن زمان مازندران حاکم نداشت و تنها شهر مازندران که وابستگی قومی و طایفه‌ای در آن دیده نمی‌شد بارفروش بود و ملامحمدعلی قدوس خود اهل بارفروش بوده‌است ـ و در خارج شهر و حوالی بحر ارم که معروف است بسبزمیدان رحل اقامت فروگرفتند. سخنان آنطایفه را بجناب سعیدالعما بردند و بدیشان پاسخهای سخت آوردند و این طایفه به طریقه ارباب خروج با اسلحه در شهر و بازار آمد و شد گرفتند جناب سعید العلما و علمای مازندران اجتماع این طایفه غریبه را در آنولایت صلاح ندانستند و برخروج امر کردند. نقار و غبار در میانه پدید آمد سخنان نرم بدرشت کشید و ضرب زبان بزخم مشت انجامید عباسقلی‌خان سرتیپ لاریجانی بنامه سعیدالعما از این کارآگاه گشته تا ایشانرا از بارفروش بار بر خر نهاده دجال‌وار روانه دیار بوار نماید کار بنزاع و دفاع انجامید دوازده کس از بابیه مقتول شدند و چند تن از اینان زخمدار گشتند ملاحسین ـ بشرویه‌ای ـ و حاجی محمد علی مازندرانی که روسای آن گروه بودند مستدعی شدند که بجانب عراق روند سردار لاریجانی مضایقتی نکرد و برایشان سخت نگرفت از علی‌آباد ـ قائمشهر کنونی ـ بگذرانیده بعراق روانه سازد و ایشان کوچ دادند و روی براه نهادند چون بعلی‌آباد رسیدند خسرونامی قادی کلائی از قوای علی‌آباد بطمع اموال ایشان افتاده با جمعیتی دنبال آن کاروان گرفت و به اسم همراهی و محافظت رشوتی خواست آنان نیز مضایقه نکردند ولی طمع خسروگدا. طبع از کرم و درم آنان افزوده بود. ایشانرا از گذشتن منع کرد و بدان اموال امر نمود و دو تن از همراهان ملاحسین کشته شدند و قریب به غروب بمقبرهٔ شیخ طبرسی رسیدند متحیر ماندند از خسرو بیک و همراهان او نیز سخت خایف و مضطر شدند و خسرو اسب سواری ملاحسین را گرفتن خواست و در شمشیر او نیز طمع کرد ملاحسین بشرویه ـ بشرویه‌ای ـ تیغی بر خسرو راند که بخون غلطید و جمعی از موافقانش را نیز بکشت و معدودی فرار کردند. ملاحسین که دید کار به اینجا کشیده شد از رفتن به عراق پشیمان شد و در محوطه مقبره مرقد شیخ طبرسی متحسن شد. بشروئی وقتی بآنجا آمد؛ وضعیت آن محل را چنین مناسب دید که آنجا را مرکز جنگ هولناک خود قرار دهد. پس شروع بساختن پناهگاه و کمینگاهها و بلند ساختن برج‌ها و دیوارها کرد چون از ساختن قلعه و استحکامات فارغ شد شروع به جمع آوری اسلحه کردند، تکمیل مهمات، تمرین بابیان به طرز استعمال اسلحهٔ آتشی و شمشیر زدن و تهیه مهمات و ذخایر جنگی کرد پس پیروانش را به چند دسته تقسیم نمود و آنها را به دهات و شهرهای اطراف فرستاد تا بقدر کفایت یکماه یا زیادتر گوسفند و خواربار و علوفه حیوانات خریداری نمایند وگرنه با غارت و چپاول تهیه سازند. آنها این عملیات را در زمان کمی انجام دادند. آنگاه نواب و دعات خویش را باطراف فرستاد تا مردم را بسوی باب دعوت کنند. چون خبر جماعت بابیه در شیخ طبرسی و دراز دستی ایشان در نهب و غارت اطراف مازندران گوشزد شاهنشان ایران ـ ناصرالدین شاه ـ گشت، فرمان داد که بزرگان مازندران لشکر آماده کرده بر ایشان بتازند و جهان را از وجود آن جماعت بپردازند اول آقا عبدالله برادر حاجی مصطفی‌خان هزار جریبی دویست نفر از مردم هزار جریب را منتخب ساخته با تفنگچی سورتی به ساری آمد و در آن جا میرزا آقا نیز از افغان‌ها ساکن ساری و سوادکوه و ترک جمعیتی فراهم کرده به اتفاق تا علی‌آباد رفتند و از مردم علی‌آباد جماعتی نیز امداد ایشان کردند. جماعت بابیه بر آقاعبدالله بتاختند و مبارزتی سخت دست داده در آن نزاع سی نفر از تفنگچیان آقا عبدالله مقتول گشتند و باقی منهزم شدند ملاحسین بی‌ترس و بیم خود را به آقا عبدالله رسانیده و او را با تیغ دو نیمه کرد اول بار تفنگچیان را طعمهٔ شمشیر ساختند. پس به کار اهل قریه پرداختند و اناثأ و ذکورأ و صغارأ و کبارأ تمامی را با شمشیر و خنجر پاره پاره کردند. پس از آن آتش بدان قریه زدند و اموال و اثقال ایشان را غارت کردند چون خبر قتل آقا عبدالله و غارت افرا معرض شاهنشاه افتاد، شاهزاده مهدیقلی‌میرزا را به قلع آنها مامور ساخت ملاحسین و حاجی محمدعلی از حالت آن لشگر آگهی یافتند بابیهٔ از جان گذشته به عزم شبیخون طریق واسکس پیش گرفتند آتش در آن سرای انداخته تمامت آن عمارت با بهاربندی که یک طرف آن بود و عمارت حسینیه که در جنب آن بوده با جماعتی که در آن جاها مسکن داشتند، یکسره بسوختند و بعضی را هم کشتند و جسد ایشان را در آتش افکندند و جماعتی از تفنگچیان اشرف، در کنار لشگرگاه سنگری ساخته بودند گلوله بر سینهٔ ملاحسین آمده پس جسد او را در زیر دیوار مرقد شیخ طبرسی، با جامه و شمشیر به خاک سپردند چون مدت محاصرهٔ قلعه شیخ طبرسی وجلادت جماعت بابیه به چهار ماه کشید، شاهنشاه به اهل مازندران خشم فرموده، سلیمان خان افشار را فرمان داد تا با لشکر ی خونخوار به جانب مازندران روان شود پس از این واقعه، دیگر در قلعهٔ شیخ طبرسی برگ درخت و علف زمین و استخوان و چرم تمام شد و راه فرار مسدود گشت، ناچار جماعت بابیه زنهار طلبیدند سعیدالعلما و دیگر اهالی بر قتل حاجی محمدعلی و بزرگان بابیه فتوی دادند و گفتند بازگشت ایشان در شریعت مقبول نباشد و تمام را در سبزه میدان بارفروش مقتول ساختند. در این فتنه از جماعت بابیه هزار و پانصد نفر به معرض تلف درآدمدند. بین سالهای (۱۲۶۷- ۱۲۷۱ ه. ق) دو کارخانه شکر و قند در شهرهای ساری و بارفروش به سعی مصطفی‌قلی‌میرزا حاکم مازندران و ابتکارات صدراعظم معروف آن دوره ـ میرزاتقی‌خان امیرکبیرـ بنا شد و به اهمیت تجاری و بازرگانی شهرهای ساری و بارفروش افروده شد و بر اثر تجارت و بازرگانی فوق‌العاده بارفروش دولت روسیه بر اثر نفوذی که پس از عهدنامه ترکمانچای در ایران به دست آورده بود. یک نفر نماینده تجاری به نام آگنط ـ آگنت ـ در بارفروش داشت. در بیستم ربیع الاول ۱۲۷۳ هجری قمری میرزا اسداله وزیر برای سرکشی کارخانه شکرریزی دولتی به بارفروش آمد و در آنجا خبر فتح هرات توسط سپاهیان ایرانی به او رسید به همین مناسبت به دستور او و به اهتمام حاکم بارفروش ـ میرزا شفیع ـ شهر را چراغانی کردند و خود وی در مسجد جامع بارفروش حاضر شده و مژده این پیروزی را به مردم داد. میرزا شفیع به پاس کوششهایی که در این باره انجام داد از طرف حاکم مازندران به یک «طاقه شال ترمه» مفتخر گردید. مسعود میرزا ظل‌السلطان، که روزگاری والی مازندران بود در سال ۱۲۷۸ ه. ق دربارهٔ بارفروش می‌آورد: شهر دوم مازندران بارفروش است. این اسمی است با مسمی در اینجا رد و بدل و خرید و فروش می‌شود. در این شهر، از داغستانی و لزجی و اهل آذربایجان و عراقی و ارمنی و ترکمان و غیره و غیره، همه گروهی هستند، یک کمپانی روس هم هست برای ترویج تجارت و تربیت مردم تازه. در سال ۱۲۹۲ ه. ق به دستور ناصرالدین شاه را ه مستحکم بارفروش و ساری و راه کالسکه رو با پلهای مستحکم بین آمل و بارفروش ساخته شد. و علیرضاخان عضدالملک در مدت حکمرانی خود در زمان غلامعلی‌خان نظام السلطان نوری ۱۳۲۶ ه. ق حاکم مازندران، برای تشکیل انجمن ولایتی، از مجلس شورای ملی که به وی تلگراف شد.

بارفروش به عنوان مرکز مازندران

در سفرنامه تحف بخارا در این باره آمده: حکومت به اهالی ساری و بارفروش حکم مجلس شورا را ابلاغ نمود. اهالی ساری به واسطهٔ نفاق و بی‌اطلاعی خود غفلت کردند، والی اهالی بارفروش، چون نسبت به اهالی ساری اندک جهان دیده ـ ترـ و باهوش و صاحب ثروت و عدهٔ نفوسشان هم زیاد بود، فورأ انجمن نظارت تشکیل داده، به تصویب حکومت، شش وکیل جهت انجمن ولایتی و دو مبعوث، جهت پارلمان طهران انتخاب کرده، وکلای طهران را روانه نمودند. انجمن ولایتی ایشان هم مفتوح شد. اهالی ساری بعد از شنیدن این خبر هشیار شده، مدعی شدند که مرکز حکومت نشین ساری است، سایر شهرهای مازندران باید تابع ساری باشند. بارفروش ابدأ حق وکیل فرستادن به طهران را ندارد، با وکیل خود را به ساری فرستاده، در بارفروش انجمن بلدی بگشایند. انجمن ولایتی در ساری که مرکز است باید منعقد باشد. بعد از قیل و قال کشال، اهالی ساری هم در منزل شیخ علی اکبرنام، یکی از ملای پیش نماز، به معیت شیخ غلامعلی پیش نماز انجمنی تشکیل داده، بدون تعیین نظار و وکلای ستهٔ ولایتی، دو نفر مبعوث به اکثریت آرا انتخاب کرده، به طهران روانه نمودند. ولی وکیلهای ساری را در پالمان قبول نکرده وکلای بارفروش، پذیرفته شدند و تیلگرافی هم از مجلس شورای ملی به نظام السلطان، حکومت ـ حاکم ـ مازندران، رسید که انجمن ولایتی به واسطهٔ اهمیت داشتنش باید در بارفروش منعقد بوده، انجمن ساری بلدی باشد. بارفروش هم اگرچه انجمن رسمی داشتند، ولی ترتیب درستی نداشته، تمام اختیارات در دست علامه ـ ملامحمد جان علامه ـ نام ملای پیش نمازی بود.
بابل در زمان مشروطیت

مخبر انجمن ـ آقا حسن بادکوبه‌ای ـ بود که یادداشت‌های مهم روز را برای روزنامه «حبل‌المتین» می‌فرستاد. اعضای انجمن به دستور تلگرافی مجلس شورای ملی، آقایان مفتخرالممالک ـ شهریارپوری ـ و حاج ابراهیم ماهوت فروش را به سمت نمایندگی انتخاب و به تهران فرستادند. مخالفان برای کشتن علامه و معین التجار پافشاری می‌کردند. ـ و ـ آنان هم مجبور شدند خود را مخفی کنند. حسین لطیفی، حاجی کسروی و شعبان کوچک سرایی و چند نفر دیگر مامور قتل علامه بودند. منزل علامه در محله آستانه در کوچه بن‌بستی بود، چند نفر هم مسلح، حفاظت از آنرا به عهده داشتند. در یکی از شبها آنها حمله کردند، نگهبانان منزل متواری و ترورسیتها از پشت بام وارد خانه می‌شوند. در خانه بین محافظین جان علامه و تروریستها تیراندازی می‌شود، همسر مرحوم علامه از این موقعیت استفاده و نردبانی آماده می‌کند که علامه از گذرگاه ویژه‌ای به خانه یکی از همسایگان برود، همینکه علامه به آخرین پله نردبان می‌رسد، پایه نردبان می‌لغزد و علامه به زمین می‌افتد و دچار شکستگی فک و سر و بالاخره خونریزی مغزی می‌شود و به فاصله یکی دو روز بعد در می‌گذرد. در تشیع جنازه‌اش جز چند نفر از مشروطة خواهان کسی شرکت نمی‌کند. بعد از این که کار مشروطه خواهان در تهران تا حدودی ضعیف شد و شاه بر ملت غلبه نمود، از مازندران به کلی اسم مشروطه برداشته شد. و در بارفروش هم «ملامحمدجان علامه» و معین التجار مشروطه‌خواه به سال ۱۲۸۸ ش/ ۱۳۳۰ ه. ق با توطئه مستبدین محلی به اسامی حاجی کسروی و حسین لطیفی و علیقلی گومیج و حسین نامی کشته شدند. در همین سال «خبر رسید که چند نفر از مجاهدین قفقازی به ریاست «پانوف» ـ پانف ـ نام بلغاری، از دریا با کشتی بخاری به بندر مشهدسر ـ بابلسر امروزی ـ سربرآمده، گمروک خانه و تیلگرافخانه را ضبط کرده، در گمروک خانه هرچه نقده بود گرفته، از طرف خودشان در گمروک آدم گذاشتهٔ بارفروش می‌آیند. پسر اسماعیل خان سوادگوهر با چند سوار جلوتر رفته در بارفروش در کاروان سرایی منزل داشت. مجاهدین رفته خواستند او را بکشند، ممکن نشده، آنها خبر شده، سر دروازهٔ کاروان سرا را سنگر کرده دعوا و تیراندازی کردند. بعد از صرف تیر و تفنگ زیاد، پانوف زخمی شده برگشته به منزل شاه‌زاده اعظام السلطنه ـ و بعد با کمک مشروطه خواهان محلی به بندر گز روانه شدند، ورود آزادی خواهان به سرکردگی پانف از بندرگز به گرگان مورد استقبال مردم به رهبری شیخ محمدحسین روحانی مشروطه‌خواه قرار گرفت. در همان سال مردم بارفروش علیه یهودیان این شهر شوریدند و چهارده تن از یهودیان را کشتند.
بابل در زمان اشغال ایران توسط متفقین

در شهریور ۱۳۲۰- قوای شوروی و انگلستان و بدنبال آن ارتش امریکا از شمال و جنوب وارد ایران شد. در نتیجه دستگاه پادشاهی رضاخان فرو ریخت. مازندران مانند سایر استانهای شمالی ایران به وسیله قوای شوروی اشغال شد ـ شهر بابل که مرکز اداری و قضایی مازندران غربی بود بتصرف سربازان روسی در آمد، قصر شاه، باغ وزیر جنگ، ـ یا باغ شاهنشاهی ـ از سه راه فرهنگ تا چهار راه فرهنگ و از سبزه میدان تا اول مخابرات و خیابان مدرس فعلی باغهای داداشپوری و اسدالله خانی و سایر ساختمانهای مهم شهر و اطراف آن بوسیله قوای شوروی اشغال و پایگاه نظامی شد. در آنزمان قویترین سازمان سیاسی ایران، حزب توده بود که این حزب در پیروی سیاست شوروی تلاش می‌کرد و شهرستان بابل از مراکز مهم حزب توده بوده‌است که وضعیت و سیاست فعال و تشکیلات وسیع و جا افتاده‌ای را در برداشت و مبارزه علیه حزب مزبور در شهر بابل و دهستانهای کوهستانی اطراف آن بویژه در دامنهٔ کوههای بندپی وضع تدافعی بخود گرفته بود. در هشتم شهریور ۱۳۲۴ مصادف با بیست و یکم ماه رمضان وقایع زد و خورد حزب توده با جمعیتهای مخالف در شهر بابل که در پناه سربازان روسی انجام شده و عده‌ای از محترمین و مجاهدین بابل بازداشت شدند. ولی بتدریج ملی شدن نفت در سراسر ایران در سرلوحه کارهای سیاسی کشور قرار گرفت. در ۲۸ تیرماه ۱۳۲۹ لایحه قرار داد الحاقی نفت گس- گلشاییان از سوی دولت ساعد به مجلس داده شد در استانهای کشور از جمله در مازندران و شهرهای آن بویژه در شهر بابل روحانیونی به جمعیت ایرانی هواداران صلح پیوستند و اعلامیه‌ها و بیانیه‌هایی را امضا و منتشر کردند.
دوران معاصر
بارفروش همواره بعنوان یکی از شهرهای مهم، صحنهٔ زد و خوردهای سیاسی و تاریخی بوده‌است.

در سال ۱۹۰۴ اعلامیه‌ای خطاب به نمایندگان خارجی در روز یکم آذر سال ۱۳۱۰ هجری خورشیدی نام بارفروش همراه با ساخت ساختمانهای تازه دولتی همچون اداره پست (۱۳۱۵)، در کنار سبز میدان و ساختمانهای شهرداری و شهربانی(۱۳۱۴) به شهر بابل تغییر نام یافت. نام بابل از نام رودخانه باوُل گرفته شد، که در بر غربی شهر روان است و اکنون به رود بابل معروف است. البته امروزه با توجه به ساخت و سازهای فراوان و گسترش فضای شهر این رودخانه تقریباً در قسمت‌های مرکزی شهر قرار گرفته‌است.
جنگلهای طبیعی شهرستان بابل ۴۹۹۳۶ هکتار بوده و رودخانه بابلرود از رودهای مهم این شهر به شمار می‌رود. این شهر دارای آب و هوای معتدل و مرطوب می‌باشد.
بابل دارای ۷ شهر تاسیس شده و ۱ شهر مصوب، ۶ بخش، ۱۳ دهستان و ۶۵۳ روستا و ۹۵ دهیاری می‌باشد.

وسعت این شهرستان ۱۵۷۸ کیلومتر مربع می‌باشد
پل محمدحسن‌خان توسط محمدحسن خان قاجار با قدمتی بیش از ۲۰۰ سال و دراواخر دوره افشار بر روی رودخانه بابل ساخته شده‌است.
در دروه صفوی دریاچه‌ای بسیار بزرگ و زیبا در جنوب شهروجود داشته که در وسط آن تپه‌ای همانند یک جزیره کوچک خودنمادی می‌کرده که بعلت سرسبزی و زیبائی باغهای اطراف این دریاچه زیبا این محل بنام (بحر ارم) نامگذاری شده‌است. این دریاچه سالها پیش خشکیده و در حال حاضر محل سکونت مردم می‌باشد که به دوقسمت بحرارم غربی و بحرارم شرقی معروف است.
از ۲۰ نفر پایه گذاران اولیه حزب ملی ایران در سال ۱۳۲۰، ۳ نفر از اهالی شهر بابل بودند.
بابل همچنین با پیش‌شماره تلفنی ۰۱۱۱ مرکز یکی از ۸ بخش مخابراتی ایران است.
فرهنگ و ادب و هنر
مطبوعات

بابل نیز به تناسب اندازه و جمعیتش مجلات محلی خاص خود را دارد که می‌توان از آنها به دو نمونه بابل نامه (هفته نامه خبری) و چشمه توسعه (ماهنامه فرهنگی اقتصادی) را نام برد. همچنین بابلی‌های مقیم تهران نیز خبرنامه‌ای فرهنگی و هنری به اسم بارفروش را منتشر می‌کنند که البته مطالبش منحصر به بابل نیست و با هنرمندان و ادیبان استان مازندران مصاحبه می‌کند.
جشنواره‌ها

جشنواره فیلم کوتاه وارش یکی از قدیمی ترین جشنوارهٔ استان مازندران می‌باشد. که توسط مهدی قربان پور مستند ساز مازندرانی در سال ۱۳۷۸ در شهرستان بابل پایه گذاری شد . این جشنواره در مجتمع فرهنگی هنری ارشاد هر دو سال برگرار می‌گردد.
 
 چهارمین جشنوراه بین المللی فیلم کوتاه وارش
مجتمع فرهنگی سینمایی

مجهزترین و کاملترین مجتمع فرهنگی سینمایی در شمال کشور می‌باشد. که پس از ۱۵ سال آماده بهره برداری شده‌است. کلنگ احداث این مجتمع در سال ۶۸ در دوره وزارت سید محمد خاتمی در وزارت ارشاد اسلامی به زمین خورده بود. این مجتمع در فضایی بالغ بر ۶۵۰۰ متر مربع زیر بنا، در سه طبقه ساخته شده‌است. برای ساخت این مجتمع ۱۳ میلیارد ریال هزینه شده‌است. این ساختمان دارای یک سالن اختصاصی تئاتر است که ۲۵۰ صندلی با سن گردان دارد. این سالن یکی از پیشرفته ترین سالن‌های تئاتر در ایران محسوب می‌شود. سالن سینمایی با ۳۵۰ نفر گنجایش و سالن تابستانی روباز از دیگر سالن‌های این مجتمع هستند. در این مجتمع پیشرفته ترین سیستم صوتی و نمایش کشور و بهترین پرده اکران و پرده نمایش وجود دارد. همچنین این مجتمع دارای سالن‌های نمایشگاهی و گالری‌ها، کارگاه عکس و فیلم و... نیز می‌باشد. این مجتمع توسط اداره کل نوسازی مدارس استان مازندران تکمیل و به بهره برداری رسید.
شهرداری بابل

شهرداری بابل در سال ۱۳۰۴ خورشیدی به نام بلدیه تاسیس شده که بعدا نام شهرداری به خود گرفته‌است. شهرداری کار خود را در ساختمانی در محل سر حمام شروع نمود و سپس به بازار شهر انتقال یافته و در سال ۱۳۰۷ در ساختمان خیابان مدرس (موزه فعلی) بنا گردید. و به لحاظ گستردگی واحدها و خدمات دیگری که روز به روز به وظایف شهرداری افزوده می‌گردد، ساختمان جدید در محوطه باغ ملی در سال ۱۳۷۳ و بدست جناب آقای بشارتی، وزیر محترم وقت کشور، افتتاح گردید. میرزا محمد علی خان روشن در تاریخ ۱۷/۹/۱۳۱۳ بغنوان اولین شهردار بابل منصوب گردید و بمدت یکسال مسئولیت خطیر شهرداری بابل را بر عهده داشته‌است. آخرین شهردار بابل در دوران طاغوت عباس آمین بوده که بمدت ۲ ماه مسئولیت شهرداری بابل را از تاریخ ۱۱/۵/۵۷ تا ۱۱/۷/۵۷ بر عهده داشته‌است. اسماعیل رضوانیان از تاریخ ۱/۲/۵۸ بعنوان اولین شهردار بابل و جوانترین شهردار انقلاب به مدت ۲ سال و ۳ ماه مشغول فعالیت بود. شهرداری بابل تا کنون ۴۳ نفر بعنوان شهردار به خود دیده‌است.
 
 شهرداری قدیم بابل
عملکرد شهرداری و شورای شهر بابل
 
 پل شهیدکشوری که در سال ۸۹ افتتاح شد

بابل اگرچه یکی از بزرگترین شهرهای شمال کشور است، در مقایسه با شهرهای مجاور و همترازش مانند ساری و آمل بودجه شهرداری ناچیزی دارد[۱۳] با این حال در پنج سال گذشته پروژه‌های بزرگی از سوی شورای شهر و شهرداری بابل شروع شد و به اتمام رسید که از این بین می‌توان به پل شهیدکشوری و پل پیروزی در ایستگاه آمل و جاده ساحلی شهر[۱۴] در کناره بابلرود اشاره کرد.
مشاهیر
 
دلکش

مقالهٔ اهالی مشهور این شهر را در رده:اهالی بابل ببینید.
سعید العلماء
آقا حسین بار فروشی
شیخ کبیر
محمد حسین بارفروشی
رئیس بارفروشی (محوی)
زین العابدین مازندرانی
اشرفی مازندرانی
عجیب مازندرانی
مونس بارفروشی
ندیم مازندرانی
محمد علی ناظم
محمد باقر بصار
عارف بارفروشی
فانی
فائز مرزبالی
کوکب مازندرانی
کوچک شیا ده‌ای
محمد صالح حائری
محمد رضا تجدد
محمد کاظم گلباباپور
دلکش
سید حسین فلاح نوشیروانی
نوشاد عالمیان
هادی نوروزی
شاهرخ مسکوب
سهراب انتظاری
هرمز شجاعی مهر
افشین (خواننده)
حسن قشقاوی
مکرمه قنبری
امامعلی حبیبی
مسیح(معصومه) علی نژاد
امیر پازواری
منوچهر طبری
ماهان بهرام خان
آریا آرام نژاد
میلاد سیفی
ملا نصیرای بابل
فایض مازندرانی
شحنه مازندرانی
اختر مازندرانی
ثنایی
چماقلو
خاوری بار فروش
پنهانی بار فروش
مجنون بار فروشی
ملا محمد حمزه
مکان‌های توریستی
مکان‌های تفریحی
دریاچه‌ها
دریای مازندران(دریای کاسپین)

بزرگترین دریاچهٔ جهان که در چند کیلومتری شمال شهرستان بابل قرار دارد. مسافرین و گردشگران می‌توانند از ساحل دریای مازندران برای استراحت استفاده کنند. هم چنین می‌توان از این دریا برای تفریحاتی مانند قایقرانی٬شنا کردن و... استفاده نمود.
 
 موقعیت جغرافیایی بابل
دریاچه کامیکلا

این دریاچهٔ در بخش بندپی شرقی شهرستان بابل و در اطراف کوه‌های البرز قرار دارد. دریاچهٔ کامیکلا دارای چشم انداز کوه و جنگل می‌باشد.
دریاچهٔ آب بندان رمنت

این آب بندان در روستای رمنت از توابع بخش مرکزی شهرستان بابل قرار دارد.
جنگل‌ها
جنگل لفور

این جنگل در جنوب شرقی شهرستان بابل قرار دارد.
جنگل نارنجلو

این جنگل که حفاظت شده‌است در بخش بندپی غربی قرار دارد.
جنگل شیاده

این جنگل زیبا در بخش بندپی شرقی شهرستان بابل قرار دارد که به دلیل مرتفع بودن سد شیاده را می‌توان از بالای آن مشاهده کرد.
جنگل بابلکنار

این جنگل حفاظت شده در بخش بابل کنار شهرستان بابل قرار دارد.
جنگل ویوج

این جنگل در جادهٔ شیاده واقع در بخش بندپی شهرستان بابل قرار دارد. این جنگل حدود بیست هکتار می‌باشد.
جنگل بابلکنار

این پارک جنگلی در بخش بابل کنار شهرستان بابل و در روستای درونکلاشرقی و بزچفت قرار دارد.
رودها

[[پرونده:Mazandaransea02.jpg|thumb|left|دریای مازندران

بابلرود

این رود طویل ترین رودخانهٔ شهرستان بابل است که از کوه‌های سوادکوه سرچشمه می‌گیرد و پس از گذر از غرب شهر بابل در بابلسر به دریا می‌ریزد. طول این رود حدوداً ۷۸ کیلومتر می‌باشد. مصب این رود محل خوبی برای تفریحات آبی است. عمق این رود در قسمت‌های مرکزی بسیار کم و در هنگام ریختن به دریا بسیار زیاد است.
آقارود

این رود کوچک که در روستای سیاه کلا محله شرقی قرار دارد پس از پیوستن به رود بابلرود به دریا می‌ریزد.
رودخانه سجرو

منشأ اصلی این رود کوه‌های بلند بخش بندپی شرقی شهرستان بابل هستند که پس از گذشتن از ییلاق‌ها و روستاهای بخش بندپی شرقی و شرق شهر گلوگاه به بابلرود می‌ریزد.
کلا رود

این رود از کوه‌های بخش بندپی غربی واقع در ارتفاع ۲۲۰۰ روستای فیل بند شهرستان بابل سرچشمه می‌گیرد. این رود حدود ۶۰ کیلومتر طول دارد و عرض آن از ۳ متر تا۳۰ متر متفاوت است. کلا رود پس از گذر از مناطق ییلاقی و جنگلی بخش بندپی غربی و روستاهای بخش مرکزی شهرستان بابل در نزدیکی پل محمدحسن خان به بابلرود می‌ریزد.
آبشارها
آبشار تیرکن

این آبشار در روستای تیرکن و بخش بابلکنار شهرستان بابل قرار دارد.
هفت آبشار

این آبشار که دارای هفت آبشار کوچک متوالی می‌باشد در روستای درازکلا٬بخش بابل کنار شهرستان بابل قرار دارد. برای رسیدن به آبشار هفتم باید مسافت بسیار زیادی را طی کرد.
آبشار کیمون

این آبشار در بخش بندپی شرقی شهرستان بابل قرار دارد.
چشمه‌های آب گرم
چشمه آب گرم آرزو

این چشمهٔ آب گرم در روستای ازرو از توابع بندپی شرقی شهرستان بابل قرار دارد. که دارای جاذبه‌های توریستی فراوانی می‌باشد.
ییلاق‌ها

شهرستان بابل دارای ییلاقات بسیار زیادی است از جمله شیج موسی ، لحه ، شاه لینگ چال ، نیراسم و همچنین سلبن ، انیردون و خیلی موارد دیگر
لحه

دور نمای بسیار زیبائی داشته و به ییلاق شیخ موسی مشرف می‌باشد.
انیردون

دارای میوه‌های درختی خیلی کوچک و خوشمزه‌ای است و همچنین پر از گل و سبزه
شیخ موسی

این ییلاق در بخش بندپی شرقی شهرستان بابل قرار دارد. و دارای دو زیارتگاه به نام‌های حاج شیخ موسی و امامزاده عبداله می‌باشد.
فیل بند

این ییلاق مرتفع ترین ییلاق استان مازندران است که در بخش بند پی غربی شهرستان بابل قرار دارد. در این ییلاق یک تپهٔ بلند قرار دارد که از بالای آن می‌توان شهرهای شهرهایی مانند ساری٬نوشهر٬قائمشهر و شهرهای اطراف را دید.
شالینگچال

این ییلاق که از سردترین ییلاق‌های مازندران است در بخش بندپی شرقی قرار دارد. بالاتر از شیسخ موسی و آره قراردارد در فصل بهار منطقه بسیارسرسبزو دارای چشم انداز زیبای می‌باشد.
ورزنه

این ییلاق در منتهاالیه مرز جغرافیایی بابل واقع شده که برای رسیدن به این روستای کوهستانی زیبا و بکر باید از مسیر سخت و دشوار با پیچ‌های خطرناک عبور کرد. این روستا توسط کوههای اطراف آن احاطه شده و دارای آب بسیار گوارا و سرد می‌باشد که مورد توجه بسیار بازدید کنندگان قرار گرفته‌است. اگرچه این روستا نیز مانند بسیاری از روستاهای کوهستانی مازندران در اثر زلزله سال ۱۳۱۸ بکلی تخریب شد ولی دوباره آباد گردید. ورزنه در سال ۱۳۷۹ به کارفرمایی شرکت مخابرات استان مازندران (مدیرعامل خسروی) واجرای سیدحسن حسینی اصل، دارای یک مرکز مخابراتی رادیویی گردید. ساخت این مرکز مخابراتی در حالی انجام گردید که این روستا از یک مسیر امن برخوردار نبود. روستای ورزنه از سمت غرب به روستاهای اندوار و نشل آمل، از سمت جنوب بعد از طی مسافت بسیار دشوار به شیخ موسی می‌رسد.
سدها
سد البرز

این سد بزرگترین سد خاکی ایران است که بین شهرستان بابل و سوادکوه قرار دارد. از آب این سد برای کارهای کشاورزی و هم چنین برای تأمین آب شهرهای اطراف استفاده می‌شود.
تغییرمسیر پیوند
سد سنبل رود

این سد در ۵ کیلومتری جاده بابل کنار سیدکلا به شیرگاه قرار دارد.
اماکن مذهبی
بقعه امامزاده قاسم

این آرامگاه که معروف به آستانه می‌باشد، در مرکز شهر بابل واقع شده‌است.
بقعه امامزاده عبدالله(ع)

این بقعه در بخش مرکزی شهرستان بابل و در روستای چمازکلا واقع شده‌است.
بقعه سلطان محمدطاهر

این بقعه در روستای سلطان محمد طاهر واقع در بخش مرکزی شهرستان بابل قرار دارد.
آرامگاه درویش فخرالدین

این آرامگاه در منطقه موزیرج شهرستان بابل قرار دارد.
مسجد جامع

این مسجد در بخش مرکزی شهرستان بابل قرار دارد.
مقبره امامزاده علی

این مقبره در روستای درازکلا٬بخش بابل کنار شهرستان بابل قرار دارد.
آرامگاه درویش یوسف

این آرامگاه در بخش بندپی غربی شهرستان بابل واقع شده‌است.
تکیه پیرعلم

این تکیه در بخش مرکزی شهرستان بابل و در شهر بابل واقع شده‌است.
تکیه روستای مقریکلا

این تکیه در بخش بندپی غربی شهرستان بابل قرار دارد. تکیه حصیرفروشان
امامزاده محمد مشهد سرا

آرامگاه این امامزاده در بخش گتاب شهرستان بابل قرار دارد.
اماکن تاریخی

کاروانسرا: بابل بعنوان یک مرکز تجاری که دارای کارونسراها و دکان‌های معتبر بوده‌است، توجه ناصرالدین شاه رادر ۱۲۹۲ ه. ق هنگامی که وی در حال انجام دومین سفر خودبه مازندران بود، جلب کرده وی در سفرنامه خود نوشته‌است، ، شهربارفروش از بلاد معظمه مازندران و پرجمعیت و مرکز تجارت شده‌است، وکاروانسرا دکاکین معتبره دارد، ،

تعدادی از کاروانسراهای معروف بابل:
کاروانسرای شاه عباس (اثری از آن اکنون نیست)
کاروانسرای امین الملک
کاروانسرای ملک (درسال ۷۱ براثر آتش سوزی قسمتی از آن در آتش سوخت)
کاروانسرای معتمد (چهارسوق)
کاروانسرای حضرت (چهارسوق)
کاروانسرای سه راه چال (چهارسوق)
کاروانسرای قیصریه (چهارسوق)
کاروانسرای حاج محمد حسن (در محله بازار)
کاروانسرای ارس(در محله بازار)
کاروانسرای حاجی علیرضا بلورچی(در محله بازار اول چهارراه شهدا)
کاروانسرای لعلی (در محله بیسر تکیه که بخش عمده آن تخریب شد)
کاروانسرای حاج علی اکبر سبزعلیان(شهدا)
کاروانسرای شهمیری(نزدیک سه راه مسجد جامع)
کاروانسرای حاج محمدعلی ایمانی (در محله سه راه فرهنگ)
کاروانسرای داداشپور(سه راه فرهنگ)
کاروانسرای پلنگ (سبزه میدان)
کاروانسرای حاج کریم کریمی(چهارسوق که اکنون اثری از آن نیست)
کاروانسرای حاجی طالبیان(در محله اوجابن که تبدیل به آهن فروشی شده‌است)
کاروانسرای مفتخرالممالک(شهریارپور فعلی)
کاروانسرای دقیق(سنگ پل که اکنون تخریب شده‌است)
کاروانسرای آقا سید حسن مولانا (محل اطراق میرزا رضا کرمانی قبل از ترور ناصرالدین شاه که متاسفانه این کاروانسرا نیز به پاساژ تبدیل شده‌است)
کاخ شاپور

کاخ شاپور از آثار دورهٔ پهلوی در شهرستان بابل می‌باشد و در بخش مرکزی شهرستان بابل و در جنوب شهر بابل قرار دارد. این کاخ در جزیرهٔ کوچکی ساخته شد که دریاچهٔ بحر ارم در اطرافش بود و به دلیل وجود چنین جزیره در شهر بابل کاخی به دستور رضاشاه در آن بنا شد. این کاخ از استراحتگاه‌های رضاشاه در آن زمان بود.
برج دید بانی کاخ بابل

این برج در دورهٔ پهلوی در کاخ بابل ساخته شد.
پل محمدحسن خان

این پل در دورهٔ زندیه در سال ۱۳۴۶ توسط محمدحسن خان قاجار بر روی بابلرود بنا شد. درازای این پل ۱۴۰ متر و پهنای آن ۶ متر است. ملات این پل سفیدهٔ تخم مرغ است. [[پرونده:Mohammadhassan khan bridge in Babol.jpg|thumb|left|پل محمدحسن خان]]
موزه بابل

این موزه که در قدیم ساختمان شهرداری بوده٬تنها موزه مردم شناسی استان مازندران می‌باشد. در این موزه بسیاری از وسایل چوبی قدیمی٬وسایل کشاورزی اقوام مختلف٬کوزه‌های سفالی و حتی مجسمه‌های قدیمی را می‌توان در این موزه مشاهده کرد.
ساختمان شهربانی

این ساختمان در بخش مرکزی شهرستان بابل قرار دارد که یک بنای بسیار قدیمی است و به ساختمان شهرداری تبدیل شده‌است.
تپه عیسی کتی

این تپه که مربوط به دوران تاریخی پیش از اسلام می‌باشد در میربازار بابل بنا شد.
ساختمان پست

این ساختمان به دستور هادی روحانی (امام جمعه سابق بابل) در سال ۱۳۷۷ تخریب شد.
مجموعه بناهای نجفی

این بنای تاریخی مربوط به دورهٔ پهلوی اول در شهرستان بابل می‌باشد و در روستای نقیب کلا ثلاث از توابع بخش مرکزی شهرستان بابل واقع شده‌است.
بازار ماهی فروشها

این بازار قدیمی در بخش مرکی شهرستان بابل واقع شده‌است.
آرامگاه زین العابدین

این آرامگاه از بناهای دورهٔ قاجار در بخش مرکزی شهرستان بابل می‌باشد.
بنای طاهر مطهر

این بنا مربوط به دوری قاجاریه می‌باشد که در بخش لاله آباد شهرستان بابل واقع شده‌است.
آرامگاه درویش علم بازی

این مقبره در بخش مرکزی شهرستان بابل و پشت آرامگاه معتمدی بابل قرار دارد.
تپه بنگر کلا

این تپه در روستای بنگر کلا٬بخش گتاب شهرستان بابل قرار دارد.
پارک پردیس بابل

این پارک قدیمی در روستای متی کلا شهرستان بابل قرار دارد.
تپه قلعه کتی احمد کلا

این قلعه در روستای احمد کلا در بخش بندپی شرقی شهرستان بابل قرار دارد.
تپه کوتر دین

تپهٔ کوتر دین مربوط به دوران پیش از اسلام در شهرستان بابل است. این تپهٔ تاریخی در روستای کوتر دین شهرستان بابل قرار دارد و از آثار ملی ایران می‌باشد.
سردر دانشگاه علوم پزشکی

این بنا در دورهٔ پهلوی در بخش مرکزی شهرستان بابل ساخته شد.
مجموعه ابوالحسن کلا

این مجموعه در روستای ابوالحسن کلا٬بخش مرکزی شهرستان بابل قرار دارد.
تپه کپور چال

این تپه در روستای کپورچال واقع در بخش مرکزی شهرستان بابل قرار دارد.
مقبره حاج شیخ موسی

این آرامگاه در ییلاق شیخ موسی در بخش بند پی شرقی شهرستان بابل قرار دارد.
تپه پایین دین کتی رمنت

این تپه که مربوط به دوران پس از اسلام می‌باشد در روستای رمنت واقع در بخش مرکزی شهرستان بابل قرار دارد.
حمام قدیم میرزا یوسف

این حمام در دوره صفوی در شهرستان بابل ساخته شده‌است. این بنا در صبح جمعه دوم دی ماه ۱۳۹۰ خورشیدی توسط نیروهای شهرداری بابل تخریب گردید که با دخالت دیرهنگام سازمان میراث فرهنگی و پلیس، تخریب آن متوقف گردید اما بخش اعظم بنا به جز گنبد آن تخریب شده بود.
آرامگاه سیدکبیر

این آرامگاه که در بخش مرکزی شهرستان بابل قرار دارد از بناهای دورهٔ قاجار در این شهرستان می‌باشد. این آرامگاه از آثار ملی ایران است.
سقاخانه شیاده

این سقاخانه که از بناهای تاریخی شهرستان بابل است در روستای شیاده و در بخش بندپی غربی قرار دارد.
بنای هفت

این بنا در زمان قاجار در شهر بابل ساخته شد.
آرامگاه ملا محمد شهرآشوب

این بنا که در دورهٔ قاجار در شهرستان بابل ساخته شده است٬در روستای بنگرکلا در بخش گتاب شهرستان بابل قرار دارد.
تکیه کبریا کلا

این تکیه که در دورهٔ قاجار در شهرستان بابل ساخته شد، در روستای کبریا کلا واقع در بخش بابل کنار شهرستان بابل قرار دارد.
حمام نمودار کلا

این حمام که در بخش لاله آباد شهرستان بابل قرار دارد از آثار دورهٔ قاجار در شهرستان بابل است و توسط سازمان میراث فرهنگی به ثبت رسیده‌است.
امامزاده هفت تن

این مقبره از بناهای دورهٔ قاجار درشهرستان بابل می‌باشد. این بنای تاریخی که از آثار ملی ایران می‌باشد در بخش مرکزی شهرستان بابل قرار دارد.
تپه دینه سر پایین رمنت

این تپه از آثار دوران تاریخی پیش از اسلام در روستای رمنت واقع در بخش مرکزی شهرستان بابل است.
گنبد سرست

این گنبد تاریخی در روستای سرست ، بخش بندپی شرقی شهرستان بابل قرار دارد.
قلعه کتی ابوالحسن کلا

این قلعه در روستای ابوالحسن کلا و بخش مرکزی شهرستان بابل قرار دارد.
مسجد چهارسوق بابل

این مسجد تاریخی از آثار دورهٔ قاجار در شهرستان بابل می‌باشد.
حمام پیجا کلا

این حمام که در از آثار دورهٔ قاجار در شهرستان بابل می‌باشد، در بخش لاله آباد شهرستان بابل قرار دارد. این اثر تاریخی در روستای بیجا کلا قرار دارد.
تپه چماز کتی

این تپه که از بناهای قبل از اسلام در بابل می‌باشد٬در میربازار بابل واقع شده‌است.
مراکزآموزش عالی
 
 دفتر مدیران و اساتید دانشگاه صنعتی نوشیروانی

دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل
دانشگاه علوم پزشکی بابل
دانشگاه غیر انتفاعی علوم و فنون مازندران
 دانشگاه آزاد اسلامی - واحدبابل
 دانشگاه پیام نور - واحدبابل
موسسه آموزش عالی صنعتی مازندران
 موسسه آموزش عالی طبری
 موسسه آموزش عالی راه دانش
 دانشگاه علمی کاربردی - واحدبابل
 دانشسرای تربیت معلم
 دانشکده سما واحد بابل

شهر بابل ( تلفظ راهنما·اطلاعات) مرکز شهرستان بابل در استان مازندران است. این شهر تقریبا در ۴۵ کیلومتری شمال غربی ساری و ۲۳۰ کیلومتری شمال شرقی تهران واقع شده‌است. بابل حدود ۲ متر از سطح دریاهای آزاد پایین تر است. جمعیت آن در شهرستان در سرشماری سال ۸۸ برابر با ۴۸۳٬۲۷۱ نفر بوده و جمعیت شهر بابل ۲۰۱٬۷۸۹ نفراست.[۱] شهر بابل ، پس از شهر ساری از مهم ترین شهر‌های استان مازندران می‌باشد

 

شهرستان بابُل یکی از شهرستان‌های استان مازندران است. [۴] این شهرستان از شمال به شهرستان بابلسر، از جنوب به رشته کوه البرز، از غرب به شهرستان آمل، و از شرق به شهرستانهای قائمشهر و سواد کوه محدود است. ارتفاع آن از شمال تا ده کیلومتری جنوب بابل از سطح دریاهای آزاد پایین‌تر است. مرکز این شهرستان شهر بابل است. شهرستان بابل بین ۳۶ درجه و ۵ دقیقه و ۳۶ درجه و ۳۵ دقیقه عرض شمالی و ۵۲ درجه و ۳۰ دقیقه و ۵۲ درجه و ۴۵ دقیقه طول شرقی از نصف‌النهار گرینویچ واقع شده‌است.

مساحت این شهرستان حدود ۱۴۳۱ کیلومتر است که تقریباً ۹۴/۵ درصد کل استان را دربر می‌گیرد. شهر بابل، مرکز شهرستان بابل، بین ۳۶ درجه و ۳۴ دقیقه و ۱۵ ثانیه عرض شمالی و ۵۲ درجه و ۴۴ دقیقه و ۲۰ ثانیه طول شرقی از نصف‌النهار گرینویچ واقع شده‌است و با تهران ۵ دقیقه و ۱۵ ثانیه اختلاف ساعت و ۲۱۰ کیلومتر فاصله دارد

تقسیمات کشوری

شهرستان بابل متشکل از شش شهر بابل، امیرکلا، زرگرمحله، گتاب، گلوگاه، خوش رودپی و مرزیکلا است. این شهرستان از شش بخش شامل:مرکزی با مرکزیت بابل، بندپی شرقی با مرکزیت گلوگاه، بندپی غربی با مرکزیت خوش رودپی، بابلکنار با مرکزیت مرزیکلا، لاله آباد با مرکزیت زرگر محله، گتاب با مرکزیت گتاب تشکیل شده‌است.
بخش مرکزی شهرستان بابل
دهستان فیضیه
دهستان اسبوکلا
دهستان گنج‌افروز
سیاه کلا محله شرقی

شهرها: بابل و امیرکلا
بخش بندپی غربی
دهستان خوش‌رود
دهستان بائیکلا

شهر خوش رودپی

بخش بندپی شرقی
دهستان سجادرود {که تبدیل به شهر گلوگاه شد}
دهستان فیروزجاه ثابت

شهرها: گلوگاه
بخش بابل‌کنار
دهستان بابل‌کنار
دهستان درازکلا

شهرها: مرزیکلا
بخش لاله‌آباد
دهستان کاری‌پی
دهستان لاله‌آباد

شهرها: زرگرمحله
بخش گتاب
دهستان گتاب جنوبی
دهستان گتاب شمالی

شهرستان آمل در مرکز استان مازندران قرار دارد و از شمال به شهرستان محمودآباد، از شرق به شهرستان بابل، از شمال شرقی به شهرستان بابلسر و از غرب به شهرستان نور و از جنوب به استان تهران محدود می‌شود.

این شهرستان با جمعیتی برابر با ۳۴۳٬۷۴۷ نفر جمعیت (شهر آمل؛ ۱۹۷٬۴۷۰ نفر) و ۳۱۸۵ کیلومتر مربع مساحت دارای دو شهر آمل و رینه و سه بخش مرکزی، لاریجان و دابودشت است.

شهر آمل واقع در جلگه مازندران و طرفین رود هراز با ارتفاع ۷۶ متر از سطح دریا در ۵۲ درجه و ۲۱ دقیقه طول شرقی و ۲۶ درجه و ۲۵ دقیقه عرض شمالی و در فاصله ۷۰ کیلومتری غرب ساری، مرکز استان، ۱۸ کیلومتری جنوب دریای خزر و شش کیلومتری شمال دامنه کوه البرز و ۱۸۰ کیلومتری شمال شرقی تهران قرار دارد.

تقسیمات کشوری
دریای خزر
محمودآباد
نور
بابلسر
بابل
تهران
تهران
دابودشت
مرکزی
لاریجان
دماوند
آمل
رینه

بخش مرکزی شهرستان آمل
دهستان بالا خیابان لیتکوه
دهستان پائین خیابان لیتکوه
دهستان چلاو
دهستان هرازپی جنوبی

شهر: آمل
بخش لاریجان
دهستان بالا لاریجان
دهستان لاریجان سفلی

شهرها: رینه و گزنک.
بخش دابودشت
دهستان دابوی جنوبی
دهستان دشت‌سر

شهر: دابودشت

تاریخچه

شهرستان باستانی و زیبا آمل که از واژه آمل که گونه پهلوی آن آموی (Amui) است، نصراله هومند در جزوه آشنای مختصری با شهر آمل می‌نویسد: «تز میان همین اقوام مهاجر آریائی (آزادگان) شاخه‌ای دیگر با نام آموهائی برای بدست آوردن سرزمینی بزرگ و آباد از سرزمین اصلی خود مهاجرت نموده و در کناره رود هراز (هرهز) آرام یافتند. چنانکه این قوم توانستند در کنار (ه) غربی همین رود شهری را بنا کنند و نام قبیله و قوم هود را بر آن شهر بنهند. با گذشت زمان به گونه‌های: آموری، آمو، آمل بدل شد.» و سرانجام نتیجه می‌گیرد :«منظور از این همه اشارات و یادآوری‌ها این بود که «آموئی‌ها» مردمان اولیه سرزمین آمل و اطراف از سمت غرب به شرق مهاجرت نکردند بلکه از شرق دریای خزر به مازندران (تبرستان) مهاجرت نموده ساکن شدند و... واژه‌هایی مانند آمارد، آملد، امرته را نمی‌توان ریشه لغوی شهر آمل به حساب آورد در صورتی که با اندکی دقت و توجه می‌توان (ریشه واژه آمل را به اینگونه بدست آورد: آمل – آمو – آموی- آمویه.»)

باتوجه به اسناد تاریخی این شهر حداقل از دوره ساسانی تا دوره مغول پایتخت مازندران بوده‌است. موقعیت استراتژیک شهر آمل و رودخانه هراز، توسعه بخش‌های کشاورزی، تجاری، صنعتی و گردشگری منطقه را در سالهای اخیر تسهیل نموده‌است. محصولات عمده کشاورزی آن، برنج، گل و گیاه، دانه‌های روغنی کلزا، سبزیجات و علوفه می‌باشد

آثار تاریخی

گنبد ناصر الحق، بقعه شمس آل رسول (آتشکده)، بقعه سید سه تن (میر حیدر آملی)، مسجد امام حسن عسگری، بقعه امامزاده قاسم، مسجد آقا عباس، مسجد جامع، بقعه میر بزرگ، ساختمان دارائی، پل دوازده چشمه، پل فلزی (معلق)، قدمگاه خضر، امامزاده ابراهیم و امامزاده عبدا...

مراکز دیدنی

خمه‌های سنگی (کافر کلی) رینه، راه باستانی تنگه بند بریده و تصویر حجاری شده شاه و یاران او بر سنگ، کاروانسرای گمبوج، قلعه ملک بهمن، مسجد جامع، مسجد امام حسن عسکری، مسجد آقا عباس، بقعه متبرکه سه سید، بقعه متبرکه ناصرالحق، بقعه متبرکه شمس آل رسول، امامزاده ابراهیم، بقعه متبرکه میربزرگ، پل دوازده چشمه، امامزاده قاسم، سقانفار زرین‌کلا و سقانفار هندوکلا

 فاصله برخی جاذبه‌های شهرستان آمل از مرکز شهرستان
کوه دماوند ۷۵ کیلومتر
دره و دریاچه سد لار ۱۰۰ کیلومتر
آبگرم لاریجان ۷۲ کیلومتر
آبشار شاهاندشت ۶۵ کیلومتر
آب گرم بائیجان ۶۰ کیلومتر
آب اسک ۸۰کیلومتر
امامزاده عبدالله ۱۲ کیلومتر
روستای بلیران ۱۵ کیلومتر
شکل شاه (جاده هراز) ۶۰ کیلومتر
پل دروازه چشمه مرکز شهر
مشهد میر بزرگ مرکز شهر
امامزاده ابراهیم مرکز شهر
شمس آل رسول مرکز شهر
پارک جنگلی میرزا کوچک خان ۲۰ کیلومتر

تاریخ

شهر آمل از شهرهای بسیار قدیمی ایران در استان مازندران است.ابن خردادبه:<<از زمان پادشاهی فریدون تا زمان بهرام گور آمل پایتخت دنیای مسکون بود>>.حمدالله مستوفی بنای شهر را به طهمورث پادشاه پیشدادی نسبت می‌دهد.شهر آمل یک شهر توریستی و زیبا در قلب شمال کشور است. فردوسی از آمل چنین ذکر کرده‌است: از آمل گذر سوی تمیشه کرد نشت اندر آن نامور پیشه کرد از آمل همه بندگان تواند به ساری پرستندگان تواند چنین تا به شهر بزرگان رسید ز ساری و آمل به گرگان رسید در تاریخئ طبرستان ابن اسفندیار کاتب (تالیف ۶۱۳ ه-ق)چنین آورده‌است:<<در قباله‌های کهن مذکور است که معنی آمل به واژه طبری آهوش است وهش وهل مرگ را گویند و کنایه از این است که تو را هرگز مرگ مباد>>. در کتاب راهنمای شمال فرخ عفاری در تاریخچه آمل چنینی آورده‌است: خسرو پرویز آمل را توسعه داد از آن به بعد این شهر مدت‌ها مقر حکومت و پایتخت حکام محلی مازندران بود. مازیار به امر محمد ابن موسی نماینده مامون این شهر را ۸ ماه محاصره کرد وسرانجام فتح و بعد از تصرف شهر دستور خراب کردن دیوارهای آن را صادر کرد اما بعد پشیمان شد. اصطخری در کتاب مسالک و ممالک چنین آورده‌است:<<و از همه طبرستان ابریشم بسیار خیزد خاصه به آمل>> ابن حوقل چنین نوشته: <<آمل از قزوین بزرگتر و بسیار پر جمعیت تر بود>>. ابن اسفندیار (۶۱۳ه-ق) آمل را بازار جهانی روزگار خود معرفی و ذکر کرده بود.

بعضی از مورخان و جغرافی نویسان سابقه‎ْ آمل را به دورهْ پیشدادیان و کیائیان نسبت داده‌اند. شهر آمل با توجه به اشیاء و سکه‌هایی که از آن به دست آمده در دوره ساسانی پایتخت یامرکز آن منطقه بوده‌است. احتمالاُ مردم آمل در زمان حکومت مهدی خلیفهْ عباسی، به دین اسلام گرویدند و بعد از آن بناهای اسلامی در آنجا ساخته شد. اوایل قرن هفتم حسام الدین اردشیر مرکزیت را از ساری به آمل آورد و قصر خود را در آنجا برپا داشت. در سال ۷۹۵ هـ. ق امیر تیمور گورکانی آمل و ساری را غارت کرد و فرمان قتل عام ساکنین آن‌ها را صادر کرد و سه قلعهْ مهم از جمله ُ ماهان سر ُ را با خاک یکسان کرد. از آن پس آمل روبه ویرانی نهاد. آمل جدید در جوار شمال آمل قدیم بنا شده‌است. ابن اسفندیار آملی، مؤلف کتاب تاریخ طبرستان نام شهر آمل را برگرفته از نام دختری افسانه‌ای به نام آمله می‌داند که دختر یکی از امیران دیلمی و همسر فیروزشاه، حاکم بلخ بوده‌است.

آمل در قدیم شهری آباد، وسیع و پر جمعیت بود. ابوالفضل بیهقی، در کتاب تاریخ خود در فصل حرکت مسعود غزنوی با لشکریانش به آمل، این شهر را چنین توصیف می‌کند: «و امیر به شتاب براند و به آمل رسید روز آدینه ششم جمادی‌الاولی، و افزون پانصد و ششصد هزار مرد بیرون آمده بودند؛ مردمان پاکیزه‌روی و نیکوتر، و هیچکدام را ندیدم بی‌طیلسان شطوی یا توزی یا تستری یا ریسمانی… و گفتند عادت این است… و من که بوالفضلم پیش از تعبیه لشکر در شهر رفته بودم، سخت نیکو شهری دیدم، همه دکانها درگشاده و مردم شادکام» در قرن پنجم وقتی با همت خواجه نظام‌الملک طوسی، وزیر کاردان و با کیاست سلجوقیان و صاحب کتاب معروف سیاست‌نامه (سیرالملوک)، قرار شد مدارسی به سیاق دانشگاه‌های امروزی به نام نظامیه در شهرهای بزرگ جهان اسلام آن روز از جمله بغداد، دمشق، بلخ، نیشابور و بخارا تأسیس شود آمل از جمله شهرهایی بود که در کنار شهرهای فوق صاحب نظامیه گردید.

مشاهیر

محمد بن جریر طبری, علی بن سهل بن ربن طبری، محمد بن محمود آملی شمس‌الدین محمد آملی، سراج قمری، ابن اسفندیار آملی، اولیاءالله آملی، میر حیدر آملی، طالب آملی، جواد فاضل، میرزا هاشم آملی، میرزا سلطان مازندرانی، حسن حسن‌زاده آملی، حسن طبرسی، فرسیو، سید محمد خان حکیمی، عبدالله جوادی آملی حاسب طبری، ایرج میرزا، عماد طبرسی, شیخ محمد آملی, صوفی مازندرانی, احمد بن عماد طبری, یحیی بن ابی منصور, شریف العلما آملی, فخر الدین محمد بن زمانی آملی عبدالقادری گیلانی آملی، میرزا رضا حسن خان، فخر رازی طبرستانی آملی، لطف الله لاریجانی، علی لاریجانی، محمد تقی آملی، حماد طبری، میرزا شفیع مازندرانی, غلامحسین بنان آملی، فرهنگ شریف، ابن فرخان طبری، ابل سهل کوهی و چندین تن از اهالی سرشناس این منطقه هستند. و لازم به ذکر است که آمل معروف به پایتخت مفاخیر ایرانی در جهان می باشد.

موقعیت جغرافیایی آمل

شهر آمل واقع در جلگه مازندران و طرفین رود هراز با بلندای ۷۶ متر از گستره دریا در ۵۲ درجه و ۲۱ دقیقه بلندای شرقی و ۲۶ درجه و ۲۵ دقیقه عرض شمالی و در فاصله ۷۰ کیلومتری غرب ساری، مرکز استان، هجده کیلومتری جنوب دریای مازندران و شش کیلومتری شمال دامنه کوه البرز و ۱۸۰ کیلومتری شمال شرقی تهران قرار دارد.

آب و هوا

آب و هوای شهرستان آمل نظیر سایر نقاط مازندران است؛ در تابستان‌ها گرم و مرطوب و در زمستانها ملایم. حداکثر ریزش باران در ماه آذر و حداقل آن نیز در ماه تیر است.و دارای آب و هوا خاص در مناطق خود می باشد.

کوه‌ها

قله دماوند
قله امامزاده قاسم
سیاه کوه
آسمان کوه لار
کوه دال کمر
کوه کاعون
کوه شیخ کر
ارتفاعات ییلاقات لاریجان
رود هراز

جاذبه‌های علمی تحقیقی
کارگاههای پرورش ماهی سردابی لاریجان
طرح آبریز هراز
موسسه تحقیقات برنج کشور
مرکز پرورش نهال زیتون
مرکز پرورش گیاهان دارویی سلیمانی و قلی‌زاده
دهکده قدیمی با کارگاه قالی‌بافی بلیران
باغ کیوی و گلخانه ایزدی
پرورش ماهی و منابع طبیعی چلاو
منطقه حفاظت شده چلاو
منطقه حفاظت شده سیاه‌بیشه
منطقه حفاظت شده دشت و دریاچه لار
دهکده توریستی تاریخی بلیران و الیمستان
آرامگاه قاضی هجیم آملی
جاذبه‌های تفریحی
پارک جنگلی آمل
پارک جنگلی ملی امامزاده عبدالله (هلومسر)
پارک دهکده طلایی
شکارگاههای لاسم
شکارگاه امیری
شکارگاه لار
دشت و دریاچه لار
منطقه تیراندازی ممنوع رزن
جاذبه‌های تاریخی
نقش برجسته شکل‌شاه
حمام شاه‌عباس آبگرم لاریجان
بقعه میرحیدر آملی
مسجد جامع
آرامگاه ناصرالحق بقعه شمس‌الرسول
آثاره راه‌باستانی هراز
قلعه ملک‌بهمن شاهندشت
برج قدیمی امیری
بازار قدیم آمل
مسجد امام حسن‌عسگری
ساختمان دارایی
قلعه کهرود
بافت قدیم شهر شهر با خانه زیبا مانند خانه شفائی
قلعه دختر پلور کاروانسرای سنگی و کوهستانی پلور
کافر کلی (غارهای باستانی آب‌اسک و پلمون)
امامزاده عبدامناف
امامزداده محمد قریشی
امامزداه عباس شهنه‌کلا
پل ۱۲ چشمه
پل معلق
پل پلور به لار
بقعه شمس طبرسی
بقعه میربزرگ
کاخ میدان شهر
جاذبه‌های طبیعی
قله دماوند
غار گلزرد
بلیران
گرم رود
رود کم‌کلا
رود کرسنگ
رود پنجاب
رود لاسم
آب معدنی استراباکو قلابن
آب معدنی پرسم آمولو
آب گرم لاریجان
آب معدنی اسک
آب آهن آب فرنگی لاریجان
آب معدنی گرو کلرد
آب معدنی اشلک
آبشار کوه اره دریوک
آبشار یخی
آبشار شاهان‌دشت
آبشار آلامل
آبشار پرو مد
آبشار شیخ علی‌خان
آبشار سنگ درکا
آبشار قلعه‌دختر پلور
دریاچه سدلار
منطقه زیست محیطی لار
دشت باقیمانده از دریاچه دریوک
آبشار آب مراد لاسم
آبشار دوکوهک، پلالس و تمیره منطقه امیری
دشت دژمال امیری با آثار تاریخی

مازندران به خاطر جغرافیای گوناگون آن که شامل جلگه‌ها، علفزارها، بیشه‌ها و جنگل‌های هیرکانی با صدها گونه گیاهی منحصر به فرد در جهان است و آب و هواهای گوناگون از سواحل شنی با پست‌ترین نقطه، تا کوهستان‌های ناهموار و برف پوشیده البرز با داشتن یکی از هفت آتشفشان معروف دنیا، کوه دماوند، شناخته شده‌است. رشته کوه‌های البرز همچون سدی بلند مازندران را به دو قسمت جلگه‌ای و کوهستانی تقسیم نموده و آن را از قسمت داخلی ایران جدا می‌سازد. قسمتی از البرز غربی و تمام البرز مرکزی و بخشی از البرز شرقی در محدوده این استان قرار دارد و شیب زمین از منطقه کوهستانی به سوی جلگه و دریا کاهش می‌یابدو رشته کوه‌های البرز دارای رشته کوه‌های فرعی است که از جنوب به شمال و یا به موازات دریا کشیده شده‌است. از مرتفع‌ترین قلل مازندران می‌توان (بادله کوه) (کوه چنگی) و (کوه سفید) را در شهرستان ساری نام برد. بلندترین قله‌هایی که به موازات دریا کشیده شده عبارتند از (تخت سلیمان) با بیش از ۴۰۰۰ متر ارتفاع از سطح دریا در جنوب شرقی شهرستان تنکابن و (قله شور) (کلارآباد) و (سیاه سنگ) در شهرستان نوشهر.
آب و هوا

آب و هوای مازندران با توجه به وجود دریا، کوه و جنگل به دو نوع معتدل مرطوب و کوهستانی تقسیم می‌شود. آب و هوای معتدل و مرطوب: وجود دریای مازندران و رشته کوه‌های البرز و نزدیکی این دو مظهر طبیعت به یکدیگر در نواحی جلگه‌ای تا کوهپایه‌های شمالی البرز، آب و هوای معتدل و مرطوب را به وجود آورده‌است، تابستان‌های آن به ویژه در سواحل دریا، گرم و مرطوب است. زمستان‌های این نواحی معتدل و مرطوب و به ندرت یخ بندان می‌شود.

آب و هوای کوهستانی شامل آب و هوای معتدل کوهستانی و آب و هوای سرد کوهستانی است. دوری از دریا و افزایش تدریجی ارتفاع در اراضی جلگه‌ای، تغییرات خاصی را در آب و هوای این استان پدید آورده‌است. به طوری که در ارتفاعات ۱۸۰۰ تا ۳۰۰۰ متری، آب و هوای معتدل کوهستانی با زمستانی‌های سرد و یخ بندان طولانی و تابستان‌های کوتاه و معتدل وجود دارد. در ارتفاعات بالای ۳۰۰۰ متر که دمای هوا به شدت پایین می‌آید، دارای زمستانی هاس سرد همراه با یخ بندان طولانی و تابستان‌ها کوتاه و خشک است. در این نواحی هوا غالباً برفی است و در ارتفاعات مهم چون تخت سلیمان و دماوند یخچال‌های کوهستانی و طبیعی ایجاد شده‌است. میانگین میزان ریزش باران در این استان کمتر از گیلان است.
منابع آب

دریای مازنداران(کاسپین) بزرگ‌ترین دریاچه جهان است. این دریا با وسعتی حدود ۴۳۸۰۰۰ کیلومتر مربع، بزرگترین دریاچه جهان به شمار می‌رود. و در بین کشورهای ایران، روسیه، ترکمنستان، قزاقستان و آذربایجان واقع شده‌است. سطح آب این دریاچه در دوران‌های گذشته بالاتر از سطح دریاهای آزاد بوده‌است.۰۸۷/۰ از آب رودخانه‌های ولگاو اورال در روسیه ۰۷/ ۰ رودخانه‌های سواحلی غربی و ۵/۰ رودخانه سواحلی جنوبی در ایران به این دریا می‌ریزد. حجم آب دریای مازندران ۷۹۳۱۹ کیلومتر مکعب است. این دریاچه یکی از میدان‌های گسترده و غنی نفتی جهان است.
رودها

بیشتر رودهای جاری در مازندران دایمی هستند. در نواحی کوهستانی در فصل زمستان واوایل بهار پر آب و در تابستان ها کم آب و گاهی خشک است. طول رودهای غرب این استان به دلیل نزدیک بودن کوه به دریا کوتاه تر و رودهای شرقی طولاتی تر است. رودهایی که به جنوب به شمال در جریان است عبارتند از: رودهای هراز، چالوس، تجن، تالار و بابل که به دریای مازندران می‌ریزد. از دیگر منابع آب این استان دریاچه‌های کوچک محلی است که به هنگام طغیان رودها در قسمت‌هایی که سطح آب‌های زیرزمینی بالا است به وجود می‌آید و برای کشاورزی، صید و شکار مورد استفاده قرار می‌گیرد. نوع دیگر ذخایر آبی و مهار سیلاب (آب بندان) است که در آن ماهی پرورش می‌یابد. دریاچه دایمی (ولشت) یا (سما) در شمال غربی مرزن آباد شهرستان چالوس یکی دیگر از منابع آبی طبیعی است که از جوشش چشمه‌های اطراف تشکیل شده و از جاذبه‌های گردشگری استان است. در مازندران چشمه‌های آب معدنی فراوانی یافت می‌شود که خاصیت درمانی دارد و در معالجه امراض پوستی، مفصلی، عصبی، و گوارشی موثرند، چشمه‌های (آب اسک) (لاریجان) (آملو) و (استراباکو) در شهرستان آمل در امتداد جاده هراز و حمام‌های آب معدنی (گوگردی) در شهرهای رامسر و کتالم و سادات محله شهرستان رامسر و رینه بخش لاریجان شهرستان آمل از آن جمله‌اند.

مازندران به دلیل شیب تند سلسله جبال البرز که سر چشمه رودهای فراوانی است، آبشارهای کوچک و بزرگ متعددی دارد که از نواحی مختلف آن سرازیر می شوند و عمدتا در نواحی مرکزی این سلسله جبال قرار دارند. به طور کلی آبشارهای مازندران به دلیل شرایط طبیعی هم در کوهستان وجود دارند و هم در بیشه ها و جنگلها و در برخی نواحی نیز ترکیبی از مجموعه کوهستانی را توام دارند. از آنجایی که این آبشارها در ارتفاعات و دامنه های بلند البرز قرار گرفته اند دارای اقلیمی مساعد و هوایی دلپذیر به ویژه در فصول بهار و تابستان هستند. اکثر آنها محوطه هایی برای اتراق و چادر زدن دارند. برخی از این آبشارها عبارتند از، آبشار ایج یا ده قلو، آلامل، اکاپل، هریجان، سواسره، شاهاندشت، زیار، یخی، تیمره، پرومه، آب پری، دریوک، شیخ علی خان، آبشار یخی، آبشار سوادکوه و غیره می باشد.

از صنایع دستی موجود در استان مازندران می توان به قالی بافی، گلیم بافی، جاجیمچه بافی، بافت گلیچه، چوقا، شمد و ملحفه، سوزن دوزی، رنگرزی و چاپ سنتی سفالگری و سرامیک سازی، فرآورده های پوست و چرم، هنرهای مرتبط با فلز، هنرهای مرتبط با چوب، حصیر بافی، طراحی سنتی و نگارگری، صحافی و جلد سازی سنتی، صنایع دستی دریایی عروسک سازی اشاره کرد. قالی بافی و گلیم بافی از رشته های اصلی و اساسی مازندران نیست ولی در استان بافته می شود. در شرایطی که فرش در بعضی مناطق حرف اول برای ابراز وجود دارد تنها شهرت خود را در مازندران به سایر رشته ها واگذار کرده است و نقشه هایی که درمازندران بافته می شود مربوط به سایر مناطق است.
صنایع چوبی

صاحبان پیشه و فن همواره با عشق به زیبایی و سایل مادی زندگی را افریده‌اند. دستان توانمند هنرمند ذهن مستقل و پویا واندیشه جستجو گرش مجموعه‌ای دیدنی و سزاوار تحسین را به یادگار گذاشته‌است. مهم‌ترین آنها عبارتند از:
در ضریح، صندوق مزار، ارسی

از سده پنجم تا هفتم ه. ق. هنرمند منب کار با استفاده از شیوه قاب و گره، طرح‌های نو آفریده از سده هشتم هجری نمونه‌های فراوانی از رسم و عناصر هندسی و اشکال نباتی و گل و بته روی منبرهای چوبی، صندوق مزارها، در و پنجره و رحل قرآن باقی مانده‌است. ازاوایل سده نهم هجری این هنر رونق ویژه‌ای یافت و صنعتگران موفق شدند در اثار خود با به کارگیری انواع خطوط نمونه‌های ارزشمندی را بیافرینند که اکنون زینت افزای مرقد امامزادگان و بزرگان دینی است. پنجره‌های زیبا و خوش نقش و نگار چوبی که نشانه نور و روشنایی است با استفاده از هنر گره سازی و نقش‌های هندسی سه گوشه و چهار گوشه، ستاره‌های چهار پر و هشت پر و و درنهایت شیشه‌های رنگین پیشانی و رواق بناها راآذین می‌بخشد این پنجره‌ها به اورسی معروفند.
لاک تراشی

لاک تراشی در مناطق روستایی و جنگلی مورد توجه پیشه وران هنرمندان بوده و انواع سازه‌های آن براساس نیاز زندگی روزمره گسترش یافته‌است. روستاییان ساکن مناطق جنگلی درگذشته بیشترین نیازهای خود را از چوب تهیه می‌کردند و در ساخت لوازم چوبی از مهارت خوبی برخوردار بودند. استادکاران بااستفاده از ریشه و تنه درختان بدون بهره گیری از ابزار کار امروزی ظروف چوبی مانند جوله، کلز، لاک دانه پاش، قند چوله، تنباکو چوله، قاشق، ملاقه، کترا، می‌ساختند. هنر لاک تراشی یک کار ابتکاری است و جنگل نشینان با شناختی که از انواع درختان جنگلی دارند برای ساخت مصنوعات چوبی از ریشه و چوب درختان ویژه‌ای با استفاده از ابزار کار بسیار ابتدایی استفاده می‌کنند. درختانی که از چوب آنها برای این کار بهره می‌گیرند افرا، راش، ملج، توسکا، ممرز، شمشاد، نم دار و انجیلی است. ظروفی که از ریشه درختان ساخته می‌شود سبک تر و در برابر سرما و گرما مقاوم تر است ترک بر نمی‌دارد و در اثر ضربه به سادگی نمی‌شکند لاک تراشان معتقدند ظروفی که از ریشه درختان تهیه می‌شود، اگر خوب نگه داری شود عمر مفید آنها دست کم بالای صد سال خواهد بود. در صورتی که لوازم تهیه شده از ساقه و تنها درختان همین خاطر در گذشته لاک تراشان لوازم مورد نیاز در خانه را از ریشه زیرین ریشه‌هایی که از ساقه با شیب ملایمی در خاک نفوذ کرده‌اند استفاده کنند زیرا ازدیدگاه آنان قسمت زیرین این نوع ریشه‌ها کمتر در معرض برف و باران قرار داشت. برخی از ظروف چوبی که در مازندارن کاربرد دارد عبارتند از:
دانه پاش

به جای سینی برای پاک کردن برنج و حبوبات به کار می‌رود.
جوله

این وسیله شبیه پارچ آب، باگردن باریک و دهانه‌ای گشاد و در اندازه‌های گوناگون ساخته می‌شود. در گذشته برای دوشیدن شیر و نگه داری انواع مواد لبنی از آن بهره می‌گرفتند از نقش‌های متدوال روی بدنه جوله می‌توان از جوله نقش مارپیچ، نقش زنجیره‌ای و نقش حلوایی نام برد. بزرگ‌ترین نوع جوله مندر نامیده می‌شود که حدود ۱۸کیلوگرم گنجایش دارد. نوع دیگری از جوله که جوله کون نام دراد از ریشه درخت افرا تراشیده می‌شود.
کلز

از این وسیله چوبی به جای ملاقه برای هم زدن و سرد کردن شیر استفاده می‌کردند در مناطق مختلف مازندران این وسیله به نام‌های گوناگون خوانده می‌شود. به طور مثال در منطقه رامسر گیال در بخش مرکزی کلز یا کیلز و در منطقه گرگان کمچه لز نوع دیگر پیمانه شیر به نام منقار درمناطق جنگلی ساخته می‌شود و حدود ۲۰۰ کلیوگرم ظرفیت دارد. قاشق و ملاقه وکفگیر: این وسایل که در زبان محلی «گچه» «پل گیر» و «کترا» نامیده می‌شود. از ساقه و شاخه درخت شمشاد تهیه شده و در کنار انواع وسایل امروزی همچنان گذشته کابرد دارند.
کیله لاک

به عنوان پیمانه استفاده می‌شود. هر پیمانه حدود ۶ کیلوگرم «شالی» و یا «جو» و حدود۵/۷ کیلوگرم «گندم» ظرفیت دارد.
عصا

از چوب درخت آزاد که به زبان محلی «ازدار» نام دارد تهیه می‌شود.
قند چوله

برای خرد کردن قند به کار می‌رود.
تنباکو چوله ]

به عنوان ظرف تنباکو مورد استفاده دارد.
سیر کوب

در اندازه‌های متفاوت ساخته می‌شود. در قدیم از این ظرف به جای هاون برای کوبیدن و خرد کردن نیز استفاده می‌شد.
حصیر بافی

حصیر بافی در برخی از روستاهای استان مازندران به ویژه در غرب استان رایج است. در مازندران از نوعی حصیر به نام «کوب» برای زیر انداز استفاده می‌شود. برای بافت «کوب» از گیاهان خود رو چون «گاله» و «واش» که در باتلاق‌ها و اب بندان‌ها می‌روید بهره می‌جویند. برای تهیه زنبیل و سبد نیز از همین گیاهان استفاده می‌شود. گاه تهیه این مصنوعات با به کارگیری چوب و نی یاد و نوع علف به نام‌های «وران» و «سازیر» انجام می‌شود.
 
 گلیم بافته شده
گلیم بافی

گلیم بافی نیز یکی از دیگر صنایع دستی و سنتی استان محسوب می‌شود. در حال حاضر در بیشتر روستاها و شهرهای استان به این هنر اشتغال دارند. نقوش گلیم اغلب به شکل هندسی است و بافنده با الهام گرفتن از اطراف طبیعت خود، نقش می‌زند. رنگ گلیم نیز بر گرفته از طبیعت پیرامون و غالب رنگ‌های تند و شاد مانند قرمز، نارنجی، کرم، سبز، سرمه‌ای است.
جاجیم بافی

در میان دست بافت‌های روستایی، جاجیم از اهمیت بیشتری برخوردار است و کاربردهایی نظیر زیرانداز، پشتی، سجاده رختخواب پیچ، مفرش، پتو، وریه کرسی و... داردو این هنر در بسیاری از مناطق روستایی از جمله «متکازین» از توابع بهشهر بخش دودانگه شهرستان ساری، آلاشت سواد کوه، کجور، نوشهر و کلاردشت چالوس اقبال و توجه‌است. در روستای کوهستانی و ییلاقی متکازین در بخش هزار جریب بهشهر، اصولاً بافت جاجیم توسط زنان صورت می‌گیرد و مردان جز در مرحله تهیه پشم، نقش چندانی ندارند. در بافت جاجیم این منطقه پس از بافتن حاشیه، نقش اندازی که در اصطلاح «گل» خوانده می‌شود صورت می‌گیرد. این نقش‌ها نام‌های گوناگونی دارند چهار گل، خشتی، پنجه‌ای، گل آفتاب گردان، آفتاب تیره، حاشیه‌های اطراف نیز با طرح مثلث دندانه دار پر می‌شود. برای بافت جاجیم در اندازه‌های بزرگ تر دو یا چند عدد جاجیم بافته شده به اندازه عرض دار موجود را به یکدیگر متصل می‌نمایند و یک جاجیم در اندازه دل خواه شکل می‌گیرد.
جوراب بافی

جوراب بافی یکی از صنایع دستی رایج و بومی منطقه‌است که به ویژه در روستای «صالحان» از جمله صنایع دستی اساسی محسوب می‌شود. این صنعت بومی را می‌توان بر مبنای تولید و مصرف آن به جوراب چکمه‌ای یا گردن بلند و گردن کوتاه تقسیم کرد. در روستاهای منطقه در حال حاضر تولید جوراب به شکل ساده انجام می‌شود و پشم گرفته شده از گوسفند بدون ررنگ آمیزی واستفاده از نقوش مختلف عرضه شده و جنبه هنری ندارد.
موج بافی

ماده اولیه موج بافی که به نام‌های «رختخواب پیچ» و «ایزار» نیز معروف است، پشم است. به همین دلیل ارزان و قابل شستشو دارای استحکام، نرم و سبک است. موج بافی به دلیل صفت‌هایی که بر شمردیم، به عنوان هنری فراگیری در گذشته مطرح بود و اکنون میز کم وبیش در این منطقه رواج دارد. امروزه این هنر بیشتر در روستاهای منطقه کجور به جا مانده‌است. گونه‌ای از این دست بافت‌ها با همین کاربرد «چاد شب» نامیده می‌شود. معروف‌ترین آن «چادر شب دارایی» است که دارای رنگ‌های متنوع به وبژه طیف‌های گوناگون رنگ قرمز که جاذبه بیشتری نسبت به رنگ‌های دیگر دارد است. در این منطقه در کنار بافت این نوع پارچه، سفره‌های ظریف و پرارزش نیز بافته می‌شود.
پارچه بافی

در گذشته بافت انواع پارچه هاپشمی، ابریشمی و نخی معمول بود. نوعی پارچه ابریشمی که الیجه نام داشت برای دوخت کت زنانه به کار می‌رفت. از پارچه‌های پشمی «چوغا» و «باشلق» برای پالتو استفاده می‌شود. و از شمد که نوعی پارچه خنک و لطیف است در تابستان به جای پتو استفاده می‌شود.
چنته لفور

چنته نوعی کیف دسته دار است که در روستای «لفور» از توابع سواد کوه تولید می‌شود برای بافت آن از دستگاه «کرک چال» استفاده می‌شود و مراحل تولید آن مانند جاجیم است با این تفاوت که پس از پایان کار، دوردوزی و گاه با مهره‌های تزیینی و خرمهره تزیین می‌شود.
نمد مالی

نمد مالی در بیشتر مناطق استان مازندران به خصوص درمنطقه کجور و روستاهای اطراف رامسر رواج دارد. ماده اصلی نمد پشم و گوسفند و به رنگ‌های طبیعی مانند سفید و سیاه و قهوه‌ای و برای نقش اندازی آن از پشم‌های رنگ شده شیمیایی بهره می‌جویند معمولاً ساخت یک قطعه نمد یک روز به طول می‌انجامید و اغلب چند نفر روی آن کار می‌کنند.
سفال گری

یکی از مراکز ساخت سفال و سفال گری، کلاگر، محله جویبار و اقای غلامعلی چینی ساز از استادان به نام این منطقه‌است. ابزار سفال گری شامل چرخ، کاردک برای بریدن و سوراخ کردن کار، غربال، سطل، تشت، کوره، ول کارد، نخ، قالب گل زدن است

موزه بابل
نوشتار اصلی: موزه بابل

موزه بابل در خیابان مدرس واقع است. ساختمان این موزه در سال ۱۳۰۷ هجری شمسی به عنوان بلدیه (شهرداری) بنا شده و به دلیل دارا بودن ویژگی‌های خاص معماری در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده‌است. این بنا در اسفند ماه ۱۳۷۴ با کاربری فرهنگی در اختیار سازمان میراث فرهنگی مازندران قرار گرفت و در بهمن ماه سال ۱۳۷۵ پس از احیا و مرمت و باز پیرایی تحت عنوان موزه بابل گشایش یافت. امروزه از طبقه همکف موزه به عنوان نمایشگاه موقت اثار فرهنگی – هنری استفاده می‌شود و در طبقه دوم آن اثار باستان‌شناسی و مردم‌شناسی به نمایش در آمده‌است.
موزه کندلوس چالوس [

موزه کندلوس یکی دیگر از موزه‌های این استان است که در منطقه کجور در روستای کندلوس یا میخساز بنا شده‌است. این موزه به همت آقای جهانگیری و با همکاری اهالی منطقه به خصوص اهالی همین روستا ساخته شده‌است.

برای راهیابی به «کندلوس» از راه جاده چالوس، پس از گذر از شهر «مرزن آباد» و در چند کیلومتری آن به سمت چالوس، به یک سه راهی می‌رسیم که «دو آب کجور» نام دارد. اگر از اینجا به سمت راست حرکت کنیم، وارد جاده «دشت نظیر» می‌شویم که از اینجا به بعد، مناطقی بسیار زیبا و دلپذیر چهره می‌نماید. جاده دارای پیچ‌وخم‌های زیادی است و طبیعت اطراف به گونه‌ای است که گویی هر چند روز، یک بار تغییر چهره می‌دهد و زیبایی‌هایش هر بار تازه می‌شود. در این جاده که به رویان (علمده) منتهی می‌شود، پس از دشت نظیر در بخشی به نام «هنی سک»، جاده‌ای فرعی به سمت راست گشوده می‌شود که به ارتفاعات راه می‌برد و این جاده‌ای است که ما را به سوی کندلوس راهنمایی می‌کند؛ از دوآب تا کندلوس، ۴۲ کیلومتر است.
موزه تاریخ آمل

موزه تاریخ آمل یکی از مهمترین موزه های استان وایران است که در آن آثار تاریخی باستانی و فرهنگ غنی مازندرانی و ایرانی را نشان می دهد.
موزه کندلوس

موزهٔ کندلوس موزه‌ای است در استان مازندران که در روستای کندلوس، از توابع شهرستان نوشهر قرار دارد. تاریخ ساخت این موزه بین سال‌های ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۸ است.اشیای این موزه مربوط به دوران پیش از میلاد مسیح و قبل از اسلام و همچنین دوران اسلامی می‌شود. در آبان ۱۳۸۹ عملیات آسفالت جادهٔ خاکی منتهی به این روستا و موزه پایان یافت.

پل دوازده چشمه

در عصر سلطنت شاه عباس صفوی بر روی رود هراز در مرکز شهر آمل در ابتدای خیابان سبزه میدان احداث گردیده و در دوران قاجار به طور کامل مرمت و بازسازی شده و دو بخش شرقی و غربی شهر را بهم متصل می‌کند.گرچه این پل قبل از دوره صفوی وجود داشته ولی در زمان شاه عباس صفوی به طور کامل احداث گردیده است.این پل (به نیت دوازده معصوم) دارای ۱۲ طاق و دهنه می‌باشد که هر یک بر پایه‌های مستطیل شکل استوار شده‌اند به صورتی که ارتفاع آخرین نقطه طاق‌های قوسی شکل در محل تیزی تا سطح رودخانه حدود ۷ متر می‌باشد. فاصله بین هر پایه با پایه دیگر ۶ متر بوده که در ضلع جنوبی و در قسمت مخالف جریان آب دارای سیل برگردان می‌باشد. طول این پل تاریخی و دیدنی ۱۲۰ متر و عرض آن ۴۰/۶ متر است.این پل یکی از پل های تاریخی است نمادها و یاد این پل عظمت عجیبی دارد.
 
 پل دوازده چشمه (دوازده پله)
بندپی بابل

در جنوب بابل وتقریبا ۲۰ کیلومتری شهر بابل منطقهٔ بند پی وجود دارد بندپی که در واقع محلی بین کوه جنگل و دشت است در ایران پیش از اسلام بنا به روایات محلی در یورش اعراب یک سنگر نیرومند برای میهن دوستان بوده‌است و در واقع پیش از اسلام دارای شهر و دژ بوده‌است.
منطقه شورچال گلوگاه

این منطقه از ابنیه مسکونی قرون اول و دوم اسلامی بوده و آثار باستانی فراوانی در دل تپه‌های آن جای گرفته‌اند که متأسفانه بخش قابل توجهی، توسط حفاران غیرمجاز، از دل خاک خارج شده و از موزه‌های خارجی، سر در آورده‌است که نیازمند استقرار یگان حفاظت میراث فرهنگی است. زمینهای آن متعلق به ساکنان کوپچی محله گلوگاه بوده و در فاصله کمی از ساحل دریا قرار گرفته‌است و مکانی سرسبز و بسیار دیدنی است که نیازمند سرمایه گذاری و توجه بیشتر است.
کاخ شاپور

این کاخ در دوره ی پهلوی در جنوب شهر بابل واقع شده‌است.در آن زمان در جنوب شهر بابل دریاچه‌ای به نام بحر ارم قرار داشت که مورد توجه پادشاهان صفوی و بعد از آن هم پهلوی و همین طور مردم بود.به همین دلیل در دوره ی پهلوی در این منطقه کاخی ساختند که استراحتگاه شاه بود.
تپه باستانی گردکوه قائم شهر

باستان شناسان در کاوشگری از تپه گردکوه قائمشهر (شاهی) به آثار و بقایایی دست یافتند که این شهر را با پیشینه تاریخی بیش از ۵هزار ساله به یک شهر باستانی قدیم معرفی می‌کند سایت باستانی گـردکوه قدیمی ترین استقراری که تا به حال باستان شناسان به آن دست پیدا کرده‌اند مربوط به عصر مفرغ می‌باشد که قابل مقایسه با حصـــار ۳ دامغان می‌باشد که بعد از عصر مفرغ دوره آهن را داریم که از عصر آهن ۱ تا ۳ در سطح ۶۵ هکتار بصورت پراکنده مشاهده می‌شود و گوری که به دست آمده مربوط به عصر آهن ۳ می‌باشد و عصر آهن ۱ و ۲ در داخل خشتها که جهت استفاده مصطبه‌ای می‌باشد مشاهده شده‌است و همچنین استقرار بقایای دوره اشکانی به دست آمده‌است. تپه مرکزی بعنوان قلعه نظامی کاربرد نظامی داشته‌است که به نظر می‌رسد مربوط به دوره ساسانی می‌باشد و دوره اسلامی از آن نیز به عنوان پادگان استفاده می‌شده و ۴۲ پادگان نظامی که در طبرستان بوده یکی از آنها در چمنود (جمنان) بوده‌است که بیشتر جنبه نظامی داشته‌است. شواهد موجود نشان می‌دهد که تپه مرتفع ۲۶متری گردکوه قائم شهر در سال ۱۶۸ هجری قمری پایگاه یا برج نظامی بوده‌است. و در عمق ۵/۱متری زمین دامنه ارتفاعات گردکوه اسکلت اموات به همراه لوازم زندگی از قبیل ظروف و کوزه سفالی متعلق به دو هزار و هشت سال پیش کشف شده‌است.
دخمه سنگی کافر کلی

دخمه‌های سنگی کافر کلیکافر کلی‌ها فضای معماری دست کندی است در مسیر جاده هراز از پلور به سمت آمل شاهد مجموعه سوراخ‌هایی در دل کوه هستیم که اکثرا با نگاهی ساده از آن می‌گذرند.
بقعه شمس آل رسول

برج بقعه شمس آل رسول که این بنا مربوط به قرن نهم هجری قمری بوده و از وسعت قابل ملاحظه نسبت به بناهای دوره خود برخورداراست بقعه بصورت چهار گوشه و گنبد مخروطی است وگنبد آن دو پوش می باشد که هر دو پوش آن در اثر زلزله و عوامل جوی منطقه خراب شده است عمده تزیینات بنا طاق و قوس و قرنیسهای آجری و کاشیکاری در قسمت فوقانی است.در طوماری که در زمان صفویان نوشته است شمس آل رسول به نام ( امام زاده شمس آل رسول ) خوانده شده است. نکته جالب در بنای این برج ، کاربرد آجرهای با ابعاد و اندازه های مختلف است که تاریخ گذاری بنا را از راه مصالح شناسی دچار مشکل می کند ، اما با توجه به شکل کلی و شباهت بسیار آن با برجهای شناخته شده در منطقه ، از آثار قرن هشتم هجری دانسته شده است.ولی شواهد نشان می دهد این مکان مقبره محمد بن محمود آملی با نام کامل شمس الدین محمد بن محمد آملی فیلسوف،طبیب،متکلم ایرانی است که در این جا مدفون است که به علت خرابی نوک برج آرامگاهی به اشتباه آن را آتشکده می نامند.
خانه کلبادی (ساری)

خانه منوچهر خان کلبادی مربوط به اواخر دوره قاجار است و در ساری، چهارراه برق، ساختمان اداره کل میراث فرهنگی (سابق) واقع شده و این اثر در تاریخ ۹ آبان ۱۳۷۷ با شمارهٔ ثبت ۲۱۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مشهد میر بزرگ

مشهد میر بزرگ عمارت و مقبره ای است که مربوط به دوره صفوی -قرن ۸ ه‍.ق است و در آمل، سبزه میدان، محوطه مصلی آمل واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۵ دی ۱۳۱۰ با شمارهٔ ثبت ۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.آرامگاه میربزرگ آمل، یکی از بناهای تاریخی مهم و بزرگ ایران و مازندران به شمار می‌رود. ساختمان اصلی بقعه میربزرگ متعلق به قرن هشتم هجری قمری است که با طرحی چهار ضلعی ساخته شده ولی ساختمان کنونی آن به قرن یازدهم هجری و دوره صفوی مربوط می‌باشد. این بقعه از نظر ویژگی‌های معماری، تزئینات، کاشی‌کاری نماها و خصوصاً سر در ورودی، اهمیت تاریخی دارد.کتیبه قدیمی در زیر طاق آن وجود دارد و کاشی کاری آن منحصر به فرد در داخل بنا و بیرون آن موجود است.داشتن حوز در بالای بقعه یکی از شاهکار های آن زمان بوده است که بعضی وقت ها طلبه ها در قدیم برای خواند درس به بالای عمارت میرفتند و درس میخواندند.در زیر گنید و شبستانهای و اتاقهای جنبتین و سر در مقبره روی جرزهای آن قطعات خشت کاشی مربوط به دوران صفوی باقیمانده همچنین مقداری کمربند داخلی گنبد نمایان است.
 
 هتل قدیم رامسر
هتل قدیم رامسر

هتل قدیم رامسر هتلی با معماری بسیار زیبا در مرکز شهر رامسر استان مازندران است.مدیریت فعلی هتل درصدد است که آن را تبدیل به موزه کرده و می‌گوید این یکی از معدود هتل‌هایی است که در فهرست ثبت آثار ملی قرار گرفته‌است.
قلعه لاجیم در سوادکوه

در جنوب شرقی زیراب در شرق جاده سواد کوه به قائمشهر در منطقه‌ای جنگلی و در کنار روستای لاجیم قرار دارد. این اثر معماری ارزشمند متعلق به سده پنجم هجری است. آندره گدار باستان‌شناس فرانسوی که در سال ۱۹۳۳ میلادی به بازدید برج لاجیم آمده می‌نویسد: در داخل این حصار چند تل است که نشان می‌دهد این قلعه در واقع شهر مستحکمی است این محل که در دل جنگل انبوه و دور هنگامه شهرها واقع شده‌است. مسلماً قرارگاه مهم یکی از سرکشان یا پناهگاه استوار یکی از پادشاهان برکنار شده بوده‌است که به امید بازگشت وقت مساعد در آنجا بدور از آسیب خصم در امان می‌داشته‌است. شخصیت مدفون در برج (کیا ابوالخوارس شهریار) از خاندان باوندیان بوده که در فاصله سقوط سلسله باوندیان اول و به قدرت رسیدن دوباره خاندان آل باوند پس از اشغال ناحیه آمل به دست قابوس وشمگیر به منطقه کوهستانی لاجیم پناه برده‌است.
میدان ساعت ساری

میدان ساعت (به مازندرانی: پاساعت‌میدانی) نام میدانی در مرکز شهر ساری مرکز استان مازندران ایران است.
 
 پا ساعت و میدان ساعت ساری
چشمه عمارت بهشهر

این بنا متعلق به دوره صفویه‌است که در دو طبقه احداث گردیده و در حال حاضر طبقه همکف و جزری از طبقه دوم باقی مانده‌است در وسط عمارتِ همکف مظهر چشمه قرار دارد که آب آن از چهار سمت توسط جویهایی از داخل بنا به خارج آن سرازیر و وارد حوضها و جویهای اطراف آن گردیده و به‌وسیله نهرهای اصلی به خارج از باغ هدایت می‌شده‌است.
پل محمد حسن خان

پُل مُحَمَّدحَسَن‌خان پلی قدیمی است بر روی بابل‌رود در استان مازندران در شمال ایران. این پل در سال ۱۱۴۶ در دوران زندیان توسط محمدحسن خان قاجار (نیای آغامحمدخان قاجار) احداث شد. محمدحسن‌خان طی جنگی بر کریم‌خان زند پیروز شده‌بود و ناحیه بارفروش (بابل) و دیگر نقاط مازندران را به‌دست خود گرفته‌بود.
برج آرامگاهی امامزاده طاهر مطهر کجور

این بنای آرامگاهی واقع در روستای هزار خال بخش کجور در شهرستان نوشهر قرار دارد، بنایی است چهار ضلعی با کتیبه‌های آجری و تزئینات که در سال(۸۲۹) ه ق به دست ملک کیومرث بن بیستون استندار ساخته شده‌است.
قلعه ملک بهمن

این قلعه از قلعه‌های عظیم البرز است که در جاده هراز بخش لاریجان شهرستان آمل و مشرف به قریه شاهان دشت در ۷۵ کیلومتری جنوب آمل قرار دارد این قلعه متعلق به حکام پادوسبان است که در سال (۴۵ الی ۱۰۰۵) ه ق به رویان نور و کجور و رستمدار حکومت داشته‌اند بنای قلعه بر روی صخره‌ای حدود ۲۲۰ متر بالاتر ازسطح اراضی شاهاندشت از لاشه سنگهای بزرگ و کوچک و ملات گچ ساخته شده که بصورت طبقه طبقه و شامل اتاقها و قسمت‌های مختلف ساختمانی است.
 
 برج آرامگاه میر حیدر آملی
برج آرامگاه سه سید میر حیدر آملی

بهاء الدین سید حیدر بن علی بن حیدر معروف به شیخ حیدر آملی یا میر حیدر آملی (زاده:۷۲۰هجری آمل) عارف و صوفی و مفسر شیعه دوازده امامی قرن هشتم است.وی از نوادگان علویان مازندرانژ است که نسبش به سجاد (امام چهارم شیعیان) می‌رسد.، در طی قرون هشتم و نهم هجری قمری سه تن از سادات و عرفا در این محل مدفون گردیدند که یکی از آنها علامه میر حیدر آملی است که از متفکران و مشاهیر شیعه بوده‌است.این بنا یکی از نمادهای معماری تاریخی ایران است.بانی این مکان سید عزالدین بن سید بهاالدین آملی است.
برج رسکت

برج زیبای رسکت در روستایی به همین نام، از دوران اسپهبدان مازندران که بر روی آن کتیبه‌ای به دو خط پهلوی و کوفی وجود دارد. در سال ۲۳۱ خورشیدی برابر با ۲۳۷ قمری شهابسنگی در منطقه فریم سقوط کرد که به نام شهابسنگ اسپهبد شروین خوانده شد. برخی پژوهشگران برج رسکت را یادمانی چند منظوره در نزدیکی محل سقوط این شهابسنگ می‌دانند.
 
برج رسکت
کاخ مرمر

کاخ مرمر رامسر یا کاخ مرمر یکی از نفیس‌ترین آثار دوران پهلوی در مازندران است. این کاخ به دستور رضا شاه پهلوی در سال ۱۳۱۶ به بهره برداری رسید و تا انقلاب سال ۱۳۵۷ به عنوان اقامتگاه خانواده پادشاهی استفاده می‌شد. ساختمان کاخ در میان باغی به مساحت ۶۰۰۰۰ متر قرار دارد که اولین نهال‌های مرکبات اصلاح شده و گیاهان تزیینی نایاب در این باغ کاشته شده‌است و یکی از جالب‌ترین و متنوع‌ترین باغ‌های ایران است. معماری این کاخ با زیر بنای حدود ششصد متر اثر مهندس هوانس غریبیان با نظارت معماران ایرانی و آلمانی آن روزگار است. بنای کاخ از سنگ مرمر سفید رگه در با ایوانی دارای ۴ ستون حجاری شده از سنگ مرمر یکپارچه‌است و در دو سوی پلکان پشت کاخ، دو مجسمه مرمرین ببر قرار گرفته‌است. در ابتدای بنا یک تالار مرکزی قرار دارد که دربهای اتاق‌های جانبی به آن باز می‌شود. پس از انقلاب، این کاخ تحت مالکیت بنیاد مستضعفان قرار گرفته و با عنوان تماشاگه خزر به صورت موزه برای عموم قابل بازدید است. آثار به نمایش در آمده در این موزه شامل مبلمان، شمعدان‌ها و بوفه‌های آنتیک، مجسمه‌های برنزی و مرمرین نفیس و تابلوهایی از هنرمندان مشهور جهان است.
مسجد جامع آمل

مسجد جامع آمل مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در آمل، راسته بازار، مسجد جامع آمل واقع شده است،ازمساجد جامع قدیمی ایرانی است که طبق منابع ذکر شده از سال ۱۱۰۰ به دستور شاه سلطان حسین صفوی ساخته شده و بعد از گذر از زلزله و آتشسوزی کماکان پابرجاست.
فرح آباد

مجموعه تاریخی فرح‌آباد مجموعه‌ای از بناهای تاریخی مربوط به بقایای شهر قدیمی فرح‌آباد است که در بین راه ساری-فرح‌آباد قرار دارد. این ابنیه در زمان شاه عباس صفوی بنا شده و در آن زمان بندری پر رونق محسوب می‌شده است.
برج باوند

برج بسیار زیبای باوند از دوران آل باوند از اسپهبدان مازندران در روستای سرخ آباد سوادکوه قرار دارد. این برج شبیه مهره رخ در شطرنج است.
شکل شاه

تنها تصویر ناصرالدین شاه قاجار و درباریان او که بر دل سنگ کنده کاری شده‌است در جاده هراز و در کنار تونل وانا و جاده باستانی زمان ساسانی قرار دارد.این اثر یکی از آثار های گران بها هنری است که در دل کوه نقش بسته است که دارای نوشته و کتیبه است.
برجهای آهودشت

این دو برج در روستای آهودشت چمستان نور قرار دارند. برج بزرگ مزار شاه بالوی زاهد آملی، استاد شیخ خلیفه مازندرانی، استاد شیخ حسن جوری است.
پایگاه موزه گوهرتپه

پایگاه موزه گوهر تپه در نزدیکی بهشهر قرار دارد. کهنترین ابزار ساخته شده از آهن در جهان در این مکان یافت شده‌است.
کاخ تمیشان

این کاخ در ۵ کیلومترى شرق شهرستان نور واقع شده و در دوران سلطنت پهلوى به دستور اشرف (خواهر محمدرضا شاه) ساخته شده است. این کاخ که امروزه به عنوان موزه مورد بازدید عموم قرار مى‌گیرد که دارای معماری زیبایی است.
گلدسته مسجد امام حسن عسگری

گلدسته مسجد امام حسن عسگری که قدیمی ترین مسجد حوزوی ایران است مربوط به دوره قاجار است و در آمل، محله پایین بازار واقع شده است.
مسجد محدثین بابل

مسجد مقدس محدثین، در محدوده مرکزی شهر بابل، خیابان شیخ کبیر واقع شده است. این مسجد از سمت شمال به محلّه سرحمام و از سمت شرق به محله شهید گدازگرو از سمت غرب به محله شهید روشن ضمیر و از سمت جنوب به فاصله تقریبی دویست متر به خیابان اصلی نوّاب صفوی و چهار راه گلشن متّصل می‌ باشد. شمالا  : کوچه ای باریک که محلات طوقداربن و یهودی محله ( محله شریعت )در دوسوی آن می باشد. جنوبا: به منزل مسکونی که منتهی به محله ی افراداربن می باشد. شرقا : خ شیخ کبیر حدفاصل محله ی افرا داربن و یهودی محله غربا : خ شهید روشن ضمیر حدفاصل محلات افراداربن و طوقداربن
لفورک

شهر باستانی لفورک در سواد کوه قرار دارد. در این شهر اسکلتهایی از انسان‌های دراز سر پیدا شده‌است.
آرامگاه ناصرالحق

مقبره ناصرالحق مربوط به سدهٔ ۹ ه‍.ق است و در آمل، محله پایین بازار، چاکسر واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۵ دی ۱۳۱۰ با شمارهٔ ثبت ۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.ملگنوف می گوید، گنبد ناصرالحق که یکی از سادات حسنی و پایه گذار تشیع در ایران است در آمل قرار دارد.در داخل بنا، سقف مدور وجود دارد که در بالای آن سوراخی وجود دارد و به گنبد بنا می رسد. مولانا اولیاء الله آملی می نوسید مقبره ناصر الحق در قرن نهم هجری قمری توسط سیدعلی ساری ساخته شده است بهرحال این گنبد دارای چند درب ورودی و گنبدی مدور که در سابق دارای سرامیک الوان بود و هنوز تکه هایی از ان آثار باقی است.
پل ورسک

پل ورسک از شاهکارهای مهندسی زمان خویش به حساب می آمده است. این پل در زمان حکومت رضاشاه در ایران توسط آلمانی‌ها و در طول جنگ جهانی دوم در شهرستان سوادکوه استان مازندران و به رهبری سرمهندس اتریشی خود یعنی والتر اینگر ساخته شد. این پل راه ارتباطی راه آهن سراسری شمال جنوب بوده که با شگفتی تمام و با ابزار آلات بسیار ساده مانند دینامیت و دریل دستی ساخته شده بود و در ساخت آن از هیچ سازه فلزی استفاده نشده است.
امامزاده عباس

این زیارتگاه یکی از معماری قرن نهم هجری است که در۳۰ دقیقه و ۳۶ درجه عرض جغرافیایی و در۵۸ دقیقه و۵۲ درجه طول جغرافیایی و به ارتفاع ۱۸ متری سطح دریا قرار گرفته است.بدنه اصلی بنا هشت ضلعی و بر بالای اضلاع ، قرنیسهای سینه کفتری وبالای آن کمربندی هشت ضلعی وبالای آن گنبد هرمی شکل هشت ضلعی وبرنوک این بنا یک قندیل طلاکاری شده واقع شده و ارتفاع این بنا ۳۰ متر میباشد.نمازخانه ای متصل به بنا اصلی بقعه در سال ۱۳۷۰ بصورت ۸ضلعی ساخته شده است این نمازخانه دارای یک اتاق کفشداری ویک اتاق پاسخ به سوالات شرعی و دردو طرف ورودی صحن اصلی دو نمازخانه کوچک زنانه واقع شده است وپس ازطی دو پله صحن هشت ضلعی نمازخانه اصلی قرارداشته پس ازطی یک راهرو کوچک صحن مطهرامامزاده عباس(ع) واقع شده است. در ورودیه صحن مطهر یک درب چوبی نفیس قرار دارد و بر بالای آن پنجره مشبک قرار دارد.
 
 امامزاده عباس
خرابه‌های شهر و قلعه ناتل

شهر باستانی ناتل و قلعه آن در ۸ کیلومتری جنوب غربی شهرستان نور قرار دارد و در باستان شناسی‌های اخیر آثاری از دورهٔ اشکانیان در این مکان پیدا شده‌است. شهر و قلعه ناتل از مراکز مهم حکومت پادوسپانان بوده‌است و در ۴۰۰ سال پیش پس از حملهٔ شاه عباس کبیر از اعتبار افتاد.
قلعه پولاد نور

این قلعه در ۷۰ کیلومتری جنوب شهر نور در شهر بلده قرار دارد. این قلعه پایتخت حکومت پادوسپانان بوده‌است که در ۴۰۰ سال پیش توسط شاه عباس کبیر به توپ بسته شد و قسمت‌های بسیاری از آن از بین رفت.
آرامگاه شاه رضا کیا سلطان

این آرامگاه در کنار شهر تاریخی ناتل در حدود ۶۰۰ سال پیش بنا شده که در آن یکی از قدیمی ترین آرم‌های شیر خورشید وجود دارد.
امامزاده هاشم

امامزاده هاشم مهمترین جاذبه مذهبی جاده هراز است. این امامزاده در مرتفع‌ترین نقطه این جاده و در گردنه‌ای به همین نام واقع است. نسب او را به امام حسن مجتبی می‌رسانند. این امامزاده با شماره ۶۱۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. به نظر می‌رسد در گذشته در کنار این بقعه، کاروانسرایی وجود داشته که امروز اثری از آن به چشم نمی‌خورد.این محل هنگام گذر از جاده هراز، محل ورود به استان مازندران است.
امامزاده ابراهیم

امامزاده ابراهیم یکی از دو امامزادهٔ معروف شهر آمل است و یکی از خاص ترین امامزاده های ایران است و هم‌اکنون از بناهای تاریخی شهر آمل محسوب می‌شود. این امامزاده به دلیل آثار نفیس چوبى از قبیل در، صندوق و همچنین تزئینات و کتیبه‌هاى زیباى قاجارى اهمیت هنرى و تاریخى دارد.
خانه نیما یوشیج

خانه نیما یوشیج در روستای یوش، بنایی است مربوط به دوره قاجار. این خانه به شماره ۱۸۰۲ از طرف سازمان میراث فرهنگی به عنوان اثر ملی ثبت شده‌است.[۱] خانه نیما محل زندگی پدر و نیاکان نیما یوشیج بوده‌است، این خانه در سال ۱۲۰۷ هجری قمری توسط ناظم الایاله در محله لالوی یوش ساخته شد. این بنا دارای ۳ ورودی، شاه‌نشین و اتاق‌های زیادی است. خانه نیما یوشیچ با داشتن آجرکاری و گچ‌کاری‌های زیبا از جاذبه‌های گردش‌گری استان مازندران به شمار می‌آید.
کلیسای سوادکوه [

این کلیسای کوچک با پلان مستطیل شکل در جانب شرقی جاده سوادکوه، در 90 کیلومتری جنوب قائم شهر، در محل سرخ آباد قرار دارد.این معبد در اوایل دوران پهلوی برای انجام مراسم مذهبی کارکنان راه آهن ساخته شد و در حال حاضر در شرف ویرانه کامل قرار دارد.
سرحمام میرزا یوسف

این حمام در دوره صفویه ساخته شده است و گنبد آن یکی از بزرگترین گنبدهای ساخته شده از آن عهد است . در ماههای گذشته لودرهای شهرداری چند بار به آن تعرض نموده اما هنوز این اثر پابرجاست.

نیما یوشیج (زاده ۲۱ آبان ۱۲۷۴ خورشیدی در دهکده یوش استان مازندران - درگذشته ۱۳ دی ۱۳۳۸ خورشیدی در شمیران استان تهران) شاعر معاصر ایرانی و بنیانگذار شعر نو فارسی است.
رضا شاه (زاده ۲۴ اسفند ۱۲۵۶ خورشیدی در دهکده آلاشت استان مازندران - درگذشته ۴ مرداد ۱۳۲۳ خورشیدی در ژوهانسبورگ آفریقای جنوبی) سرشناس به رضاخان سردارسپه و پس از آن رضاشاه، شاه ایران (از ۱۳۰۴ خورشیدی تا ۱۳۲۰ خورشیدی) و بنیانگذار دودمان پهلوی بود.[۳]
محمدولی تنکابنی (۱۳۰۵-۱۲۲۶هجری خورشیدی) معروف به سپهسالار اعظم یکی از دو فاتح معروف تهران در جریان انقلاب مشروطه و پنج دوره رئیس‌الوزرای ایران بود.
خسرو سینایی (زادهٔ ۹ دی ۱۳۱۹ در ساری) کارگردان و فیلمنامه‌نویس نامدار مازنی است، که موفق به دریافت نشان شوالیه جمهوری لهستان از سوی رییس‌جمهور این کشور شده است. او این نشان را به خاطر ساخت فیلم مستند مرثیه گمشده که روایت‌گر مهاجرت هزاران لهستانی به ایران در ایام جنگ جهانی دوم است، دریافت کرد. همچنین ایشان نخستین کارگردان ایرانی است که پس از انقلاب اسلامی موفق به کسب جایزه از یک جشنوارهٔ بین المللی گردیده است.
امیر پازواری معروف به شیخ‌العجم و امیرالشعرا از شاعران مازندرانی دوران حکومت صفویان است که به زبان مازندرانی شعر می‌سراییده است.[۴] [۵]
طالب آملی محمد طالب آملی شاعر بزرگ ایرانی (زاده ۹۹۴ - ۱۰۳۶ هجری قمری در آمل) متخلص به طالب، معروف به طالبا و ملک الشعرا، از شاعران سده یازدهم هجری قمری می‌باشد.
سید عبدالحسین مختاباد (زاده ۱۳۴۵- روستای امره ساری) آهنگساز و خواننده موسیقی سنتی ایرانی است. وی در عرصه موسیقی تاکنون بیش از ۱۴ اثر تولید کرده‌است. او فارغ‌التحصیل کارشناسی علوم‌اجتماعی از دانشگاه تهران، کارشناسی زبان انگلیسی از دانشگاه یورک کانادا، کارشناسی موسیقی از دانشگاه اوتاوا کانادا و دکترای موسیقی (آهنگسازی و اجرا) از دانشگاه گلداسمیت انگلستان می‌باشد.
فرهنگ شریف استاد فرهنگ شریف، (۱۳۱۰، آمل - )، از نوازندگان سرشناس تار ایرانی است.
مسلم بهادری (متولد تنکابن) از استادان نامدار و پیشکسوتان پزشکی امروزین در ایران است. وی پزشکی را در دانشکده پزشکی دانشگاه تهران آموخت و در همان دانشگاه تخصص آسیب‌شناسی نیز گرفت. سپس به انگلستان رفت و دوره دانش افزایی در رشته آسیب‌شناسی بیماریهای قلب و ریه را گذراند. آنگاه به تهران بازگشت و در جوانی به جایگاه استادی کامل دانشگاه تهران رسید. ایشان مدتی را نیز در دانشگاه کالیفرنیا به تدریس گذراند. هم اکنون مسلم بهادری استاد ممتاز دانشگاه تهران است و ریاست فرهنگستان علوم پزشکی در بخش دانشهای بنیادین را بر عهده دارد.
پرویز ناتل خانلری پرویز ناتل خانلری (زاده اسفندماه ۱۲۹۲ در مازندران - درگذشته ۱ شهریور ۱۳۶۹) ادیب، سیاست مدار، زبان‌شناس، نویسنده و شاعر معاصر ایرانی است.
اسپهبد مرزبان یکی از ملوک طبرستان و از شاهزادگان آل باوند بود. وی به زبان طبری کتابی به نام مرزبان‌نامه نوشت. این کتاب به سبک کلیله و دمنه و از زبان حیوانات می‌باشد که محمد‌بن غازی آن را ترجمه کرد و روضهٔ العقول نامید. بعد از وی در قرن هفتم قمری سعدلادین وراوینی آن کتاب را تصحیح و به فارسی ترجمه کرد. علاوه بر این کتاب از وی دیوان شعری نیز به جا مانده است که "نیکی‌نامه" نامیده شده است. در شعرای مازندران و گرگان نام وی مرزبان‌ بن رستم بن شروین و دیوان او را گیل‌نامه ذکر کرده‌اند.
احمد مشیرالسلطنه میرزا احمدخان مشیرالسلطنه از نخست‌وزیران دوران مشروطه و محمدعلی‌شاه قاجار بود. بیش از دو ماه این مقام را نداشت و پس از او ناصرالملک به مقام ریاست وزرایی رسید.
عبدالله موحد (زاده ۲۹ اسفند ۱۳۱۸ در بابلسر) کشتی‌گیر بازنشسته کشتی آزاد میان‌وزن اهل ایران است. وی با ۶ مدال طلای جهان و المپیک در فهرست مشاهیر کشتی ایران به همراه غلامرضا تختی در رتبه اول و در تالار افتخارات فیلا در جایگاه یازدهم جهان قرار دارد.
امامعلی حبیبی متولد ۵ خرداد ۱۳۱۰ کشتی‌گیر ایرانی است . وی در حالیکه بیمار بود، موفق به کسب مدال طلای بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۵۶ در وزن ۶۷ کیلوگرم شد.او در دوران حضورش در عرصه جهانی معروف به سریعترین کشتی گیر جهان بود و معروف است که در مسابقه‌های جهانی تهران موفق شد دو تن از بزرگان کشتی جهان واختانگ بالاوادزه از شوروی و اسماعیل اوغان از ترکیه را مجموعا در کمتر از سه دقیقه ضربه‌فنی کند.
بهداد سلیمی بهداد سلیمی کرد آسیابی (زادهٔ ۱۳۶۸ در قائمشهر) وزنه‌بردار ایرانی دستهٔ فوق سنگین و دارنده‌ی رکورد یک ضرب جهان در این وزن با ۲۱۴ کیلوگرم است.
احمد کشوری در تیرماه ۱۳۳۲ در کیاکلا ( بین قائمشهر و جویبار ) در خانواده ای مذهبی دیده به جهان گشود و در جنگ تحمیلی به شهادت رسید.
علی‌اکبر شیرودی سروان خلبان علی اکبر قربان شیرودی (دی ۱۳۳۴ بالاشیرود تنکابن - ۸ اردیبهشت ۱۳۶۰ بازی دراز) خلبان جنگی ایرانی بود.
شیخ فضل‌الله نوری، (۱۲۸۸-۱۲۲۲) زاده روستای لاشک در منطقه کجور مازندران پسر ملاعباس نوری مازندرانی (کجوری) معروف به شیخ فضل‌الله یا حاجی شیخ فضل‌الله از مجتهدان شیعه دوازده امامی و از منتقدین انقلاب مشروطه ایران بود که به علت انتقادهایش که بیشتر جنبه مذهبی داشت، به حمایت و همراهی از محمد علی شاه شهرت داشت. وی پس از فتح تهران، در میدان توپخانه به دست مشروطه‌خواهان به دار آویخته شد.
علی لاریجانی با نام کامل علی اردشیر لاریجانی (زادهٔ ۱۳۳۶ در نجف) سیاست‌مدار بزرگ ایرانی است.علی لاریجانی فرزند حاج میرزا هاشم آملی است. پدر او متولد آمل بود. وی پیش از این رییس سازمان صدا و سیما و وزیر ارشاد و دبیر شورای عالی امنیت ملی بوده است و هم‌اکنون، نماینده و رئیس هشتمین دوره مجلس شورای اسلامی از حوزه انتخابیه قم است.[۶]

ادامه مطلب ...

برخی ریشه نام مازندران را آمیخته‌ای از ماز به معنی بزرگ و نیز میانه، ایندیرا و آن پس وند مکان دانسته‌اند و در نتیجه عبارت «مازیندیران» را به معنی جایگاه دیو بزرگ، ایندیرا می‌دانند. گواه آن را هم شاهنامه دانسته‌اند که در آن از مازندران به عنوان جایگاه دیو سفید نام برده‌است و نیز ایندیرا را کوهی دانسته‌است در میانه این سرزمین. بر پایه همین موضوع ملک الشعراء بهار بیت زیر را سروده‌است:
 
قله دماوند در استان مازندرانای دیو سپید پای در بند!  ای گنبد گیتی! ای دماوند!
از سیم به سر یکی کله‌خود  زآهن به میان یکی کمربند
تا چشم بشر نبیندت روی  بنهفته به ابر، چهر دلبند
با شیر سپهر بسته پیمان  با اختر سعد کرده پیوند
چون گشت زمین ز جور گردون  سرد و سیه و خموش و آوند
بنواخت ز خشم بر فلک مشت  آن مشت تویی تو ای دماوند!
تو مشت درشت روزگاری  از گردش قرنها پس افکند
ای مشت زمین! بر آسمان شو  بر ری بنواز ضربتی چند
نی نی، تو نه مشت روزگاری  ای کوه! نیم ز گفته خرسند
تو قلب فسرده‌ی زمینی  از درد ورم نموده یک چند
شو منفجر ای دل زمانه!  وآن آتش خود نهفته مپسند
خامش منشین، سخن همی گوی  افسرده مباش، خوش همی خند
ای مادر سر سپید! بشنو  این پند سیاه بخت فرزند
بگرای چو اژدهای گرزه  بخروش چو شرزه شیر ارغند

نام کهن و اصلی مازندران تبرستان است که در واقع تپورستان بوده و علت نامگذاری آن وجود قوم؛ البی که درآن وجود دارد به نام قوم تپور می‌باشد که از شهر بایل تا شهر گرگان امتداد دارد و مرکز آنها ساری (در منابع یونانی زادراکارتا) بود. از اقوام دیگر مازندران قوم آمارد است که مرکز آن آمل و از آمل تا تنکابن و قوم کادوس از تنکابن تا رامسر هستند. برخی نام مازندران را به شکل ماز + اندر + آن می‌دانند. ماز در زبان مازندرانی به زنبور عسل گفته می‌شود و کسانی که این ریشه یابی را پذیرفته‌اند معنای مازندران را «جایی که زنبورعسل در آن هست» می‌دانند. به باوری دیگر، نام مازندران برگرفته از کوه ماز است. پس مازندران سرزمینی است که کوه ماز در آن جای دارد(ماز+اندر+آن). رشته کوه ماز در جنوب مازندران، در راستای غرب به جنوب شرق کشیده شده است. رشته کوه ماز همان دوبرار در دشت لار و پلور است که تا فیروزکوه پیش می رود. در لاسم و در میان این رشته کوه، قله های بلندی مانند انگمار، سیاه کمر دیده می شود که یکی از آنها قله بلند ماز است. منوچهری دامغانی (قرن پنجم) واژه " ماز" را به همراه مازندران در یک بیت می آورد:
             برآمد یکی ابر مازندران  ***  چو مار شکنجی و و ماز اندر آن

می دانیم منوچهری دامغانی سراینده زبردستی در ترسیم طبیعت در سروده های خود بوده و همچنین سالها در مازندران زیسته است. "ماز" در اینجا همان کوه ماز است که ابرها چون ماری به خود پیچیده، آن کوه را در بر گرفته اند. گروهی، ماز را پیچ و خم می دانند، ولی واژه "شکنج" در "مار شکنجی" همان پیچ و خم است و آوردن واژه ای دیگر ( که ماز باشد) به معنی پیچ و خم در اینجا، درست نمی نماید. عده‌ای نیز به این دلیل که سابقا این سرزمین مملو از گوزن بوده و مازن نیز به معنای گوزن بوده و از طرفی دران را نیز به معنای درندگان می‌باشد اینطور استنباط کرده‌اند که دران به معنای درنده کنایه از ببر مازندران است وچون این سرزمین در گذشته مملو گوزن و ببر بوده مردم آن سرزمین را به این نام خواندند. مازندران کنونی در درازای تاریخ، شاهد وقایع و اتفاقات فراوان سیاسی، اجتماعی و فرهنگی بوده‌است. در اهمیت سرگذشت وقایع تاریخی این استان، کافی است که گفته شود هیچ یک از مناطق ایران به اندازه این سرزمین، شاهد رویدادهای تاریخی نبوده‌است.

به همین سبب است که نویسندگان و مورخان ایرانی و خارجی، فراز و نشیب‌های تاریخی این سرزمین را در کتاب‌هایی به رشته تحریر در آورده‌اند. از آثار نویسندگان روسی در باره مازندران، تاریخ مازندران و استرآباد تالیف رابینو، و از آثار نویسندگان مازندرانی، تاریخ طبرستان و رویان و مازندران تالیف میر ظهیرالدین مرعشی، و از آثار نویسندگان ایرانی، تاریخ تبرستان به کوشش اردشیر برزگر و مازندران از قدیم‌ترین ایام تا به امروز، نوشته دکتر محمد مشکور را می‌توان نام برد. اما این که نام مازندران از چه زمانی در این سرزمین متداول شد اختلاف نظر وجود دارد. بعضی از مورخان معتقدند از زمان ابن اسفندیار و یاقوت، بجای هیرکانیا کلمه مازندران بکار برده شده‌است عده‌ای هم تاریخ بکارگیری واژهٔ مازندران را از سده چهارم هجری قمری به بعد می‌دانند.
 
 ببر مازندران
 
 اسب خزرچنین گفت کز شهر مازندران  یکی خوشنوازم ز رامشگران
اگر در خورم بندگی شاه را  گشاید بر تخت او راه را
برفت از بر پرده سالار بار  خرامان بیامد بر شهریار
بگفتا که رامشگری بر درست  ابا بربط و نغز رامشگرست
بفرمود تا پیش او خواندند  بر رود سازانش بنشاندند
به بربط چو بایست بر ساخت رود  برآورد مازندرانی سرود
که مازندران شهر ما یاد باد  همیشه بر و بومش آباد باد
که در بوستانش همیشه گلست  به کوه اندرون لاله و سنبلست
هوا خوشگوار و زمین پرنگار  نه گرم و نه سرد و همیشه بهار
نوازنده بلبل به باغ اندرون  گرازنده آهو به راغ اندرون
همیشه بیاساید از خفت و خوی  همه ساله هرجای رنگست و بوی
گلابست گویی به جویش روان  همی شاد گردد ز بویش روان
دی و بهمن و آذر و فرودین  همیشه پر از لاله بینی زمین
همه ساله خندان لب جویبار  به هر جای باز شکاری به کار
سراسر همه کشور آراسته  ز دیبا و دینار وز خواسته
بتان پرستنده با تاج زر  همه نامداران به زرین کمر

 

شهرستان آمل 
شهرستان بابل 
شهرستان بابلسر 
شهرستان بهشهر 
شهرستان جویبار
شهرستان چالوس 
شهرستان رامسر 
شهرستان ساری 
شهرستان سوادکوه 
شهرستان تنکابن 
شهرستان عباس آباد ۴
شهرستان فریدون‌کنار 
شهرستان قائم‌شهر 
شهرستان گلوگاه
شهرستان محمودآباد 

شهرستان میان‌دورود 
شهرستان نکا 
شهرستان نوشهر 
شهرستان نور

مازندران استانی در شمال ایران و در کرانه‌های جنوبی دریای مازندران می‌باشد. ساری بزرگترین شهر و مرکز مازندران می باشد. این استان هم مرز با استان‌های گلستان، سمنان، تهران، قزوین و گیلان می‌باشد. [۱] قله دماوند مرتفع‌ترین قله ایران در مازندران و در شهرستان آمل قرار دارد.این استان از لحاظ جاذبه های گردشگری وجذب توریست رتبه یکرا در ایران دارا است و از جنگل ، دریا سود بسزایی می برد.این استان یکی از پرجمعیت‌ترین مناطق از لحاظ تراکم جمعیتی و یکی از غنی‌ترین آنها از لحاظ منابع گوناگون زیرزمینی می‌باشد. این استان دارای ۱۹ شهرستان است. مرکز این استان شهرستان ساری می‌باشد.

مردم مازندران به زبان مازندرانی یا تبری و فارسی سخن می‌گویند.مازندران با جمعیتی بیش از (۳) میلیون نفر و حدود 4/3 درصد جمعیت کشور از وسعتی معادل 1/46درصد ایران برخوردار است. اما قرار گرفتن آن در ساحل جنوبی بزرگترین دریاچه جهان موسوم به ‹‹ دریای کاسپین›› یا ‹‹مازندران ›› و همجواری با چهار کشور ساحلی این دریا یعنی ترکمنستان، قزاقستان، روسیه و آذربایجان از یک سو و قرار گرفتن در شمال کلان شهر تهران (پایتخت ایران) از موقعیت جغرافیایی استراتژیکی برخوردار است. امتیاز حمل و نقل دریایی با کشورهای همسایه از طریق بندر قدیمی نوشهر، و (منطقه ویژه) و مجتمع بندری جدید امیرآباد بهشهر و اسکله نفتی نکا در شرق مازندران، اتصال آن به شبکه سراسری راه آهن کشور، وجود سه فرودگاه (بین المللی) ساری، نوشهر و رامسر، برخورداری از سه جاده شوسه ارتباطی با استان تهران، و اقدام به سرمایه گذاری در طرح در دست ساخت بزرگراه تهران ـ شمال (نوشهر) با امکان دسترسی سریع با فاصله کوتاه ۱۲۰ کیلومتر ارتباط تهران ـ مازندران، عبور خطوط بین المللی فیبر نوری، شبکه ارتباطی بسیار قوی و گسترده‌ای را در مسیر کریدور بین المللی شمال ـ جنوب از هلسینکی (فنلاند)، به بندر لاوان (روسیه) تا ساحل دریای مازندران فراهم آورده‌است.و همچنین جاده بین المللی هراز در این استان باعث تردد های بالایی شده است.

دسترسی به زیر ساخت‌های مناسب ارتباطی، بهمراه تسهیلات ویژه زیر بنایی آب و برق و گاز همراه با شرایط آب و هوایی معتدل، اراضی بسیار حاصلخیز، طبیعت گوناگون و مفرح ساحلی، دشتی، جنگلی و کوهستانی مساعد برای توسعه صنعت گردشگری و دسترسی به بازارهای هدف داخلی و خارجی، امکان توسعه سریع را در قالب بخشهای محوری گردشگری، کشاورزی، صنعتی و تجاری، فناوری اطلاعات و ارتباطات را یکجا در خود گرد آورده‌است. همچنین برخورداری از میراث فرهنگی غنی و بیشترین نرخ دانش آموختگان با تحصیلات دانشگاهی مازندران در بین استانهای کشور، شرایط مناسبی برای گسترش سرمایه گذاری داخلی و خارجی استان در سطح منطقه شمال و ایران فراهم آورده‌است.